Do malowania ścian we wnętrzach najczęściej stosowane są farby dyspersyjne, zwane potocznie emulsyjnymi. Swoją karierę zawdzięczają wprowadzeniu nowoczesnych surowców: spoiw syntetycznych, nietoksycznych wypełniaczy i pigmentów oraz wydajnych środków pomocniczych. Spoiwo w tych farbach, od którego zależą właściwości użytkowe oraz odporność powłoki, to wodne dyspersje polimerów tworzyw sztucznych: żywic akrylowych, styreno-akrylanów lub kopolimerów etylenu z polioctanem winylu.

Farby dyspersyjne są przede wszystkim wygodne w stosowaniu. Jako jednoskładnikowe nie wymagają specjalnego przygotowania poza dokładnym wymieszaniem. Łatwo też rozprowadzają się po malowanych powierzchniach.

Nowoczesne emulsje są tiksotropowe, czyli dość gęste i niekapiące podczas malowania (dlatego też nie powinno się ich rozcieńczać).

Co z tym lateksem?

Najpopularniejsze farby wodorozcieńczalne to akrylowe. Na rynku funkcjonują też produkty lateksowe, ale tu nazewnictwo wprowadza nieco zamieszania. Zgodnie z klasyfikacją nazw wywodzonych od spoiwa (np. farby akrylowe, silikonowe czy silikatowe) w emulsjach lateksowych powinien być zastosowany kauczuk (naturalny lub syntetyczny). Tymczasem określenie "lateksowe" dotyczy właściwości nie tyle chemicznych, co fizycznych - farby takie tworzą powłoki odporne na zmywanie, a nawet szorowanie.

Dodatkowo mylące mogą być bezpośrednie tłumaczenia z literatury obcojęzycznej - na przykład w Stanach Zjednoczonych wszystkie farby wodorozcieńczalne przeznaczone do malowania ścian i sufitów określane są jako latex paint. Tak naprawdę napis na puszce - farba lateksowa - funkcjonuje obecnie jako wyznacznik jakości i większej odporności na mycie i szorowanie.

Do zadań specjalnych

Poza podstawową recepturą każdej farby (spoiwo, wypełniacze, pigmenty) emulsje mają dodatki modyfikujące. Służą one do poprawienia parametrów farby, na przykład utrwalenia barwy, polepszenia właściwości kryjących, zwiększenia odporności na wodę i paroprzepuszczalności. Producenci stosują też rozjaśniacze optyczne, które wpływają na sposób odbijania się światła od pomalowanej powierzchni. Dzięki tej sztuczce ciemne pomieszczenia nabierają blasku, a niewielkie wydają się obszerniejsze.

Czasem też im składników mniej, tym lepiej. Tak jest z farbami dla alergików. Co prawda we wszystkich farbach emulsyjnych rozpuszczalnikiem jest woda, lecz nie wszystkie ich rodzaje są równie dobrze tolerowane przez osoby cierpiące na alergię - na przykład emulsje do jednokrotnego malowania z reguły mają w składzie potencjalnie drażniący winyl lub poliuretan.

Obowiązująca do 2010 r. dyrektywa unijna zezwala na zawartość w farbach i lakierach do 30 g/l substancji lotnych. Emulsje oznaczone jako bezpieczne dla osób cierpiących na alergię mają ich znacznie mniej - nawet 0,7 g/l. Potwierdzeniem niskiej emisji organicznych związków lotnych są najczęściej certyfikaty wydane przez polskie i europejskie instytuty (znak Ekologii E oraz Znak Błękitnego Anioła), a także rekomendacje Polskiego Towarzystwa Alergologicznego czy niemieckiej organizacji TÜV.

ELF dla zdrowia

Troska o zdrowie nie dotyczy wyłącznie alergików. Coraz większą uwagę zwraca się na działanie materiałów wykończeniowych na mieszkańców. Farby i tynki zawierające organiczne plastyfikatory uwalniają je do wnętrz w postaci oparów - nie tylko podczas schnięcia, ale i długo po nim. Bezpieczne produkty do wnętrz powinny spełniać wymagania klasy ELF (Emission und Loesemittel Frei - wolne od oparów oraz rozpuszczalników organicznych). Dodatkowo na ścianach malowanych tego typu farbami nie występuje efekt foggingu, czyli pojawianie się czarnego nalotu.

Matowa czy z połyskiem?

Farby emulsyjne produkuje się obecnie w czterech stopniach połysku: połysk, półpołysk, mat i głęboki mat. Produkty o wysokim połysku często są odporniejsze na zmywanie niż matowe. Wprawdzie wpływ na trwałość koloru ma rodzaj substancji tworzących powłokę (wspomnianych już żywic) a nie sam połysk farby, jednak trzeba brać pod uwagę, że przy intensywnej eksploatacji bardzo matowych powłok mogą powstać wybłyszczenia. Dlatego nie zaleca się stosowania takich farb w korytarzach czy przedpokojach.

Z drugiej strony, duże powierzchnie ładniej wyglądają, gdy nie błyszczą się zbyt mocno. Tym bardziej, że matowe powłoki dobrze ukrywają nierówności podłoża i ewentualne błędy malarza lub tynkarza, podczas gdy farby z połyskiem je podkreślają. Emulsje matowe są odpowiednie do malowania sufitów, gdyż ograniczają odbicia światła.

Jak maluje się przyszłość

Rozwój nanotechnologii przyczynił się do powstania tzw. smart coatings, czyli powłok inteligentnych. Są wśród nich farby zaprojektowane dla różnych gałęzi przemysłu, m.in. samonaprawiające uszkodzenia, opracowane do malowania promów kosmicznych, zmieniające kolor kamuflażowe dla przemysłu zbrojeniowego czy sygnalizujące nieszczelności w instalacjach. Określenie smart coatings odnosi się również do stosowanych w budownictwie farb samoczyszczących oraz antybakteryjnych, nazywanych także functional coatings, czyli powłokami funkcyjnymi.

Czyste jak łza

Samoczyszczące farby wykorzystują proces fotokatalizy. Zawierają odmianę dwutlenku tytanu (TiO2), metalu, półprzewodnika, najpopularniejszego białego pigmentu, sprowadzonego do rozmiarów nanocząsteczki. Zdolność TiO2 do fotokatalizy zależy od wielkości jego cząstek - najbardziej efektywne są odmiany o wymiarach 5-10 nm.

Pod wpływem promieniowania ultrafioletowego nanocząsteczka wchodzi w reakcje utleniania oraz redukcji, które osłabiają przyczepność zabrudzeń do powierzchni farby. Część zanieczyszczeń w kolejnych reakcjach przekształca się w wodę i dwutlenek węgla. Fotokataliza zachodzi nawet przy pochmurnej pogodzie, ponieważ promieniowanie ultrafioletowe przenika przez chmury, a także w nocy, gdyż powłoka ma zdolność kumulowania energii.

1 2  następne »