Pod這gi z drewna egzotycznego

Pawe Kozakiewicz
27.05.2012 08:40
A A A
Parkiet z drewna egzotycznego merbau

Parkiet z drewna egzotycznego merbau (Fot. BARLINEK)

Drewno egzotyczne jest coraz cz窷ciej uk豉dane na naszych pod這gach. Po pierwsze dlatego, 瞠 cenowo sta這 si por闚nywalne z drewnem krajowym, po drugie - poniewa przyby這 fachowc闚, kt鏎zy wiedz, jak si z nim obchodzi.
Decyduj帷 si na po這瞠nie pod這gi drewnianej, mo瞠my wybiera mi璠zy znanymi, krajowymi gatunkami drewna, albo egzotykami, w du篡m liczbie sprowadzanymi do Polski. Rodzime gatunki drewna, dobrze znane od lat, raczej nie maj przed nami tajemnic - niestety, ich naturalne zabarwienie i rysunek s do嗆 monotonne. Gatunki egzotyczne maj pod tym wzgl璠em o wiele wi璚ej do zaoferowania; niestety, czasem sprawiaj jednak przykre niespodzianki.

Z krajowych rodzaj闚 drewna, na pod這gi tradycyjnie stosowne s sosna i modrzew oraz twarde drewno li軼iaste: d帳, jesion, buk i brzoza. Lista dost瘼nych egzotyk闚 jest zdecydowanie d逝窺za i obejmuje ponad 50 ich rodzaj闚. Cz窷 z nich to materia造 ju wypr鏏owane, o potwierdzonej przydatno軼i w naszej strefie klimatycznej (jak maho, teak, merbau, iroko, doussie), inne to nowo軼i o tajemniczo brzmi帷ych nazwach i nie do ko鎍a poznanych w豉軼iwo軼iach (jak curupay, tarara amarillo, nandu wood, fromosan koa).

Czym si r騜ni drewno krajowe od egzotycznego

Drewno egzotyczne pod pewnymi wzgl璠ami bardzo r騜ni si od krajowego.

Brak s這i. Ze wzgl璠u na odmienne warunki, w jakich wzrastaj drzewa las闚 tropikalnych (nieprzerwana wegetacja, trwaj帷a przez ca造 rok), ich drewno zwykle nie ma zauwa瘸lnych przyrost闚 rocznych (s這i), tak charakterystycznych dla krajowego drewna sosny czy d瑿u.

Naturalna impregnacja. Drewno z tropik闚 zwykle zawiera wi璚ej substancji niestrukturalnych (garbnik闚, barwnik闚, t逝czk闚, olejk闚, gumo篡wic itd.), kt鏎e stanowi naturalny impregnat. Drewno jest nimi silnie przesycane, jeszcze w pniu drzewa, przez sam ro郵in. Dzi瘯i temu ma ono wysok naturaln trwa這嗆, wynikaj帷 z podwy窺zonej odporno軼i na czynniki biotyczne (jest albo niejadalne, albo trudno przyswajalne dla owad闚 i grzyb闚).

Intensywny kolor. Przesycenie drewna wymienionymi wy瞠j zwi您kami niestrukturalnymi, niejako przy okazji, skutkuje r闚nie powstaniem intensywnego zabarwienia - co jest szczeg鏊nym atutem drewna egzotycznego.

Odchylone w堯kna. Kolejn cech odr騜niaj帷 drewno egzotyczne od krajowego, jest specyficzny uk豉d w堯kien: falisty, pasiasty albo gniazdowy. Takie odchylone w堯kna utrudniaj wprawdzie obr鏏k i nieco obni瘸j wytrzyma這嗆 na obci捫enia mechaniczne, ale za to niezwykle uatrakcyjniaj wygl康 drewna. Z r騜n intensywno軼i odbijaj one 鈍iat這, przez co na powierzchni pod這gi powstaj na przemian wyra幡ie ja郾iejsze i ciemniejsze obszary. Wraz z przemieszczaniem si obserwatora, intensywno嗆 obijania 鈍iat豉 od pod這gi dynamicznie si zmienia, co daje wra瞠nie 篡wej, migocz帷ej powierzchni.

