Ściana trójwarstwowa

Tekst Cezary Jankowski; rysunki Krzysztof Rodak

Kiedy okazało się, że nawet gruba ściana z pełnej cegły jest za zimna jak na współczesne wymagania, podzielono ją na dwie części, a między nie włożono materiał izolacyjny.

DOM JEDNORODZINNY ELEWACJE CEGLA
Ścianę trójwarstwową wybierają inwestorzy, którzy marzą o efektownej elewacji z cegły.
Fot. Cezary Szejgis
Ściany trójwarstwowe - uznawane za najdroższe - dzięki odpowiedniemu zestawieniu materiałów mogą konkurować cenowo z innymi rozwiązaniami. Mają nad nimi wyraźną przewagę - bardzo dobrą ciepłochronność, wysoką zdolność do akumulowania ciepła i stabilizowania wilgotności powietrza, a ponadto można dowolnie kształtować ich elewacje.

Trzy warstwy

Każda z trzech warstw ściany trójwarstwowej pełni odrębną funkcję:

- nośna - przenosi obciążenia od stropów, dachu i ciężaru własnego,

- izolacyjna - zapewnia małe straty ciepła,

- elewacyjna (osłonowa) - chroni całość przed uszkodzeniami i wpływami atmosferycznymi oraz nadaje budynkowi pożądany wygląd.

Warstwa wewnętrzna - ściana nośna

Można ją wymurować z cegieł lub pustaków ceramicznych albo betonowych czy też z bloczków betonu komórkowego; rzadziej wykonuje się ją jako monolityczną z betonu wylewanego w deskowaniu wielokrotnego użycia.

Ściany nośne nie muszą być grube - zwykle wystarczy 15-18 cm grubości (monolityczne mogą być jeszcze cieńsze).

Dobrym materiałem na warstwy nośne ścian trójwarstwowych są bloczki silikatowe grubości 15 cm lub 18 cm, a także pustaki ceramiczne Max ustawiane tak, by grubość ściany wyniosła 19 cm. Jeśli bloczki silikatowe łączone są na pióro i wpust oraz na cienkie spoiny klejowe, a przy tym murowane bardzo starannie, od wewnątrz wystarczy zastosować cienką warstwę tynku, co obniży koszty i przyspieszy wysychanie ścian.

Warianty ocieplenia

Grubość ocieplenia wynosi najczęściej 14-16 cm, co pozwala na nadanie ścianom znakomitych właściwości ciepłochronnych (współczynnik przenikania ciepła U spada poniżej 0,25 W/(m2.K)).

- Płyty styropianu odmiany FS 12 powinno się układać dwuwarstwowo, z przesunięciem złączy w pionie i w poziomie. Do takiego ocieplenia elewacja może przylegać (nie trzeba zostawiać pustki wentylacyjnej). Sztywność płyt oraz ich odporność na zawilgocenie umożliwia budowanie ścian jednoetapowo, to znaczy ocieplanie ich równocześnie z murowaniem.

- Wełna mineralna o masie objętościowej 35- -50 kg/m3 nadaje się głównie do ocieplania ścian budowanych dwuetapowo. Ze względu na stosunkowo małą sztywność wełny trudno by ją było wprowadzać między dwie murowane warstwy (w miejscach niedokładnego wypełnienia szczeliny powstawałyby mostki cieplne), a ponadto takiemu umieszczonemu w szczelinie ociepleniu groziłoby trwałe zawilgocenie przez deszcze.

Między ociepleniem z wełny a elewacją trzeba koniecznie zostawić szczelinę wentylacyjną szerokości 3-4 cm, aby umożliwić odparowanie wilgoci, jaka może się dostać do izolacji w wyniku skraplania się pary wodnej czy wskutek niewielkich przecieków.

