Projekt domu - gotowy z katalogu czy na zamówienie?

architekt Janusz Kaczorek

Jedni oszczędzając, kupują projekt gotowy, drudzy wolą zamówić u architekta projekt indywidualny.

2-5% kosztów budowy domu to cena projektu indywidualnego
Fot. SHUTTERSTOCK
Zamówić projekt indywidualny u architekta czy wybrać coś gotowego z katalogu? Myślę, że gdyby nie znaczna różnica w cenie, sporo osób zamiast z katalogu wybrałoby projekt zrobiony "na miarę", indywidualny - a więc dopasowany do potrzeb i gustów, a przede wszystkim do otoczenia. Wyliczony tak, by wszystkie rozwiązania były możliwie najtańsze. Tylko nieliczni nadal obstawaliby za wyborem projektu gotowego. Byliby to przede wszystkim ci, którzy zdecydowanie nie chcą angażować się w długi proces projektowania. Gotowi są na kompromisy na rzecz świętego spokoju. A może także ci, którzy nie lubią kupować, zanim nie obejrzą, nie dotkną... A katalogi projektów, dzięki wizualizacjom dają namiastkę takiego bliższego, niemal namacalnego kontaktu z domem.

Ktoś może powiedzieć, że wybór pomiędzy projektem gotowym a indywidualnym to tak jak wybór pomiędzy uszyciem ubrania u krawca a kupieniem gotowego w sklepie. Przecież dziś mało kto chodzi do krawca. Większość kupuje gotową konfekcję. Sam tak robię. Tylko że domu nie da się zmienić tak łatwo jak spodni.

Zalety projektu gotowego

Niska cena. Kupno projektu gotowego daje inwestorom stojącym dopiero u progu całego procesu inwestycyjnego przyjemne poczucie panowania nad finansami i dobrego, bo "taniego" startu.

Wrażenie "pójścia na skróty". To ważne, zwłaszcza dla osób nie mających żadnych doświadczeń z budownictwem. Zyskują oni komfortowe poczucie wyeliminowania przynajmniej części stojących przed nimi zadań.

Dokumentacja dostępna od ręki. A więc bez konieczności prowadzenia rozmów z architektem i innymi fachowcami - czasochłonnych i wymagających co najmniej odrobiny zaangażowania.

Duży wybór projektów. W kioskach i księgarniach znajdziemy stosy katalogów z projektami, również w internecie można bez trudu przejrzeć tysiące propozycji, a to sugeruje, że nie będzie problemów ze znalezieniem czegoś odpowiedniego.

Wizualizacje domów. Starannie opracowane, zachęcające i pobudzające wyobraźnię kolorowe obrazki pomagają zobaczyć koniec właśnie rozpoczynanych prac.

Możliwość obejrzenia domów "w naturze". Jest duże prawdopodobieństwo, że wybrany projekt został już kiedyś zrealizowany. Często same pracownie ułatwiają "wizję lokalną", zachęcając do skontaktowania się z zadowolonymi klientami.

Łatwość zdobycia opinii innych osób na temat projektu. Bogatym źródłem informacji są na przykład rozmaite budowlane fora internetowe. Wystarczy wrzucić w wyszukiwarkę nazwę lub symbol projektu, by natrafić na komentarze inwestorów na temat "naszego" projektu.

Dom z piwnicą czy bez - za i przeciw



Wady projektu gotowego

Trudności ze znalezieniem czegoś dokładnie "na miarę". Domu, który nie tylko odpowiada inwestorom pod względem estetyki, ale spełnia wszystkie wymagania funkcjonalne i na dodatek pasuje do działki. Zwykle okazuje się, że choć projekt jest prawie "w sam raz", to jednak garaż trzeba by przenieść, dach podnieść, a łazienkę powiększyć, by zmieściła się w niej wymarzona dwuosobowa wanna.

Konieczność wyboru rozwiązań kompromisowych. Wszyscy wiemy, jak trudnym zadaniem bywa ustalenie kompromisu, a już szczególnie, gdy trzeba wyznaczyć priorytety. W rezultacie dostosowuje się swoje wymagania do wybranego projektu i np. stawia na formę domu kosztem właściwego rozplanowania wnętrz.

Wymóg adaptacji projektu do wymagań działki. Wiąże się z koniecznością znalezienia uprawnionego architekta, załatwienia wielu formalności i wniesienia opłat. Często też dopiero na tym etapie inwestor poznaje rozmaite wady zakupionego projektu...

