Ukształtowana przez wygięcie czy załamanie ścian wnęka (także wykusz lub ryzalit oglądany od środka) poszerza wnętrze, urozmaicając nie tylko bryłę, ale i przestrzeń wewnętrzną domu. Taki bonus można wykorzystywać na wiele sposobów, na przykład integrując "dodatek" z głównym pomieszczeniem za pomocą materiałów wykończeniowych oraz wyposażenia, lub przeciwnie - akcentując jego odrębność.

Jednolite płaszczyzny podłogi i stropu, kolor oraz faktura ścian, systemowe oświetlenie i dekoracje mogą ściśle wiązać różne strefy wnętrza. I odwrotnie: aby je oddzielić i zróżnicować, także mamy do dyspozycji rozmaite środki - poczynając od elementów architektonicznych (stopni, podwieszanych sufitów, lekkich ścianek itp.), na okolicznościowych często wymienianych drobiazgach kończąc (tkaninach, lampach, bibelotach). Wystarczy zastanowić się, jaki efekt chcemy osiągnąć.

W części dziennej

Różnego rodzaju wykusze, a przede wszystkim ryzality, wydają się idealne do powiększenia wnętrza i podkreślenia jego reprezentacyjnego charakteru, dlatego chętnie się je wykorzystuje w strefie dziennej. Mocno przeszklone, a często wyposażone w wyjścia na zewnątrz, mogą służyć:

- do wyróżnienia jadalni - wyznaczają dla niej miejsce w większej, wielofunkcyjnej przestrzeni; nawet płytka "zatoka" z symetrycznie rozlokowanymi oknami i nisko zwieszoną lampą w bezdyskusyjny sposób określi miejsce na komplet stołowy;

- do utworzenia "punktu widokowego" lub miejsca do spokojnej lektury itp. (gwarantującego doskonałe, naturalne oświetlenie); niewielkie poszerzenie wnętrza za pomocą wykuszowego okna z szerokim parapetem-ławą na wysokości około 50 cm wygląda atrakcyjnie i potrafi nadać charakter zupełnie przeciętnemu pomieszczeniu;

- jako kąt wypoczynkowy, ogród zimowy, miejsce do rozegrania partyjki szachów czy podobnych rozrywek w niewielkim gronie.

Ważną rolę może spełniać ulokowany we wnęce zadaszony taras przy części dziennej, działający jak dodatkowy pokój - zwłaszcza, gdy uda się go wykończyć i umeblować tak, że ani klimatem, ani komfortem nie będzie ustępował zamkniętemu wnętrzu.

W prywatnych pokojach

Wykusz albo wnęka może mieć inną funkcje niż główne wnętrze. W wielozadaniowej przestrzeni, jaką stanowi na przykład pokój dziecka, warto przynajmniej jeden z głównych aneksów (miejsce do spania lub kąt do pracy) umieścić w specjalnie w tym celu ukształtowanej wnęce. Reszta pomieszczenia wyda się wtedy przestronniejsza i bardziej uporządkowana.

Standardem jest planowanie w sypialniach wnęk na szafy garderobiane - zabieg pożyteczny nie tylko wtedy, gdy w domu brakuje miejsca na oddzielne garderoby. Szafy wnękowe przydadzą się także jako uzupełnienie pomieszczeń magazynowych, izolują akustycznie sąsiadujące ze sobą pokoje, a w przeznaczonych na nie niszach z powodzeniem da się też ustawić wolno stojące meble.

