Dom parterowy czy piętrowy. Zalety i wady domów bez schodów

Paweł Artyfikiewicz
06.06.2013 10:02
A A A
Zaletami domu jednopoziomowego są brak schodów, rozległość domowych przestrzeni i ścisłe powiązanie z ogrodem. A także dość prosta konstrukcja, która sprawia, że dom można zbudować szybko i bez kłopotów.

Zaletami domu jednopoziomowego są brak schodów, rozległość domowych przestrzeni i ścisłe powiązanie z ogrodem. A także dość prosta konstrukcja, która sprawia, że dom można zbudować szybko i bez kłopotów. (Fot. Wolf System)

Dom parterowy ma wiele atutów. Jednak niektóre jego cechy sprawiają, że często przegrywa z domami o co najmniej dwóch kondygnacjach.
Jeśli decyzja o wzniesieniu parterowego domu zostanie dobrze przemyślana, będziemy się nim cieszyć całe życie. Niski, ładnie wtopiony w krajobraz budynek, z angielska zwany bungalowem, potrafi zachwycić bliskimi relacjami z otaczającym ogrodem, przestronnością wnętrz i ich integracyjnym charakterem, a także uniwersalnością - bo jest wygodny zarówno dla młodych rodziców, jak i dla najstarszych członków rodziny. W polskim krajobrazie domów parterowych jest jednak stosunkowo niewiele. Dzieje się tak z wielu obiektywnych przyczyn, ale także dlatego, że inwestorom po prostu nie przychodzi do głowy, że dom niekoniecznie musi mieć poddasze i spadzisty dach. Może warto zmienić to myślenie?

Wydatki i oszczędności

Wzniesienie domu parterowego, zwłaszcza niezbyt dużego (do 150 m2), jest z reguły tańsze niż budowa domu z kondygnacjami, i to mimo że pod dom jednokondygnacyjny trzeba wykonać wykopy oraz fundamenty o większej powierzchni, a także przewidzieć wydatki związane z dużą powierzchnią dachu.

Budowa domu parterowego jest jednak znacznie szybsza niż domu piętrowego. Dodatkowo, dom parterowy jest łatwy w realizacji, co zmniejsza niebezpieczeństwo popełnienia błędów wykonawczych. Słowem - to bardzo korzystne rozwiązanie dla wszystkich, którzy liczą się z każdym groszem. O ile oczywiście dysponują odpowiedniej wielkości działką.

Oszczędności podczas budowy. Ze względu na niewielkie obciążenia, mniejsze są wymagania wobec nośności fundamentów i ścian konstrukcyjnych; nie wykonuje się też ścian i stropu nad parterem, omija nas montowanie wielu drogich okien dachowych (chociaż nie zawsze, bo przy dużej powierzchni może się okazać, że przydałoby się doświetlenie pomieszczeń w centralnej części domu); nie musimy ustawiać wysokich rusztowań podczas budowy a także wykonywać schodów.

Instalacje - na co zwrócić uwagę. W domu parterowym trudno zgrupować instalacje w jednym centralnym punkcie, bo na przykład kuchnia jest daleko od łazienki. Koszty zakupu i montażu rur oraz wydatki związane z większymi kosztami przesyłu ciepłej wody, mogą więc być wyższe niż w domu dwukondygnacyjnym. Warto też mieć świadomość, że w niskim domu trudno uzyskać właściwy ciąg kominowy, dlatego - jeśli nie przewidujemy wentylacji mechanicznej - trzeba pomyśleć o nasadach kominowych, poprawiających wypływ zużytego powietrza.

Wydatki na wykończenie. Prosta, jednopoziomowa bryła powinna mieć solidne wykończenie. Zwłaszcza że w takiej siedzibie wszystko jest w zasięgu wzroku. Niski budynek bez dopracowanych detali może wyglądać ubogo, jeśli domy w sąsiedztwie są bardziej okazałe. Sytuację poprawią klinkierowe, kamienne lub drewniane okładziny i pokrycie dachowe dobrej jakości.

Jaka działka, taki dom

Miejscowe wytyczne dotyczące kształtu budynku, jego wysokości czy ustawienia na działce są często sporym ograniczeniem dla formy budynku. Potrzebne informacje odnajdziemy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, bądź w decyzji o warunkach zabudowy. Nie na każdej działce można postawić dom typu bungalow. Ale nawet jeśli okaże się, że nie ma formalnych przeciwwskazań co do takiej formy, trzeba wziąć pod uwagę także wielkość posiadanej parceli i jej sąsiedztwo. A wymagania domu parterowego są spore. I to jego największa wada.

Wielkość działki. Do postawienia jednopoziomowego budynku potrzebna jest większa działka, niż do zbudowania piętrowego tej samej wielkości. Decydują o tym duża powierzchnia zabudowy domu parterowego, a także konieczność zapewnienia silnie związanemu z ogrodem budynkowi atrakcyjnych otwarć i widoków. Nie warto budować rozległego domu w ciasnym miejscu, bo taki dom bez ogrodu - to pomyłka.

Kwestia sąsiedztwa. Kto pragnie mieć dom o charakterze bungalowu i nie chce, by sąsiedzi zaglądali mu w okna, powinien zrezygnować z szukania działki pośród willi miejskich, czy innego typu zabudowy o dwu lub więcej kondygnacjach, ponieważ sąsiedzi z wyższych pięter będą mieli łatwy wgląd przez okna i do ogrodu wokół niskiej bryły.

Forma domu. Zwykle ze względów ekonomicznych zależy nam na maksymalnym uproszczeniu bryły domu; niełatwo to zrealizować, gdy wszystkie funkcje chcemy rozlokować na jednym poziomie. O ile w małym domu parterowym, o ograniczonej liczbie pomieszczeń, powierzchnię ścian udaje się zwykle utrzymać w ryzach, o tyle już w większym - będzie to trudne.