Elewacja

Najczęściej muruje się ją jako ostateczne wykończenie ściany (np. z cegły klinkierowej lub silikatowej). W domach jednorodzinnych grubość elewacji może wynosić 6 cm, chociaż murowane są też grubsze: 12-centymetrowe. Oczywiście grubość elewacji zależy też od tego, jakie są wymiary wybranego na nią materiału, ale ściany przeznaczone do tynkowania nie powinny być grubsze niż 9 cm.

Do najczęściej używanych materiałów na gotowe elewacje należą:

- cegły klinkierowe grubości 6,5-12 cm,

- cegły silikatowe łupane - 6 cm (najtańsze rozwiązanie) lub młotkowane - 11 cm,

- betonowe bloczki elewacyjne - 8-11 cm;

a na ściany do tynkowania:

- cegły modułowe DZ grubości 8,8 cm,

- kształtki silikatowe grubości 8 cm.

Warto wiedzieć, że elewacje z kształtek silikatowych starannie wymurowane na wąskie spoiny można otynkować tynkiem cienkowarstwowym lub pozostawić je bez tynkowania. Trzeba je tylko zaimpregnować odpowiednimi preparatami, aby zmniejszyć nasiąkliwość elewacji i ochronić ją przed zabrudzeniem.

Uwaga! Na elewacji nie można opierać żadnych części konstrukcji budynku, na przykład elementów nośnych balkonów czy tarasów.

Jeśli ściana elewacyjna jest dłuższa niż 12 m, powinno się w niej wykonać dylatacje wypełnione elastyczną masą, na przykład akrylową.

Żeby wymurować i ocieplić

ZAPRAWA. Powinna być dobrana do rodzaju elementów ściennych. Najczęściej używa się zwykłych zapraw (gotowych bądź przygotowanych na budowie), a dokładne wymiarowo elementy (np. z betonu komórkowego czy bloczków silikatowych) klei się na zaprawy cienkowarstwowe.

KOTWY. Wiążą warstwę nośną z elewacyjną, ale muszą umożliwiać wzajemne ruchy tych warstw pod wpływem zmian temperatury, w przeciwnym razie dochodziłoby do powstania naprężeń i pęknięć. Dlatego kotwy powinny być wykonane z niezbyt grubych prętów i mieć odpowiedni kształt. Popularne kotwy z ocynkowanego drutu stalowego o średnicy 4-6 mm coraz częściej zastępowane są kotwami dostosowanymi do różnych ścian:

- do murowanych na zwykłe spoiny używa się kotew o średnicy 4 mm, zagiętych z jednej strony,

- do murowanych na cienkie spoiny stosuje się kotwy spłaszczone z jednej strony bądź kotwy wykonane z płaskownika,

- do ocieplanych wełną mineralną w systemie dwuetapowym służą kotwy wbijane lub wkręcane z dodatkowym talerzykiem dociskowym. Talerzyk chroni przed odsunięciem ocieplenia od ściany, a specjalnie ukształtowany nosek, zwany kapinosem, zapobiega zamoczeniu wełny kondensującą wodą, która dzięki noskowi skapuje do szczeliny powietrznej, a stamtąd odparowuje.

Kotwy powinny mieć taką długość, aby można je osadzić na głębokość co najmniej 5 cm w każdej z warstw. Standardowo stosuje się cztery kotwy na metr kwadratowy ściany, a w narożach i wokół otworów umieszcza się je w każdej spoinie poziomej (mniej więcej co 25 cm).

NADPROŻA. W ścianach trójwarstwowych nadproża również muszą być trójwarstwowe i mieć niezależne belki nadprożowe w elewacji oraz warstwie nośnej. Nadproża ściany nośnej wykonuje się jako typowe belki żelbetowe. W warstwie elewacyjnej nadproże może być żelbetowe lub murowane.

- W elewacjach przeznaczonych do tynkowania wykonuje się nadproża żelbetowe w postaci wąskich belek żelbetowych.

