Cytrusy z doniczki. Jak uprawiać cytrusy w domu?

Cytrusowe drzewko sprawi, że w domu poczujemy się jak w słonecznej Italii. W dodatku rodzi nieskażone chemią owoce, zdrowsze od tych sklepowych.
`Frau dngt Citrus sinensis ( Orange ) und Citrus mitis( Calamondinorange ) mit Flssigdnger `Frau dngt Citrus sinensis ( Orange ) und Citrus mitis( Calamondinorange ) mit Flssigdnger Fot. FRIEDRICH STRAUSS

Jak wyhodować cytrynę w domu?

Kwiaty roślin z rodzaju cytrus (Citrus) nie są zbyt dorodne (o średnicy ok. 2 cm) i składają się z kilku płatków. Rozwijają się jednak w dużej liczbie i o dowolnej porze roku. A do tego roztaczają wspaniały zapach.

Cytrusy łatwo zawiązują owoce, nie wymagając przenoszenia pyłku z innych pokrewnych roślin (są samopylne - wyjątek to obcopylne odmiany mandarynek). Jeden okaz potrafi jednocześnie tworzyć kwiaty, małe zielone zawiązki oraz dojrzałe owoce.

PONCYRIA - DOJRZEWAJĄCE OWOCE PONCYRIA - DOJRZEWAJĄCE OWOCE Fot. inacio pires Shutterstock

Wszystkie cytrusy mogą rosnąć w domu

W doniczkach mogą rosnąć wszystkie gatunki cytrusów. Najobficiej kwitną i owocują wytrzymałe mandarynki kalamondyny pochodzące od kumkwata.

Kumkwat jest zaliczany obecnie do rodzaju Fortunella, chociaż dawniej też należał do cytrusów. Łatwo go rozpoznać po niewielkich jajowatych owocach. Tworzy je licznie, nie rośnie zbyt silnie, więc jest jednym z najlepszych gatunków do uprawy w donicy.

Mniej owoców, za to znacznie większych, tworzy cytryna zwyczajna. Rekordzistką jest jej odmiana 'Ponderosa' (zwana też skierniewicką), która nawet na parapecie rodzi okazałe, blisko kilogramowe owoce. Domowe egzemplarze zwykle zdrowo rosną bez zabiegów ochronnych, więc śmiało można jeść ich skórkę (w owocach ze sklepu zawiera ona sporo chemii).

DRZEWKA CYTRUSOWE KWITNĄ o różnych porach roku. Wystarczy kilka ich kwiatków, by pokój wypełnił się słodkim aromatem.Fot. futureGalore Shutterstock

Na zdjęciu powyżej: DRZEWKA CYTRUSOWE KWITNĄ o różnych porach roku. Wystarczy kilka ich kwiatków, by pokój wypełnił się słodkim aromatem.

kCitrus limon ( Zitrone )am Spalier im roten Topf, Karaffe, GlserGirlande aus Zitronenscheiben61002978Fot. FRIEDRICH STRAUSS

Na zdjęciu powyżej: MŁODE GAŁĄZKI CYTRYNY są dosyć wiotkie. Jeśli ich nie przycinamy, to oplatamy je wokół podpórki.

OWOCE KUMKWATA wyglądają jak złociste śliwki o długości 2-3 cm. Są słodkie - je się je razem ze smaczną, delikatną i soczystą skórką. OWOCE KUMKWATA wyglądają jak złociste śliwki o długości 2-3 cm. Są słodkie - je się je razem ze smaczną, delikatną i soczystą skórką. Fot. Andrew Mayovskyy Shutterstock

Cytryna uprawa w doniczce

Cytrusom wystarcza typowa ziemia do kwiatów i nieduża głęboka donica z otworami w dnie.

Młode rośliny przesadzamy każdej wiosny, a starsze - co drugi rok, do niewiele większego pojemnika. Dużym okazom na początku sezonu wymieniamy wierzchnią warstwę ziemi. Ponadto co 3-4 lata robimy stożkowate nacięcia przy brzegu doniczki, usuwając część bryły korzeniowej. Otwory zasypujemy nową ziemią, by mogły powstać młode korzenie.

