Przebiśniegi i ich kuzyni - śnieżyczki i śnieżyce. Pierwsze wiosenne kwiaty

DR MAGDALENA NARKIEWICZ

Mały przebiśnieg potrafi swoim ciepłem stopić śnieg, żeby zmusić zimę do odejścia i obwieścić przedwiośnie.

ŚNIEŻYCZKA PRZEBIŚNIEG 'FLORE PLENO'
Fot. Tomek Ciesielski
Przyrodnicze pory roku nie trzymają się ściśle kalendarza i mają swoje wyznaczniki. Na terenie naszego kraju nowy sezon wegetacyjny rozpoczyna się kwitnieniem śnieżyczki przebiśnieg (Galanthus nivalis); w części zachodniej niekiedy już w lutym, a w północno-wschodniej czasem dopiero na początku kwietnia. Jako zwiastun wiosny ten skromny, choć nader wdzięczny kwiatek darzony jest powszechną sympatią.

SEKRETNE DETALE PRZEBIŚNIEGÓW

Przebiśniegi pojawiają się niespodziewanie, nawet gdy na ziemi leżą jeszcze resztki śniegu. Pierwsze ukazują się kwiaty osłonięte pochwiastym liściem. U typowych roślin składają się z dwóch okółków płatków (botanicy nazywają je działkami okwiatu) zawieszonych na pękatej zalążni. Trzy zewnętrzne są długie, śnieżnobiałe i szeroko rozkładają się na boki, trzy wewnętrzne, ozdobione zielonym deseniem, przylegają do siebie, tworząc krótką rurkę. Gdy wracają mroźne dni, kwiaty stulają płatki, by osłonić słupek i pręciki. W cieple słonecznych promieni znów się rozwijają. Wabią pierwsze rozbudzone owady delikatnym miodowym zapachem, natomiast plamki na płatkach służą jako drogowskaz do miodników. Jeśli jednak pomocnicy zawiodą, przynajmniej niektóre kwiaty zapylają się same. Wyrastające z lekkim opóźnieniem dwa, trzy szarozielone liście szybko się wydłużają.

ROZWÓJ PRZEBIŚNIEGÓW PO KWITNIENIU

Dzwoneczki utrzymują się przez 10 dni lub dłużej, gdy nadejście wiosny się opóźnia. Zwykle osiągają 1,5 cm długości, ale u wielu odmian są większe, np u mieszańca 'S. Arnott' mogą mierzyć 3,5 cm. Później ich dno kwiatowe przekształca się w jajowate owoce. Liście nadal rosną i dopiero po miesiącu zasychają, oddając zgromadzone produkty do cebul i wyrastających z nich drobnych cebulek potomnych. Mniej więcej w tym samym czasie łodygi wiotczeją i dojrzewające owoce kładą się na ziemi. Zwykle w czerwcu pękają, uwalniając nasiona. Roznoszą je mrówki, dla których są przysmakiem. Dzięki temu łany przebiśniegów mogą się powiększać. Jeśli nasiona zbierzemy sami, należy je od razu wysiać do pulchnej ziemi i nieco przysypać kompostem. Miejsce po śnieżyczkach pustoszeje do przedwiośnia. Latem ukryte pod ziemią cebule przechodzą okres spoczynku. Budzą się z niego już we wrześniu, by jeszcze przed zimą wśród mięsistych łusek uformować zawiązek kwiatu. Jesienią zaczynają też kiełkować nasiona. Wyrosłe z nich rośliny zakwitają po raz pierwszy zwykle po 6 latach.

OGRODOWE ŚNIEŻYCZKI

Przebiśnieg ma wiele odmian i sporo krewniaków - gatunków i mieszańców międzygatunkowych należących do rodzaju śnieżyczka (Galanthus).

Różnice ich wyglądu dotyczą wielkości liści i kwiatów, wzorku na płatkach, liczby okółków, bywa też, że plamki, zalążnia i pochwa kwiatowa są żółte.

Bardziej oryginalne gatunki są, niestety, trudne w uprawie. Na przykład śnieżyczka królowej Olgi (G. reginae-olgae), która kwitnie jesienią, ginie od mrozu.

Zwykłe przebiśniegi są niezawodne. Odpowiada im próchniczna, wapienna gleba i ocienione miejsca.

Ich kępy ładnie wyglądają np. wokół wierzb i dereni o kolorowych pędach, wśród host, paproci i bergenii, na skalnikach lub jako łan z rannikami i krokusami.

Cebulki kupujemy we wrześniu i od razu sadzimy we wzbogaconej kompostem ziemi na głębokości 5-8 cm. Posadzone później, zimą mogą zginąć.

W czasie wiosennej suszy rośliny trzeba podlewać, latem ziemia też nie powinna przesychać.

Wiosną warto dosypywać im kompostu lub nieduże ilości nawozu wieloskładnikowego.

Nie należy dopuszczać do zachwaszczenia ziemi.

Gęste kępy, zanim późną wiosną zżółkną im liście, można dzielić i od razu przesadzać (młode cebulki bardzo szybko zasychają).

ŚNIEŻYCA TO NIE ŚNIEŻYCZKA!

Śnieżyca wiosenna (Leucojum vernum) należy do innego rodzaju niż śnieżyczka, ale bywa często z nią mylona. Obie rośliny wyglądają bowiem podobnie i kwitną w tym samym czasie. Pamiętając, że śnieżyca ma wszystkie płatki tej samej długości oraz plamki tylko na ich wierzchołkach, łatwo ją rozpoznamy.

Czy wiesz, że...

Na przebiśniegi można się jeszcze natknąć w naszych lasach liściastych, głównie na południu kraju. Roślina jest objęta całkowitą ochroną.



Skomentuj:

Przebiśniegi i ich kuzyni - śnieżyczki i śnieżyce. Pierwsze wiosenne kwiaty