Funkcjonalna kuchnia - jak ją zaaranżować?

Według badań przeprowadzonych przez markę Beko aż 76 proc. Polaków lubi lub uwielbia gotować, a 59 proc. robi to codziennie i poświęca temu 45 do 90 minut. Czyli dzień w dzień średnio jedną godzinę chodzimy, pochylamy się, wyciągamy ręce do góry lub stoimy w miejscu. Oczywiście ruch to zdrowie, ale taki jego rodzaj może przyprawić o ból pleców i nóg.

Funkcjonalna kuchnia - ciekawostka z przeszłości

Bracia McDonald, projektując swoją restauracyjną kuchnię, rysowali ją kredą na dużym boisku. Potem po nim chodzili i sprawdzali, jak ustawić sprzęty, by pokonywać jak najkrótsze odległości.

Funkcjonalna kuchnia - dobry projekt

Nam do zaprojektowania kuchni nie potrzebne jest boisko, wystarczy kartka papieru lub specjalny program komputerowy (są dostępne w internecie, na stronach producentów kuchennych mebli). Wymierzmy dobrze pomieszczenie i odwzorujmy je w odpowiedniej skali. A następnie narysujmy, gdzie staną sprzęty i meble.
Warto się zastanowić, czego najczęściej używamy w kuchni, ile mamy naczyń, jak duże zapasy żywności robimy. Wszystko bowiem musi znaleźć swoje miejsce.

Funkcjonalna kuchnia - wydzielone strefy

W kuchni wykonujemy mnóstwo powtarzalnych czynności: przynosimy zakupy, chowamy je do lodówki i szafek, potem wyjmujemy, myjemy i obrabiamy (obieramy, siekamy), a na koniec gotujemy lub pieczemy.
Na podstawie tego schematu pracy możemy podzielić pomieszczenie na kilka stref: zapasów, przechowywania, mycia, obróbki i gotowania. Ustawienie konkretnych sprzętów w odpowiedniej strefie pomoże zmniejszyć dystans, jaki musimy codziennie pokonywać, podobnie jak zrobiono to w restauracjach fast food. Podział na strefy nie jest tak prosty jak na rysunku powyżej, ich elementy zwykle się przenikają. Na przykład niektóre akcesoria (garnki, duże sztućce) czy produkty spożywcze (oleje, przyprawy) wygodniej przechowywać w strefie gotowania, a inne w strefie obróbki.

Podobny do dzisiejszego model projektowania kuchni stworzyła w 1927 roku Margarete Schutte. To tzw. kuchnia frankfurcka, której projekt wdrożono w nowo budowanych mieszkaniach dla robotników. Margarete dopiero w swoje 100. urodziny zdradziła, że pracując nad modelem, nigdy wcześniej nie gotowała – powstał on na podstawie badań i jej wiedzy jako architekta, a nie doświadczeń gospodyni domowej.

Funkcjonalna kuchnia - przechowywanie

To najbardziej umowna strefa, bo przyporządkowane do niej przedmioty mogą się znaleźć w różnych częściach kuchni. Akcesoria do obróbki (noże, deski do krojenia) trzymajmy przy blacie; garnki, chochle, łopatki – w strefie gotowania, a zastawę i sztućce – w pobliżu stołu. W szufladach z drobiazgami najtrudniej zapanować nad porządkiem, dlatego warto je wyposażyć w organizery, przegrody lub stojaki. Podczas gotowania często liczy się czas, część akcesoriów warto więc mieć pod ręką (nie będziemy też po nie daleko chodzić). Można je umieścić na relingach zawieszonych na ścianie w pobliżu płyty grzejnej. Resztę schowajmy w szafkach górnych. Nowoczesne systemy ich otwierania pozwolą uniknąć uderzenia głową w otwarte drzwiczki. Montuje się je na specjalnych zawiasach otwierających front do góry, a nie w bok. Pamiętajmy jednak o zawieszeniu szafki na wysokości (zazwyczaj 45 cm nad blatem), która pozwoli dosięgnąć do otwartych drzwiczek.
Aby maksymalne wykorzystać przestrzeń, zabudujmy narożniki – zarówno szafkami dolnymi, jak i górnymi. Dostęp do nich ułatwią wysuwane półki lub tzw. karuzele, obracające się wokół własnej osi.

