Rośliny liściaste, które nie tracą liści na zimę

Andrzej Zawadzki

Całoroczna zieleń w wielu ogrodach i parkach to głównie zasługa iglaków. Ale czy tylko one od listopada do marca ożywiają swoją zielenią szare otoczenie

Różanecznik nawet gdy przekwitnie, zdobi ogród pięknymi skórzastymi liśćmi.
Fot.: Krawczyk-A-Foto shutterstock

Po czasach ogrodowej bylejakości od lat 90. obserwujemy stopniowy rozwój ogrodnictwa ozdobnego. Ogrody przydomowe, miejskie skwery, parki i inne tereny miejskiej zieleni publicznej są coraz ładniejsze i lepiej zaprojektowane.

Oprócz popularnych jałowców, żywotników czy cisów pojawiły się też nowe odmiany tych krzewów oraz wiele innych gatunków iglaków. Sadźmy je w ogrodach, a unikniemy jesienno-zimowej szarzyzny.

Pamiętajmy jednak nie tylko o iglakach, ale też o gatunkach liściastych. I nie wyłącznie o popularnych barwinkach, bluszczach czy różanecznikach (znoszących nawet dosyć silne mrozy), ale też o mniej znanych liściastych zimozielonych, którym niestraszne nasze zimy.

Mapki i strefy

Czytając ulotki o roślinach, często dowiadujemy się, że mogą one rosnąć w różnych strefach mrozoodporności, oznaczonych numerami i literami. Zdarza się jednak, że okazy, które zgodnie z opisem powinny przezimować w gruncie, giną. Sam często tego doświadczałem.

Czasami winna jest błędna interpretacja mapek stref mrozoodporności (pierwsza została opracowana przez Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych, a w 1984 r. w roczniku Niemieckiego Towarzystwa Dendrologicznego ukazała się pierwsza mapka dla Europy).

Po pierwsze, pamiętajmy, że podział na strefy nie uwzględnia minimalnych temperatur odnotowanych w danym rejonie. Może się okazać, że w strefie 7b temperatura nocą spadnie do -20°C (i nie będzie to niczym wyjątkowym).

Po drugie, strefy nie wskazują maksymalnych temperatur. A te są ważne dla prawidłowej wegetacji wielu roślin. Na przykład większa część wybrzeża Islandii znajduje się w strefie 7, lecz nie oznacza to, że bez problemów będą tam rosnąć różaneczniki czy laurowiśnie. Przeszkodą będą bowiem silne wiatry, a także temperatura, która nawet latem rzadko dochodzi do 18°C.

Istnieją też miejsca o swoistym mikroklimacie, np. położone w lesie, jak choćby podwarszawska Podkowa Leśna, gdzie latem jest wilgotno, a zimą gęsty drzewostan osłania przed wysuszającym wiatrem. Z kolei w centrach aglomeracji obserwujemy zjawisko tzw. miejskich wysp ciepła. Zimą może być tam o nawet o kilka stopni cieplej niż na przedmieściach! Znaczenie ma też długość utrzymywania się pokrywy śnieżnej i nasłonecznienie terenu.

W jakiej strefie mieszkasz?

Mapa: Marek Falgowski
Mapa: Marek Falgowski
Mapa: Marek Falgowski

W Polsce wyróżnia się 3 główne strefy mrozoodporności - 5, 6 i 7. Niekiedy dzieli się je na podstrefy, oznaczone literami "a" oraz "b".
Najzimniejsza jest strefa 5b. Obejmuje Tatry i tereny północno-wschodnie, w tym okolice Suwałk i pogranicza polsko-litewskiego. Charakteryzuje się średnią temperaturą minimalną od -23,4 do -26°C.
Granica pomiędzy kolejnymi strefami przebiega mniej więcej wzdłuż linii Wisły.
Na wschód od Wisły mamy strefę 6a (chłodniejszą, ze średnią minimalną temperaturą od -20,6 do -23,3°C), a na zachód - 6b (cieplejszą, ze średnią
minimalną temperaturą od -17, 8 do -20,5°C).
Zachodnia i północna Polska oraz okolice Poznania to strefa 7a (z minimalnymi temperaturami od -15,0 do -17,7°C).
Najłagodniejsza jest strefa 7b. Obejmuje północno-zachodni skrawek Pomorza i Półwysep Helski. Tu średnie temperatury minimalne wahają
się od -12,3 do -14,9°C.


Dobre warunki

Kupując rośliny, zastanówmy się, czy możemy im zapewnić odpowiednie warunki. Niektóre, np. liściaste zimozielone, wytrzymają mrozy, jeśli posadzimy je w osłoniętym miejscu i obficie podlejemy jesienią.
Odróżniajmy też mrozoodporność roślin od ich zimotrwałości - np. niektóre agawy znoszą mróz do -20°C, ale tylko krótkotrwały. By przeżyły, średnia dobowa temperatura musi być wyższa od 0°C, nie może na nich zalegać śnieg, a zbyt wilgotne podłoże prowadzi do gnicia korzeni i obumarcia agawy.
Trzeba więc brać pod uwagę wiele czynników. Same mapki stref mrozoodporności nie wystarczą, ale - prawidłowo interpretowane - z pewnością okażą się pomocne.

Piękności zielone przez cały rok

W cieplejszych rejonach Polski można sadzić wiele roślin zimozielonych. W chłodniejszych partiach część z nich też sobie poradzi. W cyklu artykułów o tych roślinach przybliżymy Państwu przede wszystkim te mniej znane.
Opiszemy warunki uprawy, wyjaśnimy kwestie ich odporności na mróz i podpowiemy, gdzie je sadzić. Wśród prezentowanych roślin znajdą się takie perełki, jak: stranwersja Dawida, skimia japońska, bluszcz kolchidzki, pieris japoński, sośnica japońska,
aukuba japońska, ostrokrzewy (w tym rzadki u nas ostrokrzew japoński) czy magnolia wielkokwiatowa.

Skomentuj:

Rośliny liściaste, które nie tracą liści na zimę