Na poddaszu ograniczanym przez skosy pomieszczenia zyskują dodatkową, pełnowartościową powierzchnię dzięki lukarnom. Choć ich konstruowanie jest droższe i bardziej kłopotliwe niż instalowanie okien połaciowych, często na dłuższą metę może się opłacić. Zwykłe, pionowe przeszklenie w lukarnie tworzy we wnętrzu miejsce przypominające wykusz i otwiera użytkownikowi dostęp do części pokoju, która w innej sytuacji nie nadawałaby się do wykorzystania z powodu nisko schodzącej połaci dachowej. Obszerne lukarny są doskonałym miejscem na "pracownię" - z biurkiem czy stołem w sąsiedztwie okna, lub na kącik wypoczynkowy (nawet niewielka wnęka przy oknie pomieści fotel i stolik lub półkę na podręczne drobiazgi). Lukarna jest autonomiczną enklawą wnętrza także bez specjalnych zabiegów aranżacyjnych. Warto w ten sposób podnosić funkcjonalność poddaszy.

Kameralnym przedłużeniem wnętrza może być loggia. Taki otwarty, ale zadaszony i obudowany, a więc osłonięty przed deszczem, ostrym słońcem oraz spojrzeniami sąsiadów czy przechodniów balkon (lub taras) z pewnością nie zastąpi ogrodu, ale stanowi zupełnie prywatny i łatwo dostępny zakątek. Docenią go osoby mające kłopoty z poruszaniem się czy samotnicy.

W innych pomieszczeniach

Duże nisze, nadające się na schowki, i niewielkie załamania ścian, którym łatwo nadać dekoracyjny charakter będą szczególnie cenne wzdłuż ciągów komunikacyjnych. Regularny rytm płytkich wnęk z dyskretnym podświetleniem może być ozdobą zwykłego (nawet wąskiego lub ciemnego) korytarza.

W łazience rozmaite uskoki ścian i wnęki to właściwie reguła - zwykle znajdują się tu piony instalacyjne, przewody wentylacyjne, coraz częściej korzysta się też z gotowych stelaży do zawieszenia przyborów sanitarnych (miski sedesowej, bidetu, umywalek). Naturalnie, nagromadzenie "nieregularności" wymaga jakiegoś uporządkowania, duża ilość zakamarków utrudnia zarówno wykończenie, jak i utrzymanie czystości, ale przynajmniej część nisz warto wykorzystać do przechowywania mnóstwa łazienkowych utensyliów, kosmetyków, apteczki, zapasowych ręczników, środków czystości itp.

Jeśli pralka ma być ustawiona w jednej z domowych łazienek, najlepiej zaplanować dla niej miejsce w specjalnej wnęce.

Wielkie możliwości daje indywidualnie dobrana do wielkości oraz charakteru wnętrza wnęka na prysznic - zamiast gotowej kabiny o znormalizowanych (przeważnie skromnych) wymiarach. Obszerne nisze na podstawowe urządzenia ułatwiają podział większego pomieszczenia na aneksy, ukrycie sanitariatów itp. mniej reprezentacyjnego wyposażenia oraz podkreślenie relaksacyjnego klimatu.

***

Choć mówi się często, że wbudowane wyposażenie nie zabiera miejsca w domu, jest to trochę nieprecyzyjne wyrażenie, wymagające paru słów wyjaśnienia. Faktycznie - zabudowane szafami wnęki nie zagracają wnętrza tak jak wolno stojące duże szafy czy komody, jednak zajmują część pomieszczenia wliczaną do jego powierzchni (i powierzchni użytkowej budynku), a poszerzenie w postaci niszy ma swój negatyw i zawęża inny obszar. Na takie konsekwencje warto zwracać uwagę, wprowadzając zmiany w projekcie, bo dobrze zaplanowane załamania ścian działowych zwykle porządkują wnętrza, a przeprowadzane na gorąco modyfikacje mogą popsuć kształt pomieszczeń.

Czytaj także inne artykuły o elewacjach i ścianach z cyklu ABC dobrego domu:

Elewacje we współczesnych domach - ABC dobrego domu

Elewacje - ryzality, wykusze, wnęki i nisze - ABC dobrego domu

Ściany - funkcjonalne wnęki. ABC dobrego domu

Zapisz się na NEWSLETTER. Co tydzień najnowsze wiadomości o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przykład