Funkcjonalna kuchnia - zmywanie

Zlewozmywak w kuchni zmienił swoją rolę – coraz rzadziej myjemy w nim naczynia, bo tę czynność przejęła zmywarka. Zaoszczędziło to nam około 30 minut dziennie, nie musimy też obciążać nóg i kręgosłupa, stojąc nad zlewem. Teraz myjemy w zlewie zazwyczaj produkty spożywcze i tylko te naczynia, które w zmywarce mogą się zniszczyć.
W pobliżu zlewozmywaka warto mieć sitka i durszlaki do warzyw i owoców, pojemnik na odpadki, środki czystości oraz ręczniki i ścierki. Aby zwiększyć funkcjonalność tej strefy, kupmy zlewozmywak z ociekaczem. Są też modele z deską do krojenia nakładaną na komorę zlewu albo z wbudowanym sitkiem. Pod zlewozmywakiem umieśćmy pojemniki na śmieci. Nie zapomnijmy o ich segregowaniu! Ułatwią nam to komplety pojemników umieszczone na wysuwanych prowadnicach.
Zlewozmywak służy też do płukania zmywaków i ściereczek po wysprzątaniu kuchni. Estetykę strefy mycia często psują stojące na blacie płyny i zmywaki. Można je schować do wąskiej szafki z systemem cargo. Zamiast pełnych półek lepiej sprawdzą się tu kosze zapewniające przepływ powietrza, które wysuszy zmywaki.

Funkcjonalna kuchnia - blat roboczy

Tuż obok zlewu jest potrzebny blat. Wygodną pracę zapewnią odpowiednie jego wymiary – szerokość 90 cm i głębokość 60 cm. W małym wnętrzu może być mniejszy, ale niezbędne minimum to 60 x 60 cm. Natomiast dla naszego kręgosłupa ważna jest wysokość blatu. Trudno tu o konkretny wymiar, bo zależy on od wzrostu gotującej osoby; generalnie powierzchnia blatu powinna znajdować się 10–15 cm poniżej łokcia. Aby dostosować meble do tej wysokości, warto wybrać modele z regulowanymi nóżkami.
W miejscu do pracy przydadzą się gniazdka elektryczne, do których podłączymy mały sprzęt AGD ułatwiający i skracający przygotowywanie posiłków – mikser, krajalnicę, blender. Ważne jest również oświetlenie. Powinno rozjaśniać całą przestrzeń roboczą rozproszonym światłem zbliżonym do dziennego. Zazwyczaj montuje się je pod szafkami górnymi.

Funkcjonalna kuchnia - gotujemy i pieczemy

Tu króluje kuchenka/płyta grzejna. Pamiętajmy, aby przy niej był choćby niewielki blat – będzie można odstawić na niego garnek. Nad płytą zamontujmy okap, który pochłonie zapachy oraz oczyści powietrze z tłustej pary wodnej osiadającej na meblach i ścianach. Pod płytą warto zaprojektować szafkę na chochle, garnki i pokrywki. W pobliżu dobrze jest mieć również przyprawy, oleje, makarony, kasze itp.
W strefie gotowania umieszczamy także piekarnik. Jeśli mamy taką możliwość, najlepiej jest zamontować go w wysokiej zabudowie – mniej więcej na poziomie blatu roboczego, wtedy nie będzie trzeba się do niego schylać ani kucać.

Funkcjonalna kuchnia - kącik jadalniany

W dużej i średniej kuchni warto urządzić kącik jadalniany. Stół powinien być na tyle obszerny, by pomieścił wszystkich członków rodziny. Zakładając, że dla jednej osoby jest potrzebny kawałek blatu o szer. 60 cm i dł. 40 cm, mebel dla czteroosobowej rodziny powinien mieć minimum 120 x 80 cm. Wokół stołu zostawmy wolną przestrzeń dla siedzących przy nim osób– około 45 cm. Aby swobodnie wstać, odstawiając krzesła, potrzebujemy jej więcej – 75 cm.