Parterowy czy z piętrem? To jeden z podstawowych inwestorskich dylematów. Każdy chce racjonalnie wyobrazić sobie sylwetkę przyszłego domu; najtrudniej jest tym, którzy planują budowę po raz pierwszy. Ponieważ nie mogą skorzystać z własnych doświadczeń, z zapałem dyskutują na forach internetowych o wadach i zaletach życia na jednym lub na kilku poziomach. Tymczasem, uzgodnienie jednej optymalnej wersji i wskazanie jednego dobrego rozwiązania jest niemożliwe. Inną bowiem strategię powinni wybrać ci, którzy są już właścicielami działki lub mają sprecyzowane plany co do przyszłego miejsca zamieszkania, a inaczej mogą się przygotować do obmyślania przyszłej siedziby osoby bez takich "zobowiązań" Generalnie chodzi o to, by zamiast głowić się nad tym, czy zacząć od działki, czy od pomysłu na dom, - przejść jak najszybciej do konkretów.

Dlaczego większość wybiera domy piętrowe?

Wybór nie należy wyłącznie do inwestora. Miejscowy plan zagospodarowania (lub decyzja o warunkach zabudowy) zawierają często dosyć ścisłe wytyczne, do których trzeba się dostosować; warto zawczasu zapoznać się z takimi dokumentami. Może się bowiem okazać, że zamiast wymarzonej piętrowej willi z płaskim dachem, musimy wznieść sielską chatkę nakrytą skośnym dachem (z połaciami nachylonymi pod określonym kątem) lub - że na zupełnie sporej działce nie wystarczy miejsca na rozłożysty, parterowy budynek, bo zabudowa może zająć tylko niewielką część powierzchni całej parceli Zacznijmy od zależności między domem a działką. Prócz zaleceń miejscowego planu, trzeba wziąć pod uwagę wielkość, kształt, otoczenie i układ działki.

Wielkość i kształt parceli. Na małym kawałku ziemi trudno zmieścić odpowiedniej wielkości budynek parterowy; ograniczona powierzchnia działki to wyraźna zachęta do budowy kilkukondygnacyjnego domu o mniejszej podstawie (po spiętrzeniu kilku poziomów uzyskamy, mimo niewielkiej powierzchni zabudowy, sporą powierzchnię użytkową). Właściciele niezbyt szerokiego kawałka ziemi będą musieli wybierać między parterowym domem i mniejszym ogrodem lub domem piętrowym, który pozwoli przeznaczyć więcej miejsca na zieleń. Dlatego częściej decydują się na dom z kilkoma kondygnacjami.

Otoczenie i układ działki. Wstawienie parterowego domu między wyższe budynki sprawi, że mieszkańcy będą wystawieni na sąsiedzkie spojrzenia zarówno we wnętrzach, jak i na terenie posesji - np. na tarasie i w ogrodzie; ochrona przed obserwacją z wyższych pięter jest trudna - wymaga zadaszeń i osłon, które mogą niepotrzebnie zacienić pomieszczenia.

W piętrowym domu pnąc się w górę czy grupując najważniejsze pomieszczenia po słonecznej stronie na kilku poziomach, łatwiej poradzić sobie z niekorzystną orientacją lub nadmiernym zacienieniem przez sąsiednią zabudowę, wysokie drzewa itp.

Na wsi czy w mieście. Możliwe są tu dwie koncepcje. Jedna to obszerne podmiejskie domostwo, otoczone dużym ogrodem, otwarte na otoczenie i wtapiające się w krajobraz. W tej roli doskonale sprawdzi się parterowy budynek.

Druga - odwołuje się do miejskiej siedziby, wtłoczonej w gęstą zabudowę i zorientowanej na ochronę domowników przed płynącymi z otoczenia uciążliwościami: hałasem, spalinami, wglądem postronnych osób. W takiej sytuacji najlepszy będzie piętrowy dom-twierdza.

Jeśli więc z jakichś względów planujemy zamieszkać blisko centrum, porzućmy marzenia o życiu bez schodów i barier, dużym ogrodzie itp. I odwrotnie - strzelista "kamienica" traci rację bytu z dala od miasta, bo wygląda obco w otwartym krajobrazie, odetnie mieszkańców od zielonego otoczenia, przytłoczy sąsiedztwo.

Koszty budowy i eksploatacji

Współczesny dom powinien być energooszczędny. Popularność rozwiązań sprzyjających oszczędzaniu rośnie wraz ze wzrostem cen energii. Tym bardziej, że obniżanie wydatków na eksploatację na dłuższą metę przynosi inwestorom wymierne korzyści. Muszą jednak być gotowi na poniesienie nieco wyższych wydatków na etapie budowy.

Lwią część kosztów eksploatacji przeciętnego budynku stanowią rachunki za ogrzewanie. Aby przez lata płacić mniej, trzeba najpierw zainwestować w ponadnormatywne ocieplenie ścian, dachów, podłóg na gruncie, a także w wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła, dobrej jakości stolarkę czy wreszcie - przemyślane, współpracujące ze sobą instalacje.

Dla energooszczędności kluczowe znaczenie ma relacja między kubaturą budynku. a powierzchnią przegród zewnętrznych, przez które ucieka ciepło. Najmniejszą powierzchnię w stosunku do objętości ma kula - nie jest to jednak forma nadająca się do praktycznego wykorzystania, pozostaje więc konstruowanie bryły budynku zbliżonej do sześcianu.

Realne ograniczenie strat ciepła, a tym samym kosztów ogrzewania, można uzyskać budując dosyć duży dom (wewnątrz którego ogrzane powietrze wolniej się oziębia) o prostej, zwartej bryle, na planie kwadratu lub prostokąta, z piętrem oraz z dachem płaskim lub o niewielkim spadku.

Dom piętrowy. Jeśli weźmiemy pod uwagę kwestie energooszczędności, zwarta bryła jest korzystniejszym rozwiązaniem, niż rozległy dom parterowy (zwłaszcza, jeśli nadamy jej kształt kostki o wysokości co najmniej dwóch pełnych kondygnacji).

- Mniejsza podstawa oznacza mniejsze fundamenty, a płaski lub prawie płaski dach nie dość, że jest tańszy niż tradycyjna stroma drewniana konstrukcja o skomplikowanym kształcie, to na dodatek nie ogranicza powierzchni użytkowej budynku.

- W wyższym domu większa jest powierzchnia ścian zewnętrznych. Dlatego szczególnie ważny będzie wybór technologii gwarantującej z jednej strony - dobrą izolacyjność cieplną, a z drugiej - umiarkowany koszt wykonania (a więc ściany dwuwarstwowe, z grubym, ponadnormatywnym ociepleniem). Naturalnie, zawsze lepiej unikać załamań powierzchni ścian oraz potencjalnych mostków cieplnych, np. w miejscach osadzenia płyt balkonowych itp.

- Zagospodarowanie poddasza powiększa powierzchnię użytkową budynku, poprawiając stosunek powierzchni przegród zewnętrznych do uzyskanej wewnątrz kubatury (im niższy, tym mniejsze będą straty ciepła); pozwala to więc na ekonomiczne wykorzystanie przestrzeni pod dachem. W ten sposób tradycyjna bryła domu, jaką znamy od pokoleń - ze spadzistym dachem, została dopasowana do wymogów współczesności.

- Użytkowe poddasze generuje jednak koszty i problemy. Przykładowo - odpowiednia izolacja połaci dachowych jest znacznie bardziej kłopotliwa i kosztowniejsza niż izolacja płaskiego stropodachu, podobnie jak wykończenie i wyposażenie wnętrz ze skośnymi sufitami. Dużym wydatkiem okazuje się często już samo pokrycie wysokiego, skomplikowanego dachu o dużej powierzchni. Koszty zwiększa również konieczność doświetlenia poddasza, co wymaga zastosowania dużej liczby okien połaciowych lub wymagających dodatkowej konstrukcji lukarn.

Dom parterowy. Jego zaletą jest między innymi relatywnie krótki czas budowy. Ważne, by decydując się na model parterowy, zachować konsekwencję. Jeśli chodzi o fundamenty - można uznać, że choć w parterowym domu będą na pewno dłuższe, zarazem będą też "lżejsze", więc zużycie materiału powinno być jednakowe, bez względu na formę budynku. Pod innymi względami taki budynek ma sporo wyraźnych atutów.

1 2  następne »