Jednokondygnacyjny dom o dużej powierzchni z pewnością trzeba będzie rozbić na kilka połączonych ze sobą mniejszych brył, bo jeśli spróbujemy zachować zwarty kształt, pozbawimy centralną część budynku okien i światła dziennego. Dodatkowo, dom trudno będzie przekryć prostym dachem.

Skomplikowany plan domu nie pozostaje jednak bez wpływu na koszty utrzymania budynku. Duża powierzchnia ścian zewnętrznych oznacza bowiem większe straty ciepła w budynku i co za tym idzie - wzrost kosztów ogrzewania domu.

Pod płaskim czy spadzistym dachem

Im większy ma być parterowy dom, tym trudniej będzie go przykryć dachem o spadzistych połaciach.

Stromy dach narzuca bowiem utrzymanie w miarę zwartej formy i osiowej kompozycji - co z kolei wymusza dosyć sztywny układ wnętrza. A więc pole manewru w trakcie projektowania jest ograniczone. Wnętrza muszą być tak zaplanowane, aby wieńczący je dach mógł zachować w miarę prostą, kształtną formę, bo zbyt skomplikowany będzie brzydki i kosztowny.

Płaski dach pozwala na swobodniejsze kształtowanie bryły domu, w tym na rozbicie dużej kubatury budynku na kilka części, umożliwia stosowanie nietypowych rozwiązań przestrzennych, przydatnych, gdy trzeba się zmagać z takimi trudnościami, jak zacienienie czy działka o nietypowych wymiarach i kształcie, niekorzystna lokalizacja wobec stron świata.

Ponieważ płaskie zadaszenie można dowolnie kształtować, praktycznie w każdym miejscu da się w nim usytuować świetlik czy okno dachowe, które pozwalają doświetlić wybrany fragment wnętrza.

Zaletą płaskiego dachu jest też prosta konstrukcja i to, że przekryte w ten sposób domy zazwyczaj dość łatwo się rozbudowuje, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Zalety i wady wnętrz na jednym poziomie

Można się sprzeczać, czy dom parterowy będzie lepszy, czy gorszy od piętrowego. Pewne jest jednak, że pod względem funkcjonalności, mały (do około 110 m2), jednopoziomowy budynek jest rozwiązaniem korzystniejszym niż dom piętrowy o takim samym metrażu. Dlaczego? Choćby dlatego, że wygodniej się po nim poruszać, a jego przestrzeń wydaje większa.

Komunikacja w domu parterowym. Tworzenie domu z nadmiernie rozbudowaną komunikacją jest jednym z poważniejszych i często popełnianych przez projektantów błędów.

Im większy i bardziej rozległy jest dom, tym trudniej jest ograniczać liczbę korytarzy i holi. W dużych parterowych domach korytarz musi się wydłużyć, a często rozgałęzia się w labirynt, pochłaniający znaczną powierzchnię i utrudniający orientację. Inaczej nie da się zapewnić dostępu do wszystkich pomieszczeń ulokowanych w rozciągniętym rzucie budynku. Dlatego parterowe domy o powierzchni powyżej 180 m2 pod względem układu komunikacyjnego przegrywają z kilkupoziomowymi.

W małym domu, gdzie niewielka liczba pomieszczeń nie wymaga rozbudowanej sieci połączeń, jest łatwiej - wystarczy wszystkie skupić wokół centralnego holu.

Dom dla juniorów i seniorów. Dom parterowy to idealne rozwiązanie dla rodziców małych dzieci. Daje on dużą gwarancję ich bezpieczeństwa, bo w domu nie ma żadnych schodów, z których można spaść, ani okien, przez które można wypaść. Opiekunowie mogą więc dać najmłodszym znacznie więcej swobody przy samodzielnym poruszaniu się po wnętrzach. Opiece nad najmłodszymi sprzyja też bliskie sąsiedztwo części prywatnej i dziennej. Rodzice, nawet sprzed telewizora, są w stanie przynajmniej częściowo kontrolować to, co się dzieje w pokoju dzieci.

Plusem jest też dostępność całej powierzchni domu dla osób niepełnosprawnych i starszych. W jednopoziomowym budynku osoba, która ma trudności z poruszaniem się, nie będzie wyłączona z życia domowników przez niemożność dostania się na piętro. To ważne nie tylko wtedy, gdy planujemy gościć w domu starszych rodziców, ale również wtedy, gdy myślimy o naszym domu jako o siedzibie "na całe życie".

Dom powiązany z ogrodem. Aby w pełni wykorzystać walory domu "przytulonego" do ogrodu, warto go łączyć oknami tarasowymi z jak największą liczbą pomieszczeń - na przykład z jadalnią, kuchnią czy sypialnią. Jednak tak oczywista w domu parterowym bliskość ogrodu może stać się wadą, jeśli nie zadbamy o ochronę intymności domowników, poprzez zastosowanie odpowiednich przegród (roślinność, ogrodzenie).

Warto też mieć świadomość, że są osoby, które źle się czują w pokojach z łatwym dostępem z zewnątrz. Wyobraźnia podsuwa im obraz stojącego nad łóżkiem włamywacza... Choć więc nie ma danych, które by potwierdzały słuszność tego rodzaju obaw, warto rozważyć ten aspekt przed ostateczną decyzją o zamieszkaniu w pięknym, rozległym parterowym budynku.

Paweł Artfikiewicz, architekt



Sprawdź gdzie jest najlepsze miejsce dla kolektora



Zobacz także
Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX