Monstera, kawa - owoce z doniczki

Wiesław GAWRYŚ

Chcielibyście spróbować owoców południowych własnego chowu? To marzenie może się spełnić, jeśli do ozdoby mieszkania wybierzecie którąś z opisywanych w tym artykule roślin.

Doniczkowe kwiaty cenimy przede wszystkim za urodę. Na owoce raczej nie liczymy, bo dla przybyszów z gorących krain nasze lato jest za krótkie, a w mieszkaniach brakuje światła. A jednak niektóre południowe owoce mogą dojrzewać i u nas. Czasem nawet nie podejrzewamy, że są jadalne, np. u monstery i fuksji. By doczekać się zbiorów, należy wybrać odpowiedni gatunek (odmiany ozdobne nie zawsze są smaczne) i zapewnić mu dużo światła i ciepła. Niekiedy roślinę można skłonić do kwitnienia za pomocą specjalnych forteli.

Złociste i pachnące

Rośliny cytrusowe (Citrus), zwłaszcza cytryny, mandarynki i kumkwaty, często goszczą w naszych domach. Jeśli rośliny te wyrosły z nasienia, musimy czekać przynajmniej 10 lat, nim zakwitną. W sklepach ogrodniczych możemy natomiast kupić niewielkie kwitnące, a nawet owocujące okazy karłowych odmian, które ogrodnicy otrzymują z sadzonek lub w wyniku szczepienia. Godna polecenia jest odmiana cytryny 'Ponderosa', która wydaje olbrzymie - zdarza się, że niemal kilogramowe - owoce.

Cytrusy tworzą kwiaty niemal przez cały rok. Lato lubią spędzać na słonecznym balkonie lub w ogrodzie, zimę zaś w chłodnym (około 12oC) i jasnym pomieszczeniu. W domu często pozostają niezapylone, by więc zawiązały owoce, trzeba samemu wystąpić w roli pszczoły - pyłek z kilku kwiatów zebrać na paznokieć i przenieść na znamiona słupków. Jeśli na roślinie wytworzy się dużo zawiązków, część należy usunąć, tak by na 1 owoc przypadało 10 liści. Jedynie na kumkwatach, które mają bardzo małe (długości 3 cm) owoce, może ich być znacznie więcej i nie opadną.

Bananowe paluszki

W kwiaciarniach sprzedawane są odmiany karłowe kilku różnych gatunków bananów (Musa). Trzeba zapewnić im zasobną w składniki pokarmowe, próchniczną ziemię i solidnie nawozić. Kilkuletnie rośliny wytwarzają zwisający pęd z żeńskimi kwiatami w dolnej części i pękiem kwiatów męskich, okrytych barwnymi przykwiatkami, na wierzchołku. Dojrzewanie owoców trwa kilka miesięcy (przedwcześnie zasychają, jeśli roślina jest niedożywiona). U odmian karłowych banany są niewiele większe od palca, mało słodkie i zawierają dużo nasion (u odmian jadalnych ich nie ma). Pęd, który zakwitł, powoli zamiera, a u jego podstawy rozwijają się nowe odrosty. Gdy mają około 20 cm długości, można je odciąć i ukorzenić w wilgotnej żyznej ziemi pod osłoną z przezroczystej bezbarwnej folii.

Słodka kawa

Kawa (Coffea) zdobyła sobie uznanie jako roślina ozdobna dzięki soczyście zielonym liściom. W mieszkaniach dobrze się czuje, jeśli ma sporo wilgoci w powietrzu i jest podlewana wodą bez chloru i soli wapnia (np. przegotowaną). Wiosną na jej gałązkach pojawiają się białe, pachnące kwiaty o średnicy 1,5 cm. Owoce zawiązują się bez problemu, choć nie zawsze obficie. Po kilku miesiącach osiągają wielkość 1,5 cm, stają się ciemnoczerwone, a ich miąższ jest słodki i bardzo smaczny. Jeśli nasiona chcemy wysiać (sadzonki kawy słabo się ukorzeniają), nie należy z tym zwlekać, bo szybko tracą siłę kiełkowania. Można też je uprażyć i wykorzystać do sporządzenia orzeźwiającego napoju.

Monstery niczym ananasy

Potężne domowe pnącze - monstera dziurkowana (Monstera deliciosa) czasem sprawia prawdziwą niespodziankę i zakwita, nawet stojąc w półcienistym miejscu. Tworzy kolbę (w naturze może mieć średnicę 7 cm i długość do 20 cm) otoczoną kremową pochwą. Dojrzały owoc jest kremowy, bardzo smaczny i pachnie jak ananas. Wcześniej, gdy jest zielony, zawiera sporo kryształów szczawianów, które lekko kłują w podniebienie i język.

Soczyste granaty

Sprzedawane w doniczkach granaty (Punica granatum) to odmiana karłowa 'Nana'. Są zielone przez okrągły rok, osiągają wysokość 1,5 m, obficie kwitną i zawiązują drobne owoce, niestety, niezbyt smaczne. Roślinę granatu o słodkich, soczystych owocach trzeba przywieść z Południa (może to być półzdrewniała sadzonka) lub uzyskać z nasienia wyjętego z owocu kupionego w sklepie. Egzemplarz takiej odmiany jesienią traci liście. Granaty zimą powinny stać w chłodnym pomieszczeniu (około 10oC).

Świeże figi

W kwiaciarniach można kupić niewielkie owocujące figi (Ficus carica). Po kilku latach wyrosną z nich spore drzewka. Wczesną wiosną tworzą zawiązki owoców (kwiatów nie widać, bo są ukryte w ich wnętrzu), które przy długim i ciepłym lecie i jesieni mogą w pełni dojrzeć, szczególnie jeśli roślina lato spędza w zacisznym ciepłym zakątku pod gołym niebem, jesień zaś na słonecznej werandzie. Zimą fidze odpowiada temperatura 5-10oC.

Fuksje jak wisienki

Mało kto wie, że fuksja (Fuksia) ma jadalne owoce. Mają delikatny, lekko mączysty smak i drobne pestki. (Najwięcej owoców powstaje na odmianach o kwiatach pojedynczych, zwłaszcza jeśli latem stoją na dworze). Są ciemnoczerwone lub niemal czarne, długości około 1,5 cm. Świetnie nadają się jako dodatek do deserów.

Autor jest wicedyrektorem Ogrodu Botanicznego w Warszawie Powsinie.



Skomentuj:

Monstera, kawa - owoce z doniczki