Paprocie ogrodowe. Uprawa i pielęgnacja przez cały rok. Ciekawe odmiany

Za co kochamy paprocie? Za elegancję, rozmaitość kształtów liści i piękną zieleń w niezliczonych odcieniach. W ogrodzie możemy im powierzyć wiele ról.
Paproć: Cheilantes wełnisty (Cheilanthes lanosa) Paproć: Cheilantes wełnisty (Cheilanthes lanosa) Fot. Witold Hoppel

Paprocie uprawa i pielęgnacja

Zanokcica skalna (Asplenium trichomanes) dorasta do 20 cm, potrzebuje wapiennego podłoża.

Kojarzą się z lasem, chłodnym cieniem i dlatego chętnie sadzimy je pod drzewami, gdzie wprowadzają nastrój tajemniczości. Dzięki podziemnym kłączom rozrastają się szeroko i zdobią ogród przez długie lata.
Wiele paproci (np. pióropusznik, marsylia, długosz) dobrze się czuje nad ogrodowym stawem, gdzie podłoże jest wilgotne. Niektóre (jak np. podejźrzon) mogą rosnąć w nagrzanych i suchych załomkach murów i w ogródkach skalnych, gdzie sadzimy gatunki o niewielkich rozmiarach.
Uroda paproci zawarta jest w liściach - wszak są to rośliny zarodnikowe, które nigdy nie tworzą kwiatów. Ich brak rekompensują ciekawym spektaklem, jakim jest wiosenny rozwój liści. Gdy wynurzają się z podłoża, przypominają pastorał - wygiętą laskę, czasem jasnozieloną, czasem czerwonawą. Rozwinięte liście przybierają kształt pióropuszy (jak u nerecznicy), ażurowych parasolek (jak u adiantum) lub wstążek o pofalowanych brzegach (jak u języcznika). Są też odmiany o ciekawym zabarwieniu, na przykład srebrzysto-różowa wietlica japońska 'Pictum'.
Późnym latem na liściach paproci powstają ciemne skupiska zarodników. Ich rozmieszczenie na blaszkach jest cechą rozpoznawczą poszczególnych gatunków. Niektóre paprocie (np. pióropusznik strusi i długosz królewski) tworzą specjalne, najczęściej brązowe, liście zarodnikonośne.

Gdzie posadzić paprocie?

Gatunki cieniolubne, jak nerecznice, języczniki, paprotnice, zanokcice i paprotniki -pod drzewami lub po północnej stronie domu i murowanego bądź drewnianego ogrodzenia. Trzeba tylko wziąć pod uwagę, że korzenie drzew i krzewów wyciągają z podłoża wodę, dlatego rosnące tuż obok paprocie należy często podlewać.
W miejscach słonecznych można posadzić maleńką śledzionkę skalną i podejźrzon księżycowy, natomiast podrzeń nadmorski, zanokcica skalna, paprotnik kolczasty i pióropusznik strusi dobrze się czują zarówno w miejscach słonecznych, jak i półcienistych, a nawet w słabo oświetlonych.

Najlepsze podłoże dla paproci

Większość lubi podłoże bogate w próchnicę, dobrze utrzymujące wilgoć. Spora grupa, m.in. nerecznice, adianta, długosze i cienistki, preferuje odczyn kwaśny, ale są też amatorki podłoża wapiennego, o zasadowym odczynie, jak np. języczniki, paprotnice i paprotnik szczecinkozębny. Kupując paprocie, sprawdzajmy ich preferencje, bo gdy posadzimy je w glebie o nieodpowiednim odczynie, zmarnieją.

Paprocie zimą

Paprocie rosnące u nas w naturze są dobrze przygotowane do zimy i już od późnej jesieni trwają w stanie spoczynku. Sporo jednak gatunków ozdobnych pochodzi z cieplejszych rejonów Europy i, jeśli nie ma grubej okrywy ze śniegu, mogą przemarznąć. Do wrażliwszych należą wietlica uszkowata, śledzionka skalna i cheilantes wełnisty, które nakrywamy na zimę gałązkami roślin iglastych lub suchymi liśćmi buka i dębu. Podobnej osłony potrzebują języczniki i cyrtonia.
W dobrym towarzystwie. Paprocie można "wplatać" w rabaty kwiatowe, jeśli odpowiada im miejscowe podłoże. Dobrze komponują się z roślinami tworzącymi zimotrwałe kobierce, takimi jak runianka i barwinek. Gatunki kwasolubne (np. długosz) sadzimy na wrzosowiskach, a wapnolubne (np. śledzionkę) - obok roślin skalnych, np. goryczki wiosennej i pierwiosnka omszonego.

