Lampy - designerskie klasyki

Agata Ziółkiewicz

Klasyk, ikona designu. Coś jak mała czarna. Ponadczasowa klasa i styl. W przypadku lamp zaprojektowanych przez najsłynniejszych projektantów dominuje jednak nie czerń a biel. A także doskonała forma.

lampy; projekt: Alvar Aalto
lampy; projekt: Alvar Aalto
fot. www.bonluxat.com

 

Być może to właśnie te elementy decydują, że ich projekty nie starzeją się tak szybko, pozostają nieśmiertelne. Nawet jeśli weźmiemy pod uwagę modę na vintage i styl rodem z lat sześćdziesiątych, to jednak 'moda przemija, styl pozostaje' - jak mawiała twórczyni owej słynnej małej czarnej sukienki - Coco Chanel. Doskonale zaprojektowane, uniwersalne, ponadczasowe - takie są lampy klasyków designu.


Przyjrzyjmy się zatem kilku wybranym projektom oświetlenia, którego autorami są między innymi: Alvar Aalto, Verner Panton, Arne Jacobsen, Joe Colombo czy Achille Castiglioni.
Wybór jest subiektywny i z całą pewnością nie wyczerpuje tematu, co może tylko zachęcać do poszukiwań własnej ulubionej lampy autorstwa słynnego projektanta.

 

Alvar Aalto był z wykształcenia architektem. W swoich projektach budynków sporo uwagi poświęcał rozplanowaniu oświetlenia. Ale ponieważ na Północy zimy są długie i ciemne, równie ważne co światło naturalne jest dobre światło elektyczne. Dlatego projektował też lampy.
W 1937 roku powstała lampa Kultakello (Golden Bell) - Złoty Dzwon. Zaprojektowana dla wnętrz restauracji Savoy w Helsinkach, prezentowana była na wystawie światowej w Paryżu w tym samym roku.


Inna lampa wisząca o nazwie 'Spotlight' czy też Juolukka, powstała w latach sześćdziesiątych.
Jej owalny kształt zainspirowany został owocem borówki, stąd też fińska nazwa lampki.
Pierwsze wersje lampy o militarnej nazwie Granat ręczny - Käsikranaatti (Hand Grenade) powstały w latach 40-tych. Użyto ich do wyposażenia wnętrz Fińskiego Związki Inżynierów (Finnish Engineers' Association - the Insinööritalo) oraz sali obraz ratusza miejskiego w Säynätsalo. Minimalistyczna w stylu lampa biurowa powstała w 1930 roku, od lat 50-tych w asortymencie firmy Artek. Dostępna była w trzech kolorach: czarnym, białym i żółtym.
 

Arne Jacobsen słynie z projektów swoich krzeseł czy foteli. Ale lampy jego autorstwa są równie piękne. Zachwycają prostotą i elegancją. Choćby te zaprojektowane w 1957 roku dla hotelu SAS Copenhagen lampy: na biurko i w wersji stojącej. Razem z fotelem Egg i Swan należą już do klasyki designu.

 

Podobnie jak lampa stołowa Acrilica (1962) autorstwa Joe Colombo, zaprojektowana dla O-Luce, która wykorzystywała pleksiglasowe pryzmaty rozpraszające światło. Była to autorska technika opracowana przez Colombo.

 

 

 fot. www.illumsbolighus.dk - lampy; projekt: Verner Panton

 

Vernerowi Pantonowi, który zresztą współpracował przez jakiś czas z Arne Jacobsenem, sławę przyniosły również fotele, ale i lampy, których zaprojektował całkiem sporo. Lampa FlowerPot, zaprojektowana w 1969 roku to wspomnienie szczęśliwych lat Flower Power - beztroskiego, kolorowego czasu kultury hippisowskiej. Dostępna w wersji wiszącej, a także jako lampa stołowa. W wielu mocnych, nasyconych kolorach, które wnoszą do wnętrza mnóstwo radości.


Bardziej stonowana i elegancka jest czarno-złota lampa Topan, zaprojektowana z myślą o restauracjach czy hotelach. Do takich miejsc nadaje się też Spiral Lamp, pełna glamour i srebrzystego blasku czy dzwięcząca przy każdym ruchu powietrza lampa Fun złożona z wielu małych płytek z macicy perłowej. Inne, również warte uwagi, są lampy wiszące Globe, Ufo czy też Onion, a także lampka stołowa, której klosz przypomina dzwoneczek.


Dużą dawką humoru posługuje się Eero Aarnio. Jego Bubble lamp (2001) najnowsza Swan lamp (2008) zapraszają do tego, by designu nie traktować zbyt serio i nabożnie.

 

Pod tym mógły się podpisać także Achille Castiglioni, który wraz z braćmi zaprojektował lampkę Snoopy (1967). Choć ma on też na swoim koncie poważniejsze projekty - jak choćby słynny łuk - Arco lamp (1962). Castiglioni stał się też inspiracją dla lampy Zeppelin Light Marcela Wandersa, który zapewne znał jego projekty lamp - kokonów (1960-62).

 

Pisząc o oświetleniowych klasykach nie można pominąć dzieła Poula Henningsena. Jego lampa Artichoke (karczoch) (1958) to designerskie dzieło sztuki.

 

Równie piękne są lampy architekt Poula Christiansena zaprojektowane dla firmy Le Klint, pochodzące w większości z okresu 1969 do 1987 roku. Rzeźbiarską formę połączył z delikatnością i lekkością.

 

Klasyka nie starzeje się tak szybko, zawsze pozostaje modna.
I przede wszystkim ma styl - ten element stały, nieprzemijający, zapewniający nieśmiertelność.
Może zatem zamiast gonić za nowością, warto zainwestować w design pierwszej klasy?

 

Agata Ziółkiewicz

 

zobacz także:

Poul Henningsen i jego lampy
Lampa według polskich projektantów
Architekt designerem - designer architektem

Skomentuj:

Lampy - designerskie klasyki