Wiosną cytrusom skracamy pędy. Jeśli chcemy utworzyć drzewko, przez 2-3 lata usuwamy boczne odrosty na głównym pędzie, a na jego szczycie kształtujemy koronę, regularnie przycinając jej gałązki.

A uprawa w gruncie? W naszym kraju jest możliwa tylko w przypadku krewniaka cytrusów - poncyrii, czyli pomarańczy trójlistkowej (Poncirus trifoliata). Może ona rosnąć w ogrodzie w ciepłych rejonach kraju.

ROZWÓJ OWOCÓW trwa wiele miesięcy, a dojrzałe mogą długie tygodnie wisieć na gałęziach, także gdy wokół nich ukazują się nowe kwiaty.Fot. Wikimedia

Na zdjęciu powyżej:ROZWÓJ OWOCÓW trwa wiele miesięcy, a dojrzałe mogą długie tygodnie wisieć na gałęziach, także gdy wokół nich ukazują się nowe kwiaty.

PONCYRIA - MŁODE LIŚCIEFot. Wikimedia

Na zdjęciu powyżej:PONCYRIA - MŁODE LIŚCIE

PONCYRIA - KWIATFot. Wikimedia

Na zdjęciu powyżej:PONCYRIA - KWIAT

CYTRON 'CORSICAN' tworzy owoce ważące do 2,5 kg, o chropowatej skórce i małej ilości miąższu. CYTRON 'CORSICAN' tworzy owoce ważące do 2,5 kg, o chropowatej skórce i małej ilości miąższu. Fot. pu_kibun Shutterstock

Problemy z cytrusami w uprawie domowej

Kilkuletni okaz ładnie rośnie, ale nie zakwita - zapewne uprawiamy siewkę, która zawiąże pąki dopiero po wielu latach. Warto na niej zaszczepić gałązkę z owocującego już okazu.

Roślina tworzy pojedyncze kwiaty - zdarza się to, gdy zimuje w cieple.

Trzeba wstawić ją do chłodu.

Liście żółkną i opadają - cytrus został przesuszony lub zimą miał za ciepło, a wówczas często atakują go przędziorki. Musimy poprawić mu warunki, a szkodniki zwalczyć, np. preparatem Agricolle Spray.

Liście, choć zielone, opadają, pędy czernieją - ziemia była za wilgotna. Taką roślinę trudno uratować.

Do cytrusów należą: cytron (C. medica), mandarynka (C. reticulata), pomelo (C. maxima), cytryna zwyczajna (C. limon), grejpfrut (C. paradisi), pomarańcza słodka (C. sinensis) i kalamondyna (C. mitis).

CYTRON - RĘKA BUDDY ma trzy lub kilkanaście Fot. Nicolette_Wollentin Shutterstock

Na zdjęciu powyżej:CYTRON - RĘKA BUDDY ma trzy lub kilkanaście "palców" bez miąższu i wspaniale pachnie.

OLEJEK CYTRYNOWY (ze skórki cytryny) regeneruje skórę, zwłaszcza tłustą, odkaża, relaksuje - sprawdza się zatem jako kosmetyk. Ponadto w mieszkaniu warto go rozpylać i przecierać nim blaty. OLEJEK CYTRYNOWY (ze skórki cytryny) regeneruje skórę, zwłaszcza tłustą, odkaża, relaksuje - sprawdza się zatem jako kosmetyk. Ponadto w mieszkaniu warto go rozpylać i przecierać nim blaty. Fot. Africa Studio Shutterstock

Pożytki z cytrusów

Owoce cytrusów zawierają kwas cytrynowy i dużo witamin: A, B i C (najwięcej wit. C, bo 50-80 mg/100 g, mają cytryna i grejpfrut), są też bogate w substancje bakterio- i grzybobójcze. Zwiększają odporność, zmniejszają ryzyko zawału, nowotworów i cukrzycy. Słodkie cytrusy zwykle jemy na deser, a kwaśną cytrynę dodajemy do potraw i napojów. Warto pamiętać też, że sok cytryny: rozcieńczony wodą leczy podrażnione gardło wcierany w skórę usuwa przebarwienia i ją wygładza zastosowany jako płukanka do włosów nadaje im połysk i miękkość zapobiega powstawaniu zapachu potu tłumi uczucie głodu pomaga usunąć z ubrań plamy z owoców.

