Klasyki skandynawskiego designu

Dobre wzornictwo nigdy nie wychodzi z mody. Idealnie wpisuje się w potrzeby człowieka, a forma przedmiotu jest nierozerwalnie związana z jego funkcją. Tę zasadę do perfekcji opanowali Skandynawowie. Stworzyli przedmioty, które stały się ikonami designu.

Lampa PH

Lampa PH proj. Poul Henningsen, Fot. serwis prasowy firmy Louis Poulsen

W roku 1926 w Danii pojawiała się lampa PH. Znakomite połączenie formy i funkcji sprawiło, iż PH wciąż jest produkowana. Lampę stworzył Poul Henningsen. Nazwał ją swoimi inicjałami. Od tego czasu powstało wiele modeli PH (najczęściej kupowanym jest PH-5), ale wszystkie mają ponadczasowy design i doskonałe rozwiązania. Światło nie razi w oczy, ale jednocześnie jest tak silne, że można przy nim czytać i pracować. Lampa ma szeroki zasięg i rzuca cień w trzech kierunkach. Dziś wśród modeli PH znajdziemy lampki nocne, sufitowe, wielopłaszczyznowe kandelabry i ogromne lampiony z miedzianymi elementami, które Henningsen stworzył dla kopenhaskiej restauracji Langelinpavillon. Są niezawodne.

Fotel „Egg”

Fotel „Egg” proj. Arne Jacobsen, Fot. fritzhansen.com

Jednym z najbardziej znanych i rozpoznawanych mebli w historii projektowania jest fotel „Egg” („Jajo”) . Jego premiera miała miejsce w 1958 roku. Twórcą prototypu był duński architekt Arne Jacobsen, prekursor projektowania kompleksowego. Fotel, który połączył nowoczesny design z niezwykłą wygodą, stanowił część wystroju przygotowanego dla jednego z kopenhaskich hoteli (SAS Royal, dzisiejszy Radisson). Fotele „Egg” stanęły w lobby i recepcji. Szybko doceniono designerski charakter mebla i wygodę użytkowania. Dzięki niezwykłemu kształtowi fotel zapewnia bowiem odrobinę prywatności w miejscach publicznych. Otula człowieka niczym kokon, daje wyjątkowo wygodne oparcie pod głową. Sprawdza się także w domach. Jacobsen po raz pierwszy zastosował piankę poliuretanową pokrytą obiciem, a formę ustawił na jednej nodze. Dziś „Egg” jest sprzedawany w obiciu z materiału lub skóry. Są one łączone na oparciu specjalnym szwem. Podstawa (noga) wykonana jest najczęściej z satynowanego, polerowanego aluminium.

Krzesło „ Tulip”

Krzesło „ Tulip” proj. Eero Saarinen, Fot. Knoll International

To dzieło fińskiego projektanta Eero Saarinena. Krzesło „Tulip” („Tulipan”) powstało w 1956 roku. Zamiast tradycyjnych czterech nóg ma tylko jedną. Taka forma wyraża ideę projektanta, który - jak sam mawiał - chciał oczyścić dom z gmatwaniny nóg. Saarinen najpierw próbował stworzyć mebel jednoczęściowy, w całości wykonany z włókna szklanego. Niestety, nie udawało się. Zbudował więc „Tulipa”, składającego się z tworzywa sztucznego i z metalu. Podstawę odlał z aluminium i polakierował, a obrotowy korpus powstał z włókna szklanego, do którego zamocowano (na rzepy) poduszkę z tapicerowanej pianki. Do dziś mebel przypominający kielich jest produkowany w niezmienionej formie. Po latach dołączyły do niego również fotel i stół.

Krzesło „S”

Krzesło S, proj. Verner Panton, Fot. Vitra

Duńczyk Verner Panton projektował w latach 60. XX wieku meble w całości z tworzywa sztucznego. Najsłynniejszym jego dziełem jest krzesło „Stacking”, znane również pod nazwą „S chair”. Ma ono intrygującą formę, jest poręczne w przechowywaniu, lekkie i wygodne w użyciu. Krzesło, jako pierwsze w historii, składa się z jednego elementu. Jest formowane wtryskowo z plastiku w wielu nasyconych kolorach. Mebel duńskiego designera wciąż jest produkowany w niezmienionej formie.

Royal System

System półek Royal System, proj. Poul Cadovius, Fot. dk3.dk

W 1948 roku Duńczyk Poul Cadovius zaprojektował system półek nazwany Royal System. To jeden z pierwszych na świecie meblarskich systemów modułowych, wciąż zachwycający miłośników minimalizmu i zwolenników porządku. Royal System to wielofunkcyjny regał złożony z półek, zamykanych szafek, biurka i krzesła. Ażurowa konstrukcja ma niezliczoną liczbę kombinacji, pozwala na optymalne zagospodarowanie nawet niewielkiej przestrzeni. Nic więc dziwnego, że stała się ikoną skandynawskiego wzornictwa.

