Karmnikowe ABC doktora Andrzeja Kruszewicza, czyli jak poprawnie zbudować karmnik

Andrzej Kruszewicz*

Dokarmianie ptaków w czasie zimy to jedna z form ochrony tych pięknych zwierząt. To także ogromna przyjemność i wspaniała okazja, by przyjrzeć się skrzydlatym mieszkańcom ogrodów i parków i dokładniej je poznać. Budowa karmnika i systematyczne dokarmianie ptaków to również praktyczna lekcja ekologii dla dzieci.

Fot. Materiały prasowe
Warto przy tej okazji zapoznać się z zasadami prawidłowego dokarmiania ptaków, by im nie szkodzić.

Przygotowanie odpowiedniego miejsca do podawania pokarmu wymaga wiedzy o zachowaniu ptaków, ich potrzebach i grożącym im niebezpieczeństwach.

Kształt i wielkość karmnika

Karmniki mogą mieć dowolne kształty i rozmiary. Teoretycznie duże są bardziej uniwersalne, bo mogą z nich korzystać zarówno małe jak i duże ptaki. Jednak jeśli karmnik będzie zbyt duży, to będą z niego korzystać tylko większe ptaki, bo małe nie będą miały szansy zdobyć pożywienie - duże je przepędzą. Dlatego warto dopasować wielkość "ptasiej stołówki" do odwiedzających ją gości. Jeśli nie wiemy, jakie ptaki zamieszkują naszą okolicę, to najlepiej zbudować mały karmnik, a dużym ptakom podawać jedzenie w innym odpowiednio przygotowanym miejscu.

Karmnik powinien być dość przestronny i umożliwiać ptakom swobodne pożywianie się, odpoczynek i skuteczną ochronę przed śniegiem, deszczem, wiatrem i zimnem. Niezbędnym elementem w każdym karmniku jest daszek osłaniający pożywienie przed opadami i silnym słońcem. Można dodać ścianki boczne, dzięki którym wewnątrz karmnika będzie cieplej. Warto zrobić też podwyższony brzeg podstawy, aby jedzenie nie wypadało na zewnątrz.

Nie kładźmy jedzenia bezpośrednio na ziemi lub parapet okienny.

Materiały

Do budowy karmników można użyć wielu różnych materiałów. Bardzo popularne jest drewno, np. sosnowe lub świerkowe. Przy okazji tworzenia karmników, warto pomyśleć, jak wykorzystać materiały recyklingowe. Doskonale sprawdzą się butelki PET, ceramiczne doniczki. Do podawania pokarmu można wykorzystać nakrętki od słoików lub niepotrzebne spodki. Przydadzą się także gałązki i kawałki drewna do zrobienia podpórek, ułatwiających ptakom przytrzymywanie się pazurkami podczas jedzenia.

Kolor

Karmniki pomalowane na jaskrawe kolory będą odstraszać ptaki. Zdecydowanie lepiej wybrać barwy neutralne, zbliżone jak najbardziej do naturalnych. Drewniany karmnik można pomalować samym impregnatem chroniącym przed czynnikami zewnętrznymi. Po pomalowaniu, trzeba karmnik dokładnie wywietrzyć. I najlepiej nie malować go w środku.

Bezpieczeństwo

Pamiętajmy, że karmnik musi być bezpieczny dla ptaków. Unikajmy ostrych krawędzi zwłaszcza w metalowych elementach - warto je wyszlifować lub zabezpieczyć np. taśmą klejącą. Uważajmy również na siatki lub zwisające sznurki, ptaki mogą się w nie zaplątać.

Ważne by umieścić karmnik w ustronnym miejscu, oddalonym od ruchliwej ulicy, trudno dostępnym dla drapieżników, kotów i psów. Bliskość przeszklonego budynku też nie będzie dobrą lokalizacją, ponieważ ptaki mogą się o niego rozbijać.