CYTRYNĘ LEPIEJ DODAWAĆ do lekko ostudzonej herbaty, by we wrzątku nie powstawały szkodliwe związki glinu, który może znajdować się w herbacie. Ponadto w wysokiej temperaturze owoc szybko traci witaminę C. Cytrynę najlepiej więc jeść na surowo.Fot. Zb89V Shutterstock

Na zdjęciu powyżej:CYTRYNĘ LEPIEJ DODAWAĆ do lekko ostudzonej herbaty, by we wrzątku nie powstawały szkodliwe związki glinu, który może znajdować się w herbacie. Ponadto w wysokiej temperaturze owoc szybko traci witaminę C. Cytrynę najlepiej więc jeść na surowo.

`Frau dngt Citrus sinensis ( Orange ) und Citrus mitis( Calamondinorange ) mit Flssigdnger `Frau dngt Citrus sinensis ( Orange ) und Citrus mitis( Calamondinorange ) mit Flssigdnger Fot. FRIEDRICH STRAUSS

Pielęgnujemy cytrusy

Światło: Cytrusy potrzebują go dużo, zwłaszcza w wysokiej temperaturze. Gdy wiosną wzrośnie ona powyżej 10°C, po zahartowaniu ustawiamy roś-liny na zewnątrz w słonecznym lub półcienistym miejscu albo w jasnym pomieszczeniu, na parapecie czy przy oknie. Zimą też nie powinno im brakować światła, by nie straciły liści.

Temperatura: Upały cytrusom nie szkodzą. Ważne jest natomiast, by rośliny zimą stały w chłodzie (4-10°C) i były chronione przed mrozem. W cieple mocno się osłabiają, tracą liście, chorują i później nie kwitną.

Woda: Podczas wzrostu pędów i zawiązywania się pąków kwiatowych podłoże powinno być stale lekko wilgotne. Nadmiar wody usuwamy z podstawki, bo zalane korzenie gniją. Zimą, gdy jest chłodno, podlewanie ograniczamy, nie pozwalając, by ziemia całkiem wyschła.

Wilgotność powietrza: Cytrusy lubią zraszanie miękką (np. przegotowaną) wodą, zwłaszcza gdy w domu jest sucho i ciepło. Szczególnie łatwo zasychają niezdrewniałe zielone pędy.

Nawożenie: Od kwietnia do września zasilamy cytrusy nawozem wieloskładnikowym lub biohumusem.

Wysiewać czy kupować rośliny cytrusowe?

Popularne kalamondyny, mandarynki i cytryny kupimy w centrach ogrodniczych i kwiaciarniach, natomiast bardziej oryginalne, np. "rękę Buddy" lub kalamondynę 'Variegata' o zielono-białych liściach - raczej w sklepach internetowych (np. cytrusowe.otwarte24.pl, naszecytrusy.pl, cytrusik.pl). Sadzonki (fot. z lewej) kosztują ok. 20 zł, drzewka (fot. z prawej) od 60 do ponad 100 zł. Jednak wiele osób wysiewa nasiona cytrusów w doniczkach. Siewki szybko kiełkują i rosną, ale kwitną dopiero w wieku ok. 10 lat, a owoce mogą się okazać niesmaczne. W takim wypadku późną wiosną lub latem roślinę warto zaszczepić. Mogą się na niej przyjąć nawet gałązki znajdowane w wystawionych w sklepie skrzynkach z owocami. Owocują już 2-3 lata po szczepieniu.

Więcej o: