Czarnuszka damasceńska

dr Magdalena Narkiewicz07-08-2014 14:00

Czarnuszka damasceńska ma zarówno śliczne kwiaty, jak i owoce. Po zasuszeniu "makówki" mogą być ozdobą jesienno-zimowego bukietu.

Nigella damascena

Roślina ta (Nigella damascena) żyje krótko - tylko przez sezon, ale często zmienia wygląd. Młodziutkie siewki można pomylić z rzeżuchą, starsze zaś przypominają koper, bo mają niteczkowate liście. Pod koniec wiosny na wierzchołkach pędów pojawia się okrągławy pąk okryty niebieskimi działkami kielicha, które mylnie uznaje się za płatki. U odmian ogrodowych zwykle jest kilka ich okółków. Prawdziwe płatki zmieniają się w kubkowate miodniki otaczające pylniki i długie zagięte słupki. Kwiaty są delikatne jak obłoczek.

Na zdjęciu powyżej: Czarnuszka wiosną

Jungfer im Gr´nen, Nigella damascena SLOWA KLUCZOWE: Blume Blumen Blumenbeet Bl´te Bl´ten Close Up Close-Up Detail Garten G rten Herbst Herbstblume Hochformat Jungfer im Gr´nen Nahaufnahme Pflanze Pflanzen Trockenblume Trockenblumen Visions au?en blau drau?en herbstlich im Freien Au?en Gartenanlage G rten Herbstzeit au?en drau?en Fot. Flora Press

Czarnuszka latem

Na zdjęciu powyżej: Czarnuszka latem

Czarnuszki

Romantyczni Anglicy nadali czarnuszce uroczą nazwę love-in-a-mist (miłość we mgle), jednak złośliwcy nazywają ją rugged lady (obszarpana dama) lub devil- in-the-bush (diabeł w zaroślach). Jej owoce przypominają bowiem rogatą główkę, a zasychające listki, chociaż nie są w stanie zranić skóry - cierniste gałązki. Główki to zrośnięte ze sobą rozdęte mieszki zwieńczone stwardniałymi słupkami. Dojrzewając, brunatnieją, pękają na szczycie i wysypują czarne jak węgielki nasiona. Romantyczni Anglicy nadali czarnuszce uroczą nazwę love-in-a-mist (miłość we mgle), jednak złośliwcy nazywają ją rugged lady (obszarpana dama) lub devil-in-the-bush (diabeł w zaroślach). Jej owoce przypominają bowiem rogatą główkę, a zasychające listki, chociaż nie są w stanie zranić skóry - cierniste gałązki. Główki to zrośnięte ze sobą rozdęte mieszki zwieńczone stwardniałymi słupkami. Dojrzewając, brunatnieją, pękają na szczycie i wysypują czarne jak węgielki nasiona.

Na zdjęciu powyżej: Czarnuszka jesienią

Frostige Samenst nde der Jungfer im Gr´nen SLOWA KLUCZOWE: CLOSE-UP einj hrig frost Jungfer im Gr´nen Nigella damascena Pflanzen Raureif Samenst nde winter Hochformat Fot. Flora Press

Na zdjęciu powyżej: Czarnuszka zimą

Kwiaty czarnuszki mają 4,5 cm średnicy. Bywają błękitne, białe, różowe i fioletowe, a u odmiany 'Mulbery Rose' najpierw żółtawe, a później różowe. Rośliny dorastają do 40 cm, tylko odmiany karłowe, np. 'Blue Midget' - do 20 cm

Stanowisko dla czarnuszki

Czarnuszka dobrze rośnie w słońcu na żyznej, przepuszczalnej ziemi. Wysiewa się ją jesienią lub wczesną wiosną od razu na stałe miejsce, bo nie lubi przesadzania. Doskonale nadaje się do wypełniania luk po przekwitłych wiosennych roślinach cebulowych i na obwódki rabat. Kwitnie całe lato, łatwo też się rozsiewa. Gdy jesień jest pogodna, ładnie zasycha i może przetrwać na rabatach do mrozów - wczesną zimą ozdobiona szronem prezentuje się jak kunsztowna biżuteria. Potem zwykle niszczą ją deszcz i wiatr, ale można część roślin zebrać wcześniej, kiedy tylko dojrzeją owoce, i przeznaczyć je na suche bukiety.

Na zdjęciu powyżej: Kwiaty czarnuszki mają 4,5 cm średnicy. Bywają błękitne, białe, różowe i fioletowe, a u odmiany 'Mulbery Rose' najpierw żółtawe, a później różowe. Rośliny dorastają do 40 cm, tylko odmiany karłowe, np. 'Blue Midget' - do 20 cm

NIGELLA SATIVA 'TRANSFORMER' SLOWA KLUCZOWE: Nigella Pflanze Schwarzk´mmel bl´hend gelb Fot. Flora Press

Na zdjęciu powyżej: Czarnuszka wschodnia 'Transformer' wyróżnia się okazałą koroną ze słupków

NIGELLA HISPANICA ''CURIOSITY'' HARDY ANNUAL SEPTEMBER SLOWA KLUCZOWE: Garten Probe — Fot. Flora Press

Inne czarnuszki

Ozdobą rabat jest także czarnuszka wschodnia (N. orientalis) i hiszpańska (N. hispanica). Największe znaczenie ma jednak czarnuszka siewna (N. sativa) uprawiana jako zioło. Jej nasiona o ostrym smaku i woni przypominającej gałkę muszkatołową używane są m.in. do chleba i serów. Natomiast nasiona czarnuszki damasceńskiej mają łagodny smak i zapach. Nie należy ich jednak jeść, gdyż zawierają szkodliwą damasceinę. Czarnuszkę damasceńską często myli się z siewną, chociaż oba gatunki łatwo rozróżnić. Czarnuszka siewna ma bowiem kwiaty bez zielonej kryzy i wydłużone beczułkowate owoce.

Na zdjęciu powyżej: Czarnuszka hiszpańska 'Curiosity' ma nietypowo powyginane słupki

Czarnuszka siewna, podobna nieco do czarnuszki damasceńskiej, jest zielem i przyprawą. Fot. Wikimedia commos