- W ścianach elewacyjnych z cegły klinkierowej, silikatowej lub z dekoracyjnych bloczków betonowych do wykonania nadproży trzeba zastosować zbrojenie z gotowych kształtek lub gięte na budowie.

Najlepiej, gdy nadproże i obramowanie otworu wykonuje się z tzw. węgarkiem, czyli z wysunięciem warstwy elewacyjnej do środka otworu okiennego lub drzwiowego. W ościeżu warto też zastosować obramowanie z płyty grubości 2-3 cm - wiórkowo-cementowej, OSB 3 lub z wodoodpornej sklejki. W nadprożu elementy te pełnią funkcję deskowania traconego, a po bokach (w ościeżu) zapewniają dobre zamocowanie okna.

PUSZKI WENTYLACYJNE. Umożliwiają wentylację szczeliny powietrznej między ociepleniem z wełny mineralnej a elewacją i w ten sposób chronią izolację przed trwałym zawilgoceniem, a ponadto zabezpieczają szczelinę w ścianie przed owadami.

Murowanie

Ściany trójwarstwowe można wznosić:

- jednoetapowo - jednocześnie stawia się warstwę nośną, izolacyjną i elewacyjną. Aby to było możliwe, wysokość elementów w ścianie nośnej powinna być taka sama jak w ścianie elewacyjnej (lub być jej wielokrotnością); ułatwia to też poprawny montaż kotew w spoinach poziomych.

Wznoszenie ściany rozpoczyna się od wymurowania warstwy elewacyjnej na wysokość około 0,5 m z jednoczesnym osadzeniem kotew mocujących. Następnie na wystające kotwy nabija się ocieplenie. Podczas murowania stosuje się zasadę, że ocieplenie ma zawsze wystawać ponad poziom muru. Ułatwia to usuwanie resztek zaprawy, która może spadać na powierzchnię styku płyt (trzeba ją koniecznie usuwać, bo powodowałaby powstawanie miejsc o gorszej izolacji cieplnej). W miejscach ościeży warto umieścić obramowanie, które ochroni izolację przed uszkodzeniem;

- dwuetapowo - najpierw muruje się warstwę nośną i dopiero po przykryciu domu dachem mocuje ocieplenie i stawia warstwę elewacyjną. Sposób ten stosuje się rzadko, bo jest kosztowny, ale bywa polecany, jeśli ściana ocieplana jest wełną mineralną, a elewacja - wznoszona z cegły klinkierowej (wymagającej starannego spoinowania).

Po wymurowaniu ściany nośnej układa się ocieplenie i muruje elewację. Prace te trzeba prowadzić z rusztowania. Najpierw ocieplenie mocuje się do ścian kotwami łącznikowymi z talerzykami dociskowymi. Rozmieszczenie kotew powinno być takie, aby bez odginania trafiały w spoiny warstwy elewacyjnej. Prace wykonuje się pasami wysokości około 1 m. Po zamocowaniu ocieplenia muruje się warstwę elewacyjną do tej samej wysokości. W wymaganych odstępach osadza się puszki wentylacyjne.

Uwaga! Zaprawa murarska nie może zwisać ze spoiny ani spadać do wnętrza ściany, aby nie zamknęła światła szczeliny wentylacyjnej i nie zatykała otworów u dołu.

- Układane w czasie murowania. Takie kotwy przeznaczone są do ścian, których warstwę nośną i elewacyjną muruje się równolegle. Najlepiej, jeśli moduł wysokości elementów ściany nośnej jest wielokrotnością wysokości cegieł elewacyjnych. Jeśli zaś spoiny obu ścian nie pokrywają się, kotwy trzeba odginać i stosować krążki dociskowe z kapinosem.

- Wbijane lub wkręcane. Stosuje się je, jeśli ściana nośna jest monolityczna (na przykład żelbetowa), a także jeśli jest już wymurowana i trzeba do niej zakotwić elewację.

Skomentuj:

Ściana trójwarstwowa