Usytuowanie domu na działce - cykl ABC dobrego domu

Tekst: architekt Janusz Kaczorek

Dom powinien być tak zaplanowany, żeby słońce i cień były sprzymierzeńcami przez cały rok i o każdej porze dnia. Tylko jak to osiągnąć? Nie każdemu trafia się idealna działka... ale na każdej można postawić idealny dom.

Zanim zapadnie ostateczna decyzja o miejscu domu na działce, warto poobserwować, jak wędruje po niej słońce
Zanim zapadnie ostateczna decyzja o miejscu domu na działce, warto poobserwować, jak wędruje po niej słońce
Fot. Arkadiusz Jańczak
Nie wszyscy lubią być budzeni rano promieniami wschodzącego słońca. Są tacy, którzy chcą lub muszą pospać dłużej i pierwszy kontakt ze słońcem wolą mieć koło południa. Dla nich poranne słońce drażniące oczy to prawdziwe przekleństwo. Ale i odwrotnie: wcale nietrudno spotkać ludzi, którzy słoneczne pobudki bardzo sobie chwalą...

Rytm dnia i codzienne zwyczaje rodziny to bardzo indywidualna sprawa. I trudno znaleźć jednolite reguły, którym można by je podporządkować. Dlatego również ustawienie domu względem stron świata nie do końca daje się takim regułom określić. Uniwersalny zdawałoby się schemat - dom z ulicą od północy i ogrodem od południa - nie wszystkim musi pasować.

Powstrzymam się zatem od serwowania prostych formułek i spiszę jedynie kilka rad, które powinny ułatwić wybór działki czy projektu gotowego.

Jedno jest oczywiste: ustawienie domu względem stron świata ma bezpośredni wpływ na mikroklimat wnętrza domu i nasze samopoczucie. Zła wiadomość jest taka, że zarówno ograniczenie jak i nadmiar światła słonecznego mogą działać przygnębiająco lub irytować. Niekorzystne rozplanowanie okien może prowadzić do schłodzenia czy przegrzania pomieszczeń. Źle ustawiony dom będzie narażony na schładzanie częstymi wiatrami, a jego ściany mogą być stale wilgotne od nawiewanego deszczu. Z tymi i podobnymi konsekwencjami trzeba się liczyć, wybierając działkę lub projekt gotowy.

Szczęśliwie jest też dobra wiadomość dla współczesnych inwestorów: ze względu na postęp technologiczny wpływ ustawienia domu względem stron świata na wnętrze jest obecnie znacznie bardziej ograniczony niż miało to miejsce kiedyś. Dziś, kiedy domy są coraz szczelniejsze i lepiej izolowane, łatwiej jest zneutralizować wpływ słońca oraz wiatru. Na dodatek współczesna architektura dopuszcza rozmaite śmiałe i ciekawe rozwiązania, które rekompensują skutki złego ustawienia domu. Myślę tu m.in. o różnego rodzaju świetlikach, atriach czy tunelach świetlnych wpuszczających światło z góry do wnętrza domu.

Wpływ warunków otoczenia na działkę i dom

Choć współczesne materiały budowlane pozwalają na znacznie większą swobodę planowania domów niż kiedyś, wciąż warto włożyć trochę wysiłku i wybrać właściwą działkę. Właściwą pod względem ustawienia względem stron świata i wielkości, bo wtedy lokalizacja domu nie będzie nastręczała trudności.

Wielkość i kształt. Im większa jest działka - tym lepsza (wiadomo). Łatwiej wtedy ustawić dom (szczególnie taki budowany na podstawie projektu gotowego), bo w razie potrzeby bez kłopotów da się go cofnąć w głąb działki lub ustawić pod kątem do ulicy. Wszystko po to, żeby wnętrze podążało za słońcem.

Jeżeli powierzchnia domu zajmie 1/4 całkowitej powierzchni działki, mamy dużą szansę na prawidłowe ustawienie domu - niezależnie od orientacji wobec stron świata.

Im mniejsza działka (poniżej 700-800 m2), tym większy kłopot. Trudniej wtedy manewrować domem i pomieszczeniami. Ustawianie budynku sprowadza się do realizacji schematu "garaż i wejście od ulicy, pomieszczenia mieszkalne od ogrodu". Nie ma wówczas problemów z doświetleniem głównych wnętrz. Stąd taki popyt na działki z wjazdem i wejściem od północy lub północnego wschodu.

I jeszcze jedno: im bardziej kształt działki zbliża się do kwadratu, tym lepiej. Na kwadratowej działce jest bowiem znacznie łatwiej dobrze poukładać dom niż na długiej i wąskiej.

Zieleń na działce. Szczególną uwagę należy zwracać na duże lub potencjalnie duże drzewa. Cóż bowiem z tego, że będziemy mieli poprawnie ustawioną działkę, kiedy potężny dąb zasłoni latem całe docierające do niej słońce i widoki z domu? Znaczący wpływ na jakość przestrzeni mogą mieć też drzewa rosnące u sąsiada lub po drugiej stronie drogi. Szczególnie te od wschodu czy zachodu - dające długi cień. Najmniejsze zacienienie będą dawać drzewa rosnące wzdłuż północnej granicy działki, dlatego te warto witać z przychylnością - mamy gwarancję, że osłonią, ozdobią, ale nie zacienią.

Sąsiedztwo. Wybierając miejsce pod przyszły dom, należy także brać pod uwagę sąsiednią zabudowę. Może ona zacienić naszą działkę równie mocno, lub nawet mocniej, niż drzewa. Chodzi tu zarówno o zabudowę już istniejącą, jak również tę potencjalną, która z pewnością kiedyś wypełni niezabudowane działki z sąsiedztwa. Przewidując zagospodarowanie pustych działek, warto brać pod uwagę wariant najmniej korzystny, bo to pozwoli zawczasu zapobiec problemom. Dla przykładu - choćby na razie nic na to nie wskazywało, lepiej przyjąć, że kiedyś od południa, w odległości około 4 m, pojawi się ciemna ściana sąsiedniego domu, która rzuci cień na najbardziej atrakcyjny kawałek naszego ogrodu.

Przyszły sąsiad będzie bowiem chciał przybliżyć swój dom do naszej granicy, zastawiając najmniej atrakcyjną - północną część ogrodu. I trudno mu się dziwić!

Zapisz się na NEWSLETTER. Co tydzień najnowsze wiadomości o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przykład



Skomentuj:

Usytuowanie domu na działce - cykl ABC dobrego domu