Pamiętajmy także o tym, że ptaki nie tolerują bliskości człowieka. Zatem nie umieszczajmy karmników na parapecie, lepiej ulokujmy je na drzewach lub słupkach, gdzieś w pobliżu krzewów lub drzew, które w razie potrzeby mogą się okazać doskonałym schronieniem dla ptaków.



Higiena

Bardzo ważne jest utrzymanie czystości w karmniku. Warto zrobić karmnik z odczepianym spodem lub wysuwaną szufladą, które ułatwią usuwanie odchodów i popsutych resztek pokarmu. Częste sprzątanie uchroni ptaki przed chorobami i pasożytami.

Kiedy dokarmiamy

Dokarmianie rozpoczynamy późną jesienią, a kończymy wczesną wiosną. Ilość pozostawionego pokarmu dostosowujemy do warunków atmosferycznych. Jeśli są duże mrozy i opady śniegu, wówczas porcje powinny być większe.

Przerywamy dokarmianie podczas odwilży lub gdy w okolicy karmnika pojawią się martwe albo chore ptaki. Przy dodatniej temperaturze nagromadzone w karmniku i wokół niego pasożyty i chorobotwórcze bakterie mogą być groźne dla wielu ptaków. Dopóki są mrozy, karmnik jest dość bezpieczny.

Czym dokarmiać

Zależnie od gatunku, ptaki mają swoje ulubione przysmaki. Najlepiej w karmnikach umieszczać kilka rodzajów pokarmu, aby zaspokoić wymagania różnych ptaków.

Dla małych ptaków wróblowatych najlepsze będą ziarna słonecznika (najlepszy będzie słonecznik pastewny) i zbóż. Zboża krajowe, takie jak: pszenica, jęczmień, żyto, owies czy pszenżyto są dobrym pokarmem dla łuszczaków. Proso w karmniku najbardziej zasmakuje wróblom i mazurkom choć, będą z niego korzystać również zięby czy dzwońce. Rzepik i rzepak zawierają dużo białka i bardzo dużo tłuszczu, są więc bardzo dobrym pokarmem dla ptaków zimujących - korzystają z nich głównie łuszczaki. Pamiętajmy, że ptaki w pierwszej kolejności zjadają nasiona bez łupin - łatwiej dostępne, a w łupinach często wyrzucają poza karmnik robiąc bałagan. Jeśli chcemy tego uniknąć sypmy nasiona łuskane.

Jabłka to pierwszorzędny pokarm dla zimujących drozdów, choć niestety rzadko można je zobaczyć w karmnikach. Do jabłek przylatują takie ptaki, jak: kos, kwiczoł, droździk a nawet jemiołuszki.

Słonina wieprzowa to w Polsce jeden z najpopularniejszych pokarmów dla sikor. Lubią go również dzięcioły. Warto zatem zawiesić kawałek słoniny przy karmniku lub na pobliskim drzewie.

Absolutnie, nie wolno podawać ptakom zepsutego jedzenia. Pamiętajmy też o tym, że to, co nam smakuje, niekoniecznie będzie dobre dla ptaków. Wbrew potocznym opiniom i praktykom chleb to zdecydowanie nienajlepszy pokarm dla ptaków. Unikajmy białego pieczywa i produktów solonych.



***

*Andrzej G. Kruszewicz - doktor weterynarii, ornitolog, podróżnik. Współzałożyciel i kierownik warszawskiego "Ptasiego Azylu". Od 2009 roku dyrektor Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Warszawie. Wielki miłośnik rodzimej fauny i flory. Od lat propaguje ideę przyjaznego ogrodu, w którym ludzie, zwierzęta i rośliny żyją ze sobą w pełnej szacunku harmonii.



Filmy poradnikowe dostępne są na stronie www.youtube.com/user/DremelEurope.

Skomentuj:

Karmnikowe ABC doktora Andrzeja Kruszewicza, czyli jak poprawnie zbudować karmnik