Uprawa paproci w ogrodzie

Podłoże: bogate w próchnicę, przepuszczalne dla wody i powietrza.
Stanowisko: mniej lub bardziej zacienione, niektórym gatunkom odpowiadają także miejsca słoneczne.
Podlewanie: konieczne podczas dłuższych okresów bez deszczu, a także paproci rosnących pod drzewami.
Zasilanie: wiosną, tylko nawozem przeznaczonym dla paproci, 1-2-krotnie.
Przycinanie: jesienią usuwamy pożółkłe liście, a wiosną - zasychające, ubiegłoroczne liście gatunków zimozielonych.
Okrywanie: przed nadejściem mrozów - stroiszem lub suchymi liśćmi. Młode liście chronimy przed wiosennymi przymrozkami, nakrywając je agrowłókniną.
Rozmnażanie: przez podział rozrośniętych kęp oraz odcięcie ukorzenionych rozłogów.

Paproć : Adiantum stopowate (Adiantum pedatum)

Adiantum stopowate (Adiantum pedatum) osiąga wysokość 45-60 cm. Poniżej: młode liście - pastorały.


Fot. Shutterstock/nra

Paproć :Dugosz królewski (Osmunda regalis)

Dugosz królewski (Osmunda regalis) jest wysoki (100-180 cm), lubi kwaśne podłoże. Poniżej: zarodniki.


Fot. iVerde

Paproć: Języcznik zwyczajny 'Cristata' (Phyllitis scolopendrium)

Języcznik zwyczajny 'Cristata' (Phyllitis scolopendrium) ma wysokość ok. 30 cm i zimotrwałe liście. Poniżej: zarodniki.


Fot. Wikimedia Commons/H. Zell

Paproć: Nerecznica samcza (Dryopteris filix mas)

Nerecznica samcza (Dryopteris filix mas) osiąga wysokość ponad 1 m, woli cień od słońca. Poniżej: zarodniki.


Fot. Shutterstock/Iris Petrovic

Paproć: Cheilantes wełnisty (Cheilanthes lanosa) Paproć: Cheilantes wełnisty (Cheilanthes lanosa) Fot. Witold Hoppel

Paproć: Cheilantes wełnisty (Cheilanthes lanosa)

Cheilantes wełnisty (Cheilanthes lanosa) to drobna paproć (15-30 cm) na wapienne podłoża. Poniżej: zarodniki.


Fot. Wikimedia Commons/Stan Shebs

Paproć: Pióropusznik strusi (Matteuccia struthiopteris)

Pióropusznik strusi (Matteuccia struthiopteris) dorasta do ok. 1 m, lubi kwaśną glebę. Poniżej: jesienne przebarwienie.


Fot. Shutterstock/Kong niti

Paproć: Onoklea wrażliwa (Onoclea sensibilis)

Onoklea wrażliwa (Onoclea sensibilis) osiąga wysokość 60 cm, preferuje kwaśne podłoże. Poniżej: zarodniki.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Fot. Wikimedia Commons/Krzysztof Ziarnek, Kenraiz

Paproć: Paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare)

Paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare) ma wysokość około 30 cm i zimozielone liście. Poniżej: zarodniki.


Fot. Wikimedia Commons/H. Zell

Paproć: Wietlica japońska 'Pictum' (Athyrium niponicum

Wietlica japońska 'Pictum' (Athyrium niponicum) tworzy liście długości 40 cm, potrzebuje cienia. Poniżej: zarodniki.


Fot. Shutterstock/Sebastian Knight

Paproć: Śledzionka skalna (Ceterach officinarum)

Śledzionka skalna (Ceterach officinarum) rośnie w słońcu i w półcieniu, na wapiennej glebie. Poniżej: zarodniki.

x^OOI.`Y[:n=cTM=y?VVKl}mcC,lkUnh7+o
Fot. Shutterstock/simona pavan



Kompozycje z paprociami

Grupy paproci tworzą zharmonizowane zestawy z trawami, jak na tej rabacie. Obok ciemnozielonej paprotki zwyczajnej rośnie tu hakonechloa o żółto-zielonych liściach oraz biało kwitnące złocienie. Trzeba pilnować, by rośliny sąsiadujące z paprociami nie zagłuszyły ich i same też nie dały się zdominować. Dlatego sadząc rozsadę, należy zachować dostatecznie duże odstępy.