Wazon Aalto

Wazon Savoy, proj. Alvar Aalto, Fot. Iittala

Projekt serii asymetrycznych wazonów pod nazwą Eskimonaisen Nahkahousut (Skórzane Bryczesy Eskimoski) Alvar Aalto zaprojektował w latach 30. XX wieku. Stały się one symbolem Finlandii, a w 1937 roku pokazano je na Paryskiej Wystawie Światowej. Dziś oficjalna nazwa naczynia to Savoy Vase. Sam Aalto nazywał je „kałużami”. Mają one biomorficzny kształt i design zorientowany na naturę. Oryginalny wazon miał 14 cm wysokości i był wykonany z przezroczystego szkła. Dziś występuje w kilku rozmiarach i kolorach. Dzięki niezwykłemu kształtowi jest najbardziej rozpoznawalnym szklanym przedmiotem w historii wzornictwa.

Lampy Gräshoppa i Cobra

Lampa podłogowa GRÄSHOPPA, proj. Greta Magnusson Grossman, Fot. Gubi

Historia lampy Grashoppa sięga 1947 roku. Stworzyła ją Szwedka Greta Magnusson Grossman. Projektantka w 1940 roku wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych. Najbardziej kultowe produkty Grety Grossman to lampa podłogowa Gräshoppa oraz stworzona w 1950 roku lampa stołowa Cobra. Klosz pierwszej lampy ma kształt wydłużonego stożka, dzięki temu daje ukierunkowane światło, podstawa ma natomiast trzy nogi. Całość została ręcznie wykonana ze stali węglowej. Mimo pozornie prostej formy jest niezwykle elegancka, a wyjątkowego charakteru dodają jej mosiężne detale. Cobra z kolei nazwę wzięła od wydłużonego kształtu ramienia i owalnego klosza przypominającego węża. W 1950 roku przyniosła ona autorce zwycięstwo podczas „Good Design Awards”, następnie została wystawiona w Muzeum Sztuki Nowoczesnej.

Lampy „Ball”

Lampa wisząca Ball, proj. Benny Frandsen, Fot. frandsenlighting.dk

8. Lampy „Ball”
W 1968 roku Duńczyk Benny Frandsen zakłada firmę Frandsen Belysning. Tworzy dwa typy lamp: kwadratowe i okrągłe o nazwie „Ball”. Nie przypuszcza nawet, że dzięki nim marka Frandsen stanie się jedną z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. „Ball” to lampy emitujące piękne i klimatyczne światło. Idealnie pasują do każdego pomieszczenia. Klasyczna forma kuli o średnicy 18 cm jest ozdobą samą w sobie. Lampy „Ball” mogą wisieć zarówno pojedynczo, jak i w zestawieniu z innymi kolorami. Świetnie wyglądają we wnętrzach urządzonych w stylu minimalistycznym, industrialnym lub modernistycznym. Sprawdzają się także w aranżacjach skandynawskich oraz loftowych.

Dzbanek do kawy „Bistro”

Dzbanek Bistro, proj. Jorgen Bodum, Fot. czerwonamaszyna.pl

Firma Bodum powstała w Kopenhadze w 1944 roku. W 1974 roku syn założyciela, Jorgen Bodum, zaprojektował kultowy dzbanek do parzenia kawy. Nazwał go „Bistro”. Do dziś sprzedano ponad 100 milionów egzemplarzy tego funkcjonalnego naczynia. I choć firma w 1978 roku przeniosła się do Szwajcarii, szklany dzbanek powstał jeszcze w Danii i jest uznawany za ikonę skandynawskiego wzornictwa. Zresztą, niemal wszystkie wyroby Bodum projektują Duńczycy.

Małpka

Małpka, proj. Kay Bojesen, fot. Fabryka Form

Drewniana małpka powstała w 1951 roku. Jest dziełem Duńczyka - Kaya Bojesena. Została wykonana z dwóch rodzajów drewna - jaśniejszego i ciemniejszego. Ma płynne, starannie wyprofilowane linie, długie, chwytne, ruchome kończyny, zaokrąglone kształty i uśmiech na pyszczku. Według słów projektanta, drewniane zabawki mają obudzić w użytkownikach dziecko, przywołać wspomnienia z najmłodszych lat i skłonić do beztroskiego podziwiania zabawnych form. Projektant powołał do życia także hipopotama, pingwina, niedźwiedzia, papugę, konia na biegunach, słonia, jamnika i królika, ale to małpka trafiła do Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie, stając się ikoną wśród zabawek.