Taki ozdobny uk豉d w堯kien najlepiej widoczny jest na przekrojach promieniowych drewna i jest typowy mi璠zy innymi dla mahonii (acajou, sapeli), makore, iroko, tata簑by, owangkol i kompasu. Cz瘰to odchylone w堯kna pojawiaj si r闚nie w fioletowym drewnie amarantu, pomara鎍zowym drewnie badi czy cytrynowo鄴速ym drewnie amarello.

G瘰to嗆 i stabilno嗆 wymiarowa

Najwa積iejsze parametry drewna przeznaczonego na pod這gi to g瘰to嗆 i stabilno嗆 wymiarowa. Drewno musi by odpowiednio twarde, aby nie powstawa造 w nim wgniecenia i nie nast瘼owa這 przyspieszone 軼ieranie (to ostatnie dotyczy pod堯g, kt鏎e nie s wyka鎍zane lakierem). Musi te by odporne na zmienne warunki wilgotno軼iowe.

Stabilno嗆 wymiarowa. To podatno嗆 drewna na kurczenie si i rozszerzanie pod wp造wem zmian wilgotno軼i. Zwykle im bardziej g瘰te jest drewno, tym gorsz ma stabilno嗆 wymiarow, czyli intensywniej pracuje przy zmianie wilgotno軼i. A w naszym "zimowo-letnim" klimacie, w domach i mieszkaniach regularnie do tego dochodzi. W pomieszczeniach z centralnym ogrzewaniem powietrze jest przesuszone, co jest szczeg鏊nie dokuczliwe podczas zimowych, mro幡ych dni.

W takich warunkach drewno intensywnie wysycha z typowej dla lata wilgotno軼i 12% do nawet 6%, a tym samym kurczy si i odkszta販a. Skutkiem tego jest wyra幡e poszerzenie szczelin mi璠zy elementami pod這gowymi i ich 堯dkowanie (wygi璚ie poprzeczne), szczeg鏊nie wtedy, gdy elementy te s szerokie, a na ich powierzchni licowej dominuje przekr鎩 styczny.

Podatno嗆 na skurcz i paczenie mog by wydatnie zmniejszone przez substancje o charakterze hydrofobowym, naturalnie wyst瘼uj帷e w niekt鏎ych gatunkach egzotycznych. Do takich superstabilnych gatunk闚 nale篡 mi璠zy innymi teak, doussie i iroko. Ch這n one mniej wilgoci z otoczenia i przyjmuj wyra幡ie ni窺ze wilgotno軼i w por闚naniu do krajowego drewna d瑿u i sosny, znajduj帷ych si w tym samym pomieszczeniu.

Nale篡 o tym pami皻a, bowiem przed u這瞠niem pod這gi niezb璠na jest kontrola wilgotno軼i powietrza, pod這瘸 oraz drewna, a nast瘼nie ocena, czy jest ona w豉軼iwa. Dobrym zwyczajem jest sezonowanie przez okres dw鏂h tygodni zakupionych element闚 pod這gowych w pomieszczeniu, w kt鏎ym maj by u這穎ne. W豉軼iwa wilgotno嗆 krajowego drewna d瑿owego przed jego u這瞠niem powinna wynosi oko這 10%, podczas gdy na przyk豉d teaku i iroko - 8%.

G瘰to嗆. W鈔鏚 drewna egzotycznego mo積a znale潭 grup bardzo g瘰tych i twardych gatunk闚, takich jak ipe, cumaru i gombeira, o g瘰to軼i powy瞠j 1000 kg/m3. Sprawdz si one nawet w intensywnie u篡tkowanych pomieszczeniach i przy bardzo silnie obci捫onych pod這gach, na przyk豉d w ci庵ach komunikacyjnych, a nawet na rampach prze豉dunkowych i w halach przemys這wych.

Twarde i g瘰te drewno 豉twiej przewodzi ciep這, dlatego lepiej nadaje si na powierzchnie z ogrzewaniem pod這gowym. Przyk豉dowo: wsp馧czynnik przewodzenia ciep豉 drewna d瑿owego o g瘰to軼i 650 kg/m3 wynosi 0,151 W/(mK), a drewna ipe o g瘰to軼i 1000 kg/m3 - 0,225 W/(mK). Oznacza to, 瞠 wytworzone pod warstw drewnianej pod這gi ipe ciep這 przenika do pomieszczenia p馧tora razy szybciej w por闚naniu do warstwy d瑿owej.

