Biowskaźniki. Rośliny, które określają żyzność gleby

Masz ogród i nie wiesz, jaka jest w nim gleba? Podpowiadamy - przyjrzyj się chwastom!
Mniszek pospolity (lekarski)
nie jest wybredny 
co do rodzaju gleby.
Jego obecność 
wyklucza jednak 
glebę podmokłą. Mniszek pospolity (lekarski) nie jest wybredny co do rodzaju gleby. Jego obecność wyklucza jednak glebę podmokłą. Fot. Shutterstock

Dzikie rośliny, a rodzaj gleby

Niektóre dzikie rośliny nie mają specyficznych upodobań co do rodzaju gleby. Są jednak takie, które mogą się rozwijać tylko na określonym rodzaju podłoża. Występowanie tych roślin - zwłaszcza w większej ilości  świadczy o typie ziemi w ogrodzie. Chwasty jako biowskaźniki dzielimy na kilka grup. Pierwsza obejmuje gatunki sygnalizujące zwięzłość i twardość gleby. Druga kategoria roślin wyznacza zasobność gleby w wodę. Trzecia wskazuje na odczyn gleby: kwaśny, obojętny albo zasadowy. Czwarta kategoria świadczy o tym, jaka jest zasobność podłoża w składniki mineralne oraz próchnicę. Wystarczy zatem rzut oka na chwasty i będziemy mogli ocenić, z jakim podłożem mamy do czynienia. To ważna informacja - warto ją brać pod uwagę przy doborze roślin, które chcemy uprawiać. Zamiast bowiem na siłę zmieniać np. odczyn podłoża, lepiej sięgać po te gatunki, którym odpowiada dany typ gleby -  takie bowiem będą najlepiej rosły w naszym ogrodzie.

Na zdjęciu powyżej: Mniszek pospolity (lekarski) nie jest wybredny co do rodzaju gleby. Jego obecność wyklucza jednak glebę podmokłą.

Babka lancetowata, wiesiołek, dziewanna - gleba sucha

Podana tutaj grupa chwastów - biowskaźników - informuje nas, na ile gleba jest zasobna w wodę.

O tym, że ziemia jest sucha, świadczy obecność babki lancetowatej, jastrzębca kosmaczka, dziewanny pospolitej, żmijowca zwyczajnego, wiesiołka, lnicy oraz nawrotu polnego.

Na glebach o niestabilnym poziomie wody lub stale wilgotnych spotkamy takie rośliny jak: rdest kolankowy, gruczołowaty oraz wężownik, jaskier rozłogowy i ostry, czerniec gronkowy, kozłek lekarski, mięta polna, pięciornik gęsi, żywokost lekarski, różne gatunki sitów, firletka poszarpana oraz uciążliwy chwast - miotła zbożowa.

Babka zwyczajna, fiołek polny, podbiał pospolity

Ta kategoria chwastów informuje o zwięzłości gleby, a co za tym idzie - jej przepuszczalności. Na glebach gliniastych doskonałe rozwijają się takie gatunki, jak: jaskier rozesłany, mięta polna, podbiał pospolity, pięciornik gęsi, babka zwyczajna oraz rumian bezpromieniowy. Gleby ilaste najchętniej porastają glistnik jaskółcze ziele i ostróżeczka polna. Natomiast dziko występujące goździki, bodziszek drobny, fiołek polny, ślaz zaniedbany, a także złocień polny preferują glebę, która jest przewiewna i zawiera dużo piasku.

Gwiazdnica pospolita, niezapominajka polna, jasnota

Ważną cechą gleby jest dostępność próchnicy. O jej ilości informują także poszczególne gatunki chwastów. Zasobna w próchnicę, spulchniona gleba jest porastana przez następujące rośliny: gwiazdnicę pospolitą, wszystkie gatunki żółtlicy, dymnicę pospolitą, niezapominajkę polną i wszelkie gatunki jasnoty.

O glebie ubogiej w próchnicę świadczy obecność: rumianku pospolitego, babki wąskolistnej, skrzypu pospolitego, licznych gatunków situ, miotły zbożowej, rzodkwi świrzepa, rdestów i przywrotnika pospolitego.

dymnica pospolita
- gleba zasadowa dymnica pospolita - gleba zasadowa Fot. Wikimedia commons

Fiołek trójbarwny, szczaw, pokrzywa...

Chwasty wskazujące na odczyn gleby to również grupa bardzo istotna dla ogrodników.

Tam, gdzie spotkamy fiołek trójbarwny, koniczynę polną, sporek wiosenny czy szczaw, mamy do czynienia z glebą kwaśną (o wskaźniku pH poniżej 5,5).

O odczynie obojętnym (pH 6,5-7) informują: jasnota purpurowa, przetacznik polny, tasznik pospolity. Gleby zasadowe (o wskaźniku pH powyżej ') porastają: babka zwyczajna, dymnica pospolita, jasnota biała, pokrzywa żegawka, ostróżeczka polna, a także tobołki polne.

Na zdjęciu powyżej: Dymnica pospolita - gleba zasadowa

Fot. Shutterstock

Na zdjęciu powyżej: Tasznik pospolity -  gleba o odczynie obojętnym

cykoria podróżnik - gleba bogata w azot cykoria podróżnik - gleba bogata w azot Fot. Shutterstock

Pokrzywa zwyczajna, cykoria podróżnik

Zanim w naszym ogrodzie posadzimy rośliny, zwróćmy uwagę na zasobność ziemi w składniki pokarmowe, głównie azot i fosfor.

Duże stężenie azotu w glebie lubią: cykoria podróżnik, pokrzywa zwyczajna, rdest ostrogorzki, serdecznik pospolity oraz stulicha psia.

Doskonałym wskaźnikiem braku azotu jest natomiast fiołek trójbarwny rosnący na glebach ubogich.

Ziemię bogatą w fosfor lubią: koniczyna biała, wiechlina zwyczajna oraz wyczyniec łąkowy.

Tego pierwiastka nie tolerują takie chwasty (głównie trawy), jak: bliźniczka psia trawka, drżączka średnia, mietlica pospolita czy tomka wonna.

Na zdjęciu powyżej: Cykoria podróżnik - gleba bogata w azot

Fot. Shutterstock

Na zdjęciu powyżej: Pokrzywa zwyczajna - gleba bogata w azot

Więcej o: