Sarna czy to samica jelenia?

Tekst dr Andrzej G. Kruszewicz, KJ

Sarny są piękne, smukłe i zgrabne, a na dodatek lubiane przez wszystkich. Nawet gdy pasą się na polach i zjedzą trochę zboża, i tak rolnicy im to wybaczają. Bo jak tu się gniewać na tak piękne zwierzęta?

Sarna

Mimo że prawie każdy z nas widział sarny, bardzo niewiele osób zna ich zwyczaje. Tymczasem zwierzęta te są pod wieloma względami absolutnie wyjątkowe. Sarna z jeleniem nie stworzą pary.

Sarna a łania

Często mylnie sarna nazywana jest łanią, a to błąd ponieważ łania to samica jelenia lub daniela.

Sarna to nie jeleń

Na początek warto wyjaśnić, o jakie zwierzę chodzi, ponieważ sarna jest często mylona z innymi gatunkami. Najbliższym jej kuzynem w naszej faunie jest jeleń. Mieszkańcy miast zwykle uważają sarny za młode jelenie lub ich samice. Czym się więc różnią te dwa gatunki? Po pierwsze, są zupełnie innej wielkości. Byk, czyli samiec jelenia, to "ciężki kaliber" - może ważyć ponad 200 kg, a jego potężne poroże - dobrych kilka kilogramów. Kozioł (jak nazywany jest samiec sarny) z wagą około 20 kg to przy nim kruszyna. Jelenie zasiedlają duże kompleksy leśne, dlatego ich wytropienie jest sprawą tak trudną.

Sarna waga

Sarna nie należy do gigantów - długość jej ciała to maksymalnie 1,4 m. Sarna waży  w granicach 20-22 kg. 

Gdzie można spotkać sarnę?

Co innego sarny. Te łatwo spotkać na spacerze za miastem. Zwierzęta te żyją w lasach, na łąkach i polach w całym kraju, z wyjątkiem wysokich gór. Sarny to kosmopolitki, zamieszkują prawie całą Europę. Nie ma ich tylko na odległych wyspach - w Irlandii i na Islandii. Szwecję zasiedlają na południu, a Hiszpanię na północy.

Samiec sarny czyli kozioł

Samca sarny poznamy po parostkach, potocznie i nieprawidłowo nazywanych rogami. Zwierzęta zrzucają je co roku jesienią, w październiku lub listopadzie. Wiosną parostki zaczynają odrastać i wtedy pokrywa je ukrwiona skóra, tzw. scypuł. W maju są już w pełni rozwinięte. Kozioł może mieć maksymalnie trzy rozwidlenia na każdym z poroży (młody - zwykle jedno). Wraz z wiekiem rogacza stają się coraz większe, cięższe i obficiej uperlone (czyli pokryte brązowymi rozrostami przy nasadzie). Młode, jednoroczne rogacze mogą mieć patyczkowate parostki bez rozwidleń.
 

Sarna rozmnażanie 

Zimą sarny żyją w stadach, ale na wiosnę stają się samotnikami. Samce zaczynają ze sobą walczyć o jak najlepsze terytoria. Utarczki nasilają się w lipcu, kiedy samce zaczynają starać się o samice. Ciąża u saren trwa aż 10 miesięcy. W maju samice, zwane kozami, rodzą jedno lub dwa koźlęta. Młode zaraz po urodzeniu ważą około kilograma i przez pierwsze dni leżą bez ruchu, czekając na karmienie. W pierwszym tygodniu życia ich wyłącznym pokarmem jest mleko matki. Od drugiego tygodnia skubią coraz więcej roślin, by po miesiącu odżywiać się tylko nimi. Usamodzielniają się jesienią, ale często pozostają z matką do następnej wiosny. Pomimo wielu wrogów naturalnych, kolizji z samochodami, działalności kłusowników i myśliwych w wielu regionach kraju sarny są coraz liczniejsze. Dlatego tak łatwo je spotkać podczas wycieczki za miasto.
 

Ile lat żyje sarna

Przeciętna sarna żyje zaledwie kilka lat, ale rekordzistki dożywają 15-17. W ogrodach zoologicznych znane są zwierzęta nawet 25-letnie. Żeby wspierać ten gatunek, warto zakładać śródpolne remizy, czyli skupiska krzewów dające sarnom pokarm i schronienie.

Jak pomóc sarnom zimą

 
Dokarmianiem zimowym zajmują się leśnicy i myśliwi i lepiej nie robić tego na własną rękę, ponieważ możemy zwabić sarny w miejsce dla nich niebezpieczne. Spacerując z psem w miejscach, gdzie przebywają sarny, trzymajmy go na smyczy, bo gonitwa za sarną dla psa jest zabawą, ale dla sarny to przerażająca ucieczka, podczas której zwierzę traci rezerwy energii potrzebne w razie ostrych mrozów do przetrwania.

Wiewiórka pospolita - zaproś ją do ogrodu

Sarna co je 

Pokarmem saren jest około 80 gatunków roślin. Żerująca sarna skubie pojedyncze listki i pędy, poszukując tych roślin, na które ma apetyt. Sarny rozpoznają je po smaku i zapachu. Połowę diety stanowią różne zioła. Czasem sarny zapuszczają się do ogrodów, gdzie potrafią poczynić spore spustoszenia. Nie są niestety wybredne, zgłodniałe mogą spałaszować w zasadzie wszystko. Jedynym sposobem na uniknięcie ich wizyt jest więc wysokie (2-3 m) ogrodzenie.


Skomentuj:

Sarna czy to samica jelenia?