O królewskiej sztuce układania łupka

tekst: Krzysztof Kępniak

Dzikie krycie (nazwa tłumaczona z niemieckiego wilde deckung) nie bez powodów nazywane jest królewskim - to najbardziej ekskluzywny sposób układania łupka.

Dach pokryty łupkiem, ułożonym "na dziko"
Dach pokryty łupkiem, ułożonym "na dziko"
Fot. MP DACHY SZTUKA UŻYTKOWA
Technika ta wymaga nie tylko znajomości sztuki dekarstwa łupkowego na najwyższym poziomie, ale także pewnego zmysłu artystycznego, ogromnej wyobraźni i umiejętności zachowania - w tym pozornie chaotycznym kryciu - pewnego rytmu, który powtarza się na całym dachu. W krajach, gdzie dekarstwo łupkowe ma wielowiekowe tradycje dekarze wykonujący dachy tą techniką, zaliczani są do elity.

Dach wykonany w tej technice wydaje się być zbieraniną przypadkowych kamieni - jest to jednak powierzchowna i błędna ocena. Na takim pozornie chaotycznie wykonanym dachu występuje kilka rodzajów starannie wyselekcjonowanych kamieni: stopowe, szczytowe, koszowe, narożne i połaciowe. Najwięcej potrzeba kamieni połaciowych, ale te najłatwiej pozyskać. Na obrzeża dachu wybiera się kamienie dosyć grube i mocne, gdyż będą mocowane kilkoma gwoździami, otworowanie występować więc będzie na dosyć małym obszarze. Kamienie koszowe muszą być dobierane szczególnie starannie; z dachów łupkowych śnieg obsuwa się jednocześnie z prawie całej połaci dachu, a niejednokrotnie jest to ciężar liczony w tysiącach kilogramów. Selekcja kamieni przeznaczonych na kosz odbywa się więc przynajmniej dwukrotnie. Pierwszy raz podczas obróbki (nadanie kształtu tzw. lotki) i ponownie podczas montażu na dachu. Dekarz musi zdecydować, czy dany kamień jest na tyle mocny, aby mógł zostać wykorzystany w koszu, czy jego kształt jest odpowiedni, a krawędzie w odpowiedni sposób się ze sobą stykają. Często dekarz wykonuje własną "próbę wytrzymałościową", na przykład stara się złamać kamień przed zamontowaniem w koszu. Ponieważ na metr kosza zużywa się ok. 40 kamieni, to naprawdę benedyktyńska praca.

Wstępna obróbka kamieni odbywa się najczęściej na ziemi, choć nie jest to regułą i wielu dekarzy woli obrabiać kamień bezpośrednio na dachu.

Do dzikiego krycia dachu używa się przede wszystkim doskonałej jakości łupka mozelskiego, którego nasiąkliwość, mrozoodporność i wytrzymałość na ściskanie przewyższają wymagania normy. Inna właściwość wyróżniająca ten rodzaj łupka to widoczne na jego powierzchni żyły i nierówności - nie znajdziemy tego na łupkach pozyskiwanych na południu Europy.

Zapisz się na NEWSLETTER. Co tydzień najnowsze wiadomości o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przykład



Skomentuj:

O królewskiej sztuce układania łupka