Pozostawiająca wiele do życzenia estetyka projektu. Projektowanie budynku tak, "by wszystkim się podobał", może skutkować powstaniem domu o nieciekawej, pseudodworkowej lub pseudonowoczesnej architekturze. Swoje robią też inwestorzy, którzy np. bez konsultacji z architektem podnoszą ścianę kolankową.

Brak wsparcia ze strony autorów projektu. I to poczynając od etapu wybierania projektu i adaptacji, poprzez organizację budowy, aż po nadzór nad wydatkami. W efekcie często jedyną osobą gotową do pomocy jest wykonawca. On w pierwszej kolejności będzie podpowiadał rozwiązania, które jemu pasują. Niekoniecznie te najlepsze.

Korzystanie z rad niefachowców. Wynika to z braku kontaktu z architektem. Pamiętajmy, że nawet ci, którzy już zbudowali dom, wciąż nie są profesjonalistami i zamiast pomóc, mogą zaszkodzić.

Zalety projektu indywidualnego

Swoboda wyboru architekta, z którym będziemy współpracować. Możemy wybierać, biorąc pod uwagę nie tylko cenę i doświadczenie projektanta, ale też jego styl i umiejętność rozmawiania z klientem.

Optymalne dopasowanie domu do działki. Z uwzględnieniem jej położenia wobec stron świata, charakteru miejsca, okolicznych budynków i ewentualnych uciążliwości sąsiedztwa.

Możliwość omówienia wielu wariantów rozwiązań. Dobry architekt nie tylko mówi o swoich pomysłach, ale też słucha. To przyszli mieszkańcy określają swoje potrzeby i dokonują ostatecznych wyborów. Architekt pomaga im, przedstawiając wszystkie za i przeciw.

Udział fachowca przy podejmowaniu wszystkich najważniejszych decyzji.W przeciwieństwie do rad udzielanych przez znajomych czy internautów, podpowiedzi architekta poparte są rzetelną wiedzą potwierdzoną dyplomem i uprawnieniami.

Możliwość dostosowania rozwiązań architektonicznych, konstrukcyjnych i materiałowych do lokalnych warunkówa. Chodzi tu na przykład o dobór najłatwiej dostępnych w okolicy materiałów, czy technologii znanych miejscowym wykonawcom.

Możliwość ustalenia wygodnego dla klienta trybu opłat za poszczególne etapy prac. Wynagrodzenie za projekt indywidualny zaczyna się od kilkunastu tysięcy złotych, a kończy na kilkudziesięciu. Jest więc nad czym się zastanawiać i co negocjować...

Wady projektu indywidualnego

Kłopot ze znalezieniem odpowiedniego architekta. Najprościej zwrócić się do kogoś poleconego. Jeśli to niemożliwe, najlepiej szukać projektanta, który może się pochwalić wieloma realizacjami i renomą w środowisku. Wiąże się to niestety z tym, że za projekt trzeba będzie sporo zapłacić (choć nie jest to regułą). Wybierając kogoś mniej znanego i doświadczonego, zyskujemy finansowo, ale zwiększamy ryzyko trafienia na pseudofachowca.

Wysoka cena projektu, zwłaszcza porównaniu z cenami projektów gotowych. Ponieważ kupno projektu jest często pierwszym poważnym wydatkiem na drodze powstawania domu, inwestorzy nie mają jeszcze świadomości, że w zestawieniu z późniejszymi wydatkami nawet zakup drogiego projektu nie będzie miał istotnego wpływu na budżet całej inwestycji, a wręcz odwrotnie - może w ostatecznym rozrachunku przyczynić się do obniżenia kosztów budowy i wykończenia domu.

Długi termin realizacji. Zwykle przygotowanie projektu zajmuje 2-3 miesiące, ale bywa, że ten czas istotnie się wydłuża, Długa praca nad projektem może opóźnić rozpoczęcie budowy.

Konieczność współpracy z architektem. To zajęcie czasochłonne i na dodatek wymagające przygotowania. Trzeba choćby spisać listę życzeń, pokazać przykłady domów i rozwiązań, które się podobają, a potem umieć się wycofać z części pomysłów, co bywa trudne.

Po czym poznać złego architekta

Osobom niedoświadczonym w czytaniu planów architektonicznych łatwo narzucić wybór projektu, na przykład posługując się atrakcyjną wizualizacją. Warto pamiętać, że najważniejsze są jakość rozplanowania wnętrza i przemyślana konstrukcja domu.

Przed przyjęciem projektu warto sprawdzić kilka rzeczy:

Czy Wysokość pomieszczeń zapewnia minimum wygody?

Najwięcej kłopotów jest zwykle z poddaszem. Pochyłe połacie dachu sprawiają, że przestrzeń zasugerowana na rzutach pokazujących obrys podłogi w rzeczywistości jest znacznie ograniczona i w pokoju może nie być gdzie postawić normalnej szafy, a wstając z łóżka, rozbijemy sobie głowę.

Czy układ komunikacyjny domu jest racjonalny?

Nieodpowiednio usytuowane schody, z których będą korzystać wszyscy domownicy, mogą zamienić atrakcyjny salon z kominkiem w rozległy hol. Na dodatek w tym przestronnym pokoju nie da się usiąść przed kominkiem, bo fotel musiałby stanąć na drodze korzystających ze schodów.

Czy pomieszczenia pomocnicze są dostatecznie duże?

Nie wystarczy wyznaczyć w domu zakamarka zwanego sienią, garderobą czy korytarzem. Wnętrza spełnią swoje zadania, dopiero wtedy, gdy będą odpowiednio duże. Na rzucie powyżej tak nie jest: sień z trzema parami drzwi na pewno nie będzie wygodna, a długi wąski korytarz wzmocni wrażenie ciasnoty.

Czy konstrukcja budynku pozwala na zmiany?

Jeśli architekt podzielił wnętrza ścianami nośnymi, to praktycznie odebrał domownikom szansę na modyfikację układu wnętrz. W domu powyżej nie da się np. połączyć jadalni z kuchnią bo dzieli je sień i dwie ściany nośne. Zastępowanie ich podciągami i słupami będzie drogie i kłopotliwe.

Ceny projektów domów

Katalogi z projektami gotowymi: 0-50 zł

Projekt gotowy: od 1200 zł

Konsultacja/porada niezależnego architekta dotycząca wyboru projektu: ok. 500 zł

Adaptacja projektu gotowego (zależnie od zakresu zmian): 1500-6000 zł

Projekt domu jednorodzinnego, wykonany na zamówienie: 2-5 proc. wartości całej inwestycji, przeciętnie (za m2 pow. użytkowej domu) 50-100 zł

W skrócie o projektach indywidualnych i gotowych

Projekt gotowy to dobre rozwiązanie dla "typowej" rodziny zamierzającej zabudować "typową" działkę. Niestety, zwykle w każdej rodzinie i w każdej działce jest coś nietypowego, coś co wymaga zmian w projekcie.

Jeśli te zmiany da się przeprowadzić w ramach adaptacji projektu, to pół biedy, gorzej - gdy potrzebna jest mała rewolucja.

Gruntowne przeróbki w projekcie gotowym kosztują inwestora zwykle znacznie więcej, niż gdyby zamówił projekt indywidualny, z rozwiązaniami od początku dostosowanymi do jego wymogów i lokalnych uwarunkowań.

O zamówieniu projektu indywidualnego powinni pomyśleć zwłaszcza posiadacze działek o skomplikowanych kształtach, niekorzystnej orientacji wobec stron świata (np. z wjazdem od południa) czy z kłopotliwym sąsiedztwem.

Tym, którzy czują, że budowa domu przerasta ich siły, natomiast potrafią słuchać i współpracować, a do tego mogą sobie pozwolić na większy wydatek, warto polecić zatrudnienie dobrego architekta i zamówienie projektu indywidualnego.

Za tych, którzy muszą oszczędzać, a zarazem wierzą w swoje umiejętności lub mają oparcie w znajomych i wybiorą projekt gotowy, trzeba mocno trzymać kciuki.

Niestety żadna z tych dróg nie gwarantuje pewnego sukcesu. Dlatego wszystkim, którzy zaczynają budowę domu, wypada życzyć przezorności, wytrwałości i szczęścia. A przede wszystkim trafienia na prawdziwych fachowców.

Zapisz się na NEWSLETTER. Co tydzień najnowsze wiadomości o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przykład



Skomentuj:

Projekt domu - gotowy z katalogu czy na zamówienie?