Niestety, wysoka jako嗆 i atuty drewna egzotycznego znajduj odzwierciedlenie w cenach tego materia逝. Cho koszt najpopularniejszych gatunk闚 (jak merbau) jest por闚nywalny z cen d瑿u, to wci捫 jednak znajdziemy takie gatunki, za kt鏎e trzeba zap豉ci nawet kilka razy wi璚ej ni za drewno krajowe.

Uwaga! Wspomniane wy瞠j twarde i g瘰te drewno ipe, cumaru i gombeira mo積a uk豉da tak瞠 na zewn徠rz. Z tego samego drewna mo積a wi璚 wykona i parkiet na parterze, i deski tarasowe, widoczne po drugiej stronie drzwi.

Uwaga na zmiany kolor闚

Cz瘰tym problemem przy drewnie egzotycznym jest wyra幡a zmiana jego barwy. Pod tym wzgl璠em egzotyki s znacznie bardziej "kapry郾e" ni drewno krajowe. Pod wp造wem 鈍iat豉 s這necznego i post瘼uj帷ych proces闚 utleniania, zwykle dochodzi do stopniowego ciemnienia ich powierzchni. Szczeg鏊nie intensywnie procesy te zachodz w drewnie amarantu, iroko, tata簑by, merbau, gombeiry, teaku i paduku.

Dlatego wa積e jest, aby przed lakierowaniem czy nawet olejowaniem drewno by這 ju odpowiednio opalone (軼iemnia貫). Po pokryciu warstw uszlachetniaj帷 powierzchni takiego nie do ko鎍a opalonego drewna, procesy ciemnienia ulegaj spowolnieniu i tym samym wolniej nast瘼uje wyr闚nanie barwy. Jest to szczeg鏊nie przykre, gdy przesuwamy dywan lub zmieniamy ustawienie mebli i "wychodz" spod nich widoczne na pod這dze, wyra幡ie ja郾iejsze pola.

Sam proces lakierowania te mo瞠 spowodowa niezamierzony efekt. Nie wszystkie kleje i lakiery nadaj si bowiem do ka盥ego rodzaju drewna egzotycznego. Przyk豉dowo, w drewnie ipe znajduj si znaczne ilo軼i substancji niestrukturalnych, kt鏎e pod wp造wem lakieru mog przemieszcza si w drewnie i wchodzi z nimi w reakcje chemiczne. Jest to szczeg鏊nie wyra幡ie widoczne przy stosowaniu lakier闚 o odczynie zasadowym. W wyniku reakcji z takim lakierem drewno ipe cz瘰to przyjmuje odcie ciemnoczerwony. Ponadto zawarte w ipe substancje o charakterze antyutleniaj帷ym mog powodowa znaczne wyd逝瞠nie czasu schni璚ia i utwardzania si pow這k.

Z kolei bezpo鈔ednie pokrycie drewna doussie (zawieraj帷ego substancje niestrukturalne: krzemionk, w璕lany wapnia i t逝szcze) p造nnym woskiem lub lakierem wodorozcie鎍zalnym, mo瞠 spowodowa pojawienie si na nim bia豉wej, mydlanej wydzieliny, a samo utwardzanie - znacznie si wyd逝篡.

Aby unikn望 takich niespodzianek, najlepiej - zamiast pokrywa powierzchni drewna szczeln "chemi" - wyka鎍za je olejem. Zawsze te warto skorzysta z fachowej porady, a uk豉danie pod這gi zleci osobie z do鈍iadczeniem.

Tekst: Pawe Kozakiewicz, Wydzia Technologii Drewna SGGW w Warszawie

Zapisz si na NEWSLETTER. Co tydzie najnowsze wiadomo軼i o budowie, remoncie i wyka鎍zaniu wn皻rz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przyk豉d



Zobacz tak瞠

ZOBACZ TE WIDEO

Skomentuj:
Zaloguj si

Aby oceni zaloguj si lub zarejestrujX