Teoretycznie dobrą wskazówką mogłyby być wymogi, jakie stawia w tym obszarze prawo budowlane. Tym bardziej że stosowne rozporządzenie* jednoznacznie stwierdza: "Budynek i jego instalacje () powinny być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby ilość energii cieplnej, potrzebnej do użytkowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem, można było utrzymać na racjonalnie niskim poziomie ". We wzmiankowanym rozporządzeniu wyjaśniono również, co dla ustawodawcy znaczy "racjonalnie niski poziom". Dla domów jednorodzinnych graniczna wartość wskaźnika E0 sezonowego zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania została ustalona na poziomie 37,4 kWh/m3/rok. W przeliczeniu na powierzchnię użytkową daje to ponad 100 kWh/m2/rok. Jest to niestety najwyższa wartość spośród tych, jakie dopuszcza prawodawstwo krajów europejskich o zbliżonym klimacie.

W rzeczywistości może być niestety jeszcze gorzej. Jeśli projektantom domów jednorodzinnych nie chce się wyliczać wspomnianego wskaźnika E0, to wystarczy, że zastosują przegrody budowlane (ściany, dachy, podłogi na gruncie oraz okna i drzwi) o współczynnikach przenikania ciepła U nie większych od określonych w tabeli będącej załącznikiem do wzmiankowanego rozporządzenia, a wtedy zapotrzebowanie domu na ciepło może być blisko dwukrotnie większe od "ustawowych" 37,4 kWh/m3/rok.

Rachunek za ogrzewanie przy tak "sensownie niskim zapotrzebowaniu" w zależności od tego, czy wybudujemy go według kryterium wskaźnika E0, czy z przegrodami budowlanymi o współczynnikach przenikania ciepła zgodnych z wartościami ze wzmiankowanej wyżej tabeli, będzie wynosił od 15 lub 30 zł/m2/rok (dla popularnego ogrzewania gazowego przed zapowiadaną podwyżką cen).

Prawo sobie, życie sobie

Na szczęście dla środowiska i jego zasobów mało kto uznaje, że w prawie budowlanym należy szukać kryteriów racjonalności. Ponadto tak fatalnego energetycznie domu po prostu nie da się zbudować, chociażby z tego powodu, że na rynku nie ma już okien o dopuszczonej rozporządzeniem wartości współczynnika przenikania ciepła U = 2,6 W/m2K.

Dla zilustrowania poziomu marnotrawstwa energii porównajmy "normatywne" wartości wskaźnika E0 sezonowego zapotrzebowania na ciepło z zapotrzebowaniem na energię coraz częściej budowanych "domów pasywnych". Takie domy potrzebują do ogrzewania 15 kWh/m2 ciepła rocznie, czyli prawie dziesięciokrotnie mniej niż domy wybudowane zgodnie z polskim prawem budowlanym.

Osiedle domów energooszczędnych w Poznaniu



Ile warto zainwestować

Pozostaje pytanie - czy koszty budowy domu o tak niskim zapotrzebowaniu na ciepło będą racjonalne w potocznym, a nie ustawowym znaczeniu? Niższe rachunki za energię oznaczają niestety wyższe nakłady na budowę i tym samym wyższe raty kredytu.

Dlatego racjonalny poziom dodatkowych nakładów to taki, w którym oszczędności są większe niż rata kredytu zaciągniętego na ich uzyskanie.

Ile będzie kosztować ogrzewanie w tak zoptymalizowanym energetycznie domu? Przy podobnych jak poprzednio założeniach będzie to 2,25 zł/m2rok, a więc o 27,75 zł/m2 taniej niż w przypadku, gdybyśmy zbudowali dom według dopuszczalnych prawem standardów. Oznacza to, że miesięczna rata kredytu zaciągniętego na podniesienie standardu energetycznego nie powinna być wyższa niż 27,75/12 = 2,31 zł na każdy metr powierzchni domu. Korzystając z dostępnych w internecie kalkulatorów kredytowych, łatwo można policzyć, że dla popularnego 30-letniego kredytu we frankach szwajcarskich maksymalna, opłacalna wysokość nakładów na zapewnienie zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania na poziomie 15 kWh/(m2/rok), to około 500 zł/m2. W rzeczywistości kwota potrzebna, by dom zaprojektowany zgodnie z przepisami zamienić na dom pasywny, jest dwukrotnie mniejsza.

Dom tani w eksploatacji

Wybudowanie domu o postulowanym zapotrzebowaniu na ciepło (15 kWh/m2rok) wymaga zaprojektowania odpowiednio ocieplonych ścian, dachu, podłóg na gruncie, okien o odpowiednio niskim współczynniku przenikania ciepła posiadających zewnętrzne rolety oraz odpowiedniego systemu wentylacji. Przeanalizujmy zatem, jak i przy jakich nakładach możemy osiągnąć efektywny ekonomicznie standard domu jednorodzinnego.

Na każdy metr kwadratowy domu przypada około 3 m2 przegród zewnętrznych, z czego 0,2 m2 to okna. Dodatkowe inwestycje związane ze zmniejszeniem rachunków za ciepło do postulowanego poziomu to - w przeliczeniu na m2 powierzchni użytkowej domu - 80 zł na lepsze okna z roletami zewnętrznymi oraz około 70 zł/m2 - na wentylację mechaniczną z rekuperacją. Z wyliczonej kwoty 500 zł/m2 pozostaje nam 350 zł/m2 na ocieplenie 2,8 m2 pozostałych przegród, czyli ścian dachu i podłogi na gruncie. Oznacza to, że przy cenie 120 zł/m3 styropianu z punktu widzenia rachunku ekonomicznego opłacałoby się dać nawet metrowej grubości warstwę ocieplenia.

Oczywiście nie miałoby to sensu technicznego. Dla osiągnięcia postulowanego zapotrzebowania na ciepło wystarczy ocieplić ściany zewnętrzne 25-centymetrową warstwą styropianu o podwyższonej izolacyjności.

Prawdziwie zaskakujące wyniki przynosi symulacja optymalnej grubości ocieplenia podłogi na gruncie, dla których tabela izolacyjności przegród z cytowanego rozporządzenia nie przewiduje praktycznie żadnej warstwy izolacyjnej. W tym przypadku optymalna warstwa materiału izolacyjnego może mieć zacznie większą grubość, nawet 50 cm, także z tego powodu, że jej położenie jest tanie. Ocieplenie dachu stosunkowo grubą warstwą materiału izolacyjnego nie budzi zdziwienia, ale pewnym zaskoczeniem może być to, że - z punktu widzenia przyjętych kryteriów - powinny być to warstwy materiału izolacyjnego o grubości co najmniej 40 centymetrów.

Najmniej niespodzianek przynosi symulacja standardu energetycznego okien. Tu oferta rynkowa notuje najszybszy postęp i obecnie dla okien plastikowych optymalnym dziś standardem są profile pięciokomorowe z zestawem szybowym o U = 1,1÷0,8 W/m2K. Należy jednak pamiętać, że postęp w produkcji coraz lepszych okien jest bardzo szybki, a ich ceny - coraz niższe.

Ważnym elementem dla zmniejszenia strat ciepła są zewnętrzne rolety, które zamykane na noc mogą zmniejszyć straty ciepła przez okno nawet o 40 proc. Należy przy tym pamiętać, że rolety pełnią wiele różnych funkcji, ochrona cieplna jest tylko jedną z nich.

1 2  następne »