Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy prawa wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków oraz każdego z nich z osobna. Do ustanowienia wspólności nie jest konieczne żadne oświadczenie małżonków.

Majątek wspólny

Wspólność ustawowa to inaczej wspólność łączna, czyli bezudziałowa. Oznacza to, że w jej trakcie nie można określić wysokości udziału, jaki przysługuje każdemu małżonkowi.

Przedmioty majątkowe, które tworzą majątek wspólny to:

- wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków (czyli z umów-zleceń, umów o dzieło, z prowadzonej dodatkowo działalności gospodarczej),

- dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków (czyli np. zarówno dochody z dzierżawy działki kupionej za wspólne środki po ślubie, jak i czynsze z najmu mieszkań, które małżonkowie mieli przed ślubem),

- środki zgromadzone na rachunku bankowym lub pracowniczym funduszu emerytalnym każdego z małżonków.

Majątek odrębny

Oprócz majątku wspólnego każdy z małżonków posiada jeszcze majątek odrębny (osobisty). W jego skład wchodzą przedmioty majątkowe:

- nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (kupione przed ślubem),

- nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę,

- służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków (są to między innymi kosmetyki, odzież, akcesoria niezbędne do wykonywania pracy czy spędzania czasu wolnego),

- uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (wyjątkiem będzie renta należna poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej - renta ta wchodzi do majątku wspólnego),

- uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków (nagrody w konkursach literackich, sportowych, teleturniejach),

- nabyte w zamian za składniki majątku osobistego (czyli np. samochód zakupiony za wygraną w maratonie),oraz prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy, a także prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (przykładem jest prawo dożywocia ustanowione na rzecz jednego z małżonków).

Podstawową cechą majątku osobistego jest to, że w chwili rozpadu małżeństwa nie podlega on podziałowi i zawsze należy do jednego z małżonków. Jeśli małżonkowie kwestionują przynależność danego dobra do majątku odrębnego, wówczas małżonek zainteresowany rozstrzygnięciem tego sporu może wytoczyć przeciwko drugiemu małżonkowi powództwo o ustalenie, czy dany przedmiot wchodzi w skład majątku wspólnego.

Ustanie wspólnoty

W trakcie trwania wspólności żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może też rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w udziale. Podział majątku (zarówno sądowy, jak i umowny) jest możliwy z chwilą, kiedy ustaje wspólność majątkową.

W trakcie małżeństwa możliwe jest to wówczas, gdy:

- małżonkowie postanowią zawrzeć umowę o rozdzielność majątkową (czyli intercyzę, która może być podpisana przed ślubem, ale także po kilku latach małżeństwa),

1 2  następne »