Krzewy ozdobne na pyszne przetwory i nalewki

Drzewa i krzewy ozdobne nie tylko zachwycają swoim jesiennym pięknem - owoce wielu z nich można wykorzystać do wyrobu dżemów, konfitur lub nalewek
Dereń Jadalny (Cornus mas) jest dobry na przetwory i nalewki Dereń Jadalny (Cornus mas) jest dobry na przetwory i nalewki Fot. Piotr Banaszczak

Dereń jadalny (Cornus mas)

Nieduże drzewo (dorasta do 5-10 m) o luźnej, szerokiej koronie. Nadaje się również na żywopłoty. Dereń nie jest wymagający co do rodzaju gleby, choć woli podłoża wapienne i przepuszczalne. Owoce - soczyste, o przyjemnym, słodko-kwaśnym smaku, z charakterystycznym aromatem - dojrzewają od końca sierpnia do końca września, po czym opadają. Nie w pełni dojrzałe nadają się do kiszenia, suszone dobre są jako przyprawa do mięs. Dojrzałe można kandyzować, robić z nich kompoty, dżemy, konfitury, wina i nalewki.

Rajskie jabłuszka (Malus) Rajskie jabłuszka (Malus) Fot. Arkadiusz acichocki / Agenc

Ozdobne jabłonie (Malus)

Są to różne gatunki i odmiany, często określane jedną nazwą "rajskich jabłuszek". Jabłonie ozdobne to najczęściej niewysokie drzewa, dorastające do kilku metrów, efektownie kwitnące na początku maja, a owocujące od połowy sierpnia. Wymagają podłoża żyznego, przepuszczalnego, umiarkowanie wilgotnego i stanowisk słonecznych, jak wszystkie gatunki owocowe. Wiele z nich oprócz tego, że pięknie kwitnie, ma efektowne, choć drobne owoce, z których można robić dżemy, konfitury i kompoty. Najczęściej jednak kandyzuje się je i używa ich do dekoracji tortów oraz ciast.

Owoce pigwy pospolitej Owoce pigwy pospolitej Fot. Shutterstock / Anna Kucherova

Pigwa pospolita (Cydonia oblonga)

Efektowny krzew lub niewielkie drzewo (2-3 m wys.). Potrzebuje miejsc ciepłych, osłoniętych od wiatru, gleby żyznej, umiarkowanie wilgotnej, o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym. W surowe zimy może przemarzać, zwłaszcza na glebach zbyt mokrych. Białe kwiaty pigwy przypominają kamelie. Owoce dojrzewają we wrześniu i potrzebują długiego okresu ciepła. W naszym klimacie zazwyczaj ich miąższ jest kwaśny i cierpki. W uprawie są odmiany należące do dwóch form, o owocach jabłko- bądź gruszkokształtnych (o średnicy do 10 cm) i pachnącej żółtej skórce pokrytej grubą warstwą łatwo ścierającego się kutneru. Choć bardzo twarde i trudne do przyrządzenia, długo się przechowują i są znakomite do produkcji marmolad, galaretek, soków oraz nalewek.

Rokitnik pospolity (Hippophaë rhamnoides) Rokitnik pospolity (Hippophaë rhamnoides) Fot. Paweł Słomczyński / AG

Rokitnik pospolity (Hippophaë rhamnoides)

Ciernisty krzew osiągający wysokość 3-5 m (w dobrych warunkach nawet większą), o wąskich szarozielonych liściach. Odporny na duże mrozy. Lubi podłoża lekkie, o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym, nie toleruje ustawicznego podmakania. Płytko się korzeni i znosi susze, lecz na glebach piaszczystych słabiej owocuje. Rokitnik jest dwupienny - aby mieć owoce, musimy posadzić co najmniej dwie rośliny różnej płci. Uwaga: tworzy odrosty korzeniowe.

Owoce - pomarańczowe, drobne i soczyste - dojrzewają od połowy sierpnia do końca września. Kwaśne, z posmakiem goryczki, zawierają kwasy organiczne oraz mnóstwo witaminy C (300-350 mg/100 g owoców - czyli 10 razy więcej niż cytryny!). Należy je zbierać tuż przed pełną dojrzałością - by nie wyciekał z nich sok. Można również ściąć oblepione owockami gałązki, przechować w zamrażarce i zdjąć owoce tuż przed przerobem albo zimą zebrać zamrożone z drzewa. Z rokitnika możemy sporządzać soki, konfitury, dżemy, galaretki.

Uwaga: na nalewki nadają się tylko owoce w pełni dojrzałe.

Bez czarny (Sambucus nigra) Bez czarny (Sambucus nigra) Fot. Shutterstock / Tamara Kulikova

Bez czarny (Sambucus nigra)

To rodzimy gatunek, roślina lecznicza. Jest wysokim krzewem (3-3,5 m), odpornym na mróz. Lubi gleby próchniczne i wilgotne, bogate w azot i wapń, lecz znosi także słabsze. Ma efektowne kwiaty i granatowoczarne jagody dojrzewające w końcu sierpnia i we wrześniu, dobre na soki, dżemy i nalewki. Niealkoholowe przetwory należy gotować - surowe owoce bzu mogą powodować rozstrój żołądka. Zawierają wiele witamin, dużo łatwo przyswajalnych cukrów oraz mikroelementy (szczególnie potas). Czasami w handlu możemy spotkać odmiany owocowe bzu czarnego o większych owocach i kwiatostanach.

Głóg (Crataegus) Głóg (Crataegus) Fot. Shutterstock / Tamara Kulikova

Głogi (Crataegus)

Są to zwykle niewielkie, efektowne drzewa o ozdobnych, białych lub różowych kwiatach oraz czerwonych, niezbyt dużych owocach. Na nalewki najlepsze są owoce głogu dwuszyjkowego (Crataegus laevigata), jednoszyjkowego (Crataegus monogyna), pośredniego (C. ×media) oraz ich odmian o kwiatach pojedynczych. Tradycyjnie używamy owoców suszonych, które zalewamy alkoholem. Wskazane jest, aby do nalewki dodać niewielką ilość rodzynek oraz suszonych śliwek.

Więcej o: