Osprzęt elektryczny: gniazda i wyłączniki

Opracowanie: redakcja

Przeczytaj zanim kupisz osprzęt elektryczny.

QS_TBWA_groenhoven_SV 029
Gniazdko elektryczne w stalowej ramce
Fot. Quick-step
Co do czego

Zależnie od tego, jak mają być układane instalacje elektryczne, kupuje się osprzęt:

- podtynkowy,

- natynkowy,

- przystosowany do listew, na przykład w remontowanym domu.

Do stosowania na zewnątrz należy wybierać osprzęt o zwiększonej odporności na uderzenia.

Gniazda

- "Zwykłe" z bolcem. Zgodnie z przepisami bolec, czyli styk ochronny, powinny mieć wszystkie gniazda wtyczkowe w nowych i modernizowanych instalacjach. Dostępne są też gniazda typu schucko - z dwoma zaciskami ochronnymi zamiast bolca (stosowane w kilku krajach europejskich; u nas na życzenie klientów). Używanie ich pozostaje kwestią sporną, ale od kiedy Polska jest członkiem Unii Europejskiej, a normy unijne nie określają sposobu ochrony - uznaje się, że są do stosowania. Wymagają wtyczek uniwersalnych dostosowanych do gniazdek typu schucko;

- z klapką i w szczelnej obudowie (minimum IP 44) - do pomieszczeń wilgotnych. Elektryk dobiera stopień tej szczelności do warunków, w jakich osprzęt ma pracować;

- bezpieczne dla dzieci - albo z zasłoniętymi otworami, albo z klapką, albo działające tylko po włożeniu do nich wtyczki;

- bez bolca - do wymieniania uszkodzonych gniazdek w starych instalacjach;

Gniazda specjalne

- z wyrzutnikiem wtyczki, który ułatwia jej wyjmowanie i zapobiega wyrwaniu gniazda z puszki;

- z ogranicznikiem przepięć klasy D - przydatne tam, gdzie ma być podłączony czuły sprzęt elektroniczny. Spełniają zadanie, gdy oprócz ograniczników w gnieździe są zastosowane ochronniki klasy B lub C w rozdzielnicy elektrycznej albo złączu;

- z wyłącznikiem różnicowoprądowym - do zwiększania bezpieczeństwa użytkowania starych instalacji elektrycznych, które nie mogą być całościowo zmodernizowane. Umożliwiają przynajmniej miejscową ochronę przed porażeniem - na przykład w łazience, kuchni oraz przy korzystaniu z wiertarki albo urządzeń elektrycznych, które mogą mieć kontakt z wilgocią, jak żelazko lub kosiarka ogrodowa.

Włączniki

Jednoklawiszowe - jedno- lub dwubiegunowe. Po naciśnięciu klawisza zapalają jedną lampę albo kilka żarówek w jednym żyrandolu lub też lampy w dwóch niezależnych obwodach.

Dwuklawiszowe - albo jednobiegunowe, zwane też świecznikowymi (każdy klawisz włącza inną grupę żarówek w żyrandolu - w jednym obwodzie), albo dwubiegunowe (każdy klawisz włącza inną lampę, czyli odrębne obwody świetlne).

Trzyklawiszowe - zwykle jednobiegunowe (każdy klawisz włącza odrębną grupę żarówek w żyrandolu) lub trzybiegunowe (każdy klawisz obsługuje inny obwód).

Schodowe, zwane też korytarzowymi - do włączania obwodu z dwóch miejsc, na przykład oświetlenia w salonie z dwoma wejściami, w długim przedpokoju lub na schodach.

Krzyżowe - potrzebne, gdy chcemy włączać i wyłączać światło z trzech lub więcej miejsc. Stosuje się je razem ze schodowymi - na przykład w długim korytarzu: na końcach korytarza instaluje się wtedy włączniki schodowe, a w środku między nimi - jeden lub więcej włączników krzyżowych.

Ściemniacze - umożliwiają regulację natężenia światła - pokrętłem, suwakiem lub przez odpowiednio długie dotknięcie płytki dotykowej; można nimi również sterować za pomocą pilota. Są też:

- ściemniacze z wbudowanym programem symulacji obecności, które o określonej porze dnia włączają oświetlenie, a po zaprogramowanym czasie wyłączają je;

- rozszerzenia do ściemniaczy: do montowania z nimi w układzie schodowym, aby z obu miejsc można było regulować oświetlenie.

Uwaga! Ściemniacz musi pasować do używanych źródeł światła (żarówek, świetlówek), a jego moc nie może być mniejsza niż moc podłączonego do niego oświetlenia. Ściemniacze stosuje się najczęściej w salonach i sypialniach, zamiast zwykłych włączników jednobiegunowych.

Zwierne - do włączania sygnału dźwiękowego, otwierania furtek, czy czasowego włączania oświetlenia.

Kto o czym decyduje

- Ty planujesz, jak będą użytkowane pomieszczenia w domu, aby w odpowiednich miejscach została zamontowana odpowiednia liczba gniazdek. Pomyśl, gdzie będą łóżka, sofy, telewizor, sprzęt do odtwarzania muzyki czy komputer, gdzie przyda się dodatkowa lampa stojąca. Pamiętaj o tym, co wygodnie mieć podłączone na stałe (np. czajnik w kuchni albo radio w łazience),a oprócz nich zaplanuj kilka gniazdek do sprzętu włączanego sporadycznie. Nie zapomnij o gniazdkach na zewnątrz - do podłączania kosiarki, nożyc elektrycznych, pompy do oczka wodnego czy innych urządzeń potrzebnych w ogrodzie.

Uwaga! Jeśli w jednym miejscu będzie stało kilka urządzeń, zaplanuj w ścianie kilka gniazdek obok siebie. Nie planuj stosowania przedłużaczy ani "złodziejek", czyli rozdzielaczy!

- Ty obmyślasz udogodnienia: w ilu miejscach chcesz włączać światło w korytarzu, na schodach, dużym salonie z kilkoma wejściami. Czy chcesz mieć ściemniacze do światła, a może też czujnik ruchu włączający oświetlenie - zamiast włącznika światła w łazience lub przedpokoju?

- Ty wybierasz wzornictwo, ale zanim cokolwiek kupisz, sprawdź, czy wybrana seria zawiera wszystkie potrzebne elementy. Czasem lepiej dokupić jakiś brakujący element z innej, droższej serii niż zmieniać całą serię na droższą.

- Elektryk dobiera elementy osprzętu do twoich potrzeb oraz do warunków, w jakich mają działać (w pomieszczeniach wilgotnych i na zewnątrz muszą być bryzgoszczelne).

- Elektryk rozmieszcza je zgodnie z zasadami.

- Elektryk, jeśli to dobry fachowiec, podpowie Ci rozwiązania i udogodnienia, o których nie wiesz.

- Elektryk zwykle proponuje kilka serii różniących się wzornictwem.

Co to znaczy IP xx - stopień ochrony

W miejsce x wstawiana jest cyfra. Pierwsza (od 0 do 6) oznacza stopień zabezpieczenia obudowy przed wnikaniem kurzu i ciał stałych określonej wielkości, druga (0-8) - stopień zabezpieczenia przed wnikaniem wody. Im wyższa cyfra, tym lepsze zabezpieczenie.

Inne elementy osprzętu

- włączniki do rolet i żaluzji - umożliwiające ich automatyczne zasuwanie i rozsuwanie;

- włączniki do urządzeń grzewczych - służące do ich włączania i wyłączania; lampka

sygnalizująca informuje, czy urządzenie jest włączone;

- gniazda: antenowe - R, TV, SAT, telefoniczne i podobne do nich - komputerowe,

głośnikowe itp.

- termostaty i regulatory temperatury;

- czujniki ruchu powodujące włączanie światła w pomieszczeniu po wykryciu ruchu;

czujniki takie mogą współpracować ze ściemniaczem, wówczas zapalanie i gaszenie

światła jest powolne;

- czujnik gazu, również z alarmem;

- pokrętła do sterowania wentylacją lub klimatyzacją;

- programowalne włączniki i przyciski do "instalacji inteligentnych", umożliwiające kompleksowe, zautomatyzowane sterowanie różnymi urządzeniami w domu.

Wszystkie wymienione elementy producenci oferują w seriach o jednorodnym wzornictwie,

pasującym do pozostałych gniazd i włączników.

Zapisz się na NEWSLETTER. Co tydzień najnowsze wiadomości o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przykład



Skomentuj:

Osprzęt elektryczny: gniazda i wyłączniki