Schody ogrodowe - w górę i w dół

Tekst: Liliana Jampolska

Na większości działek nie ma konieczności budowania schodów ogrodowych. Czasem jednak nierówności terenu są na tyle duże, że nie można się bez nich obejść.

Schody w ogrodzie nie tylko służą naszej wygodzie. Równie ważne są jako element aranżacji przestrzeni. Właściwie wykonane urozmaicają i powiększają optycznie ogród, zwłaszcza gdy zostaną poprowadzone nie wzdłuż linii spadku terenu, lecz zakosami. Uroku dodadzą jeszcze rozmieszczone na zakrętach duże spoczniki. Można nawet ustawić na nich ławkę i wykorzystać to miejsce rzeczywiście do odpoczynku.

Z kolei zbudowanie schodów typowo, czyli w linii prostej, przynosi inny efekt wizualny - ich bieg wyznacza kierunek naszego spojrzenia. Zwykle takie schody prowadzą od furtki do domu, ale też mogą nas kierować ku innej, na przykład częściowo niewidocznej, części ogrodu.

Niezależnie od tego, jak zostaną poprowadzone schody, należy je starannie zbudować i wykończyć. Powinno się wykorzystać materiał, który już zastosowano w ogrodzie - co wcale nie oznacza, że schody muszą być takie same, jak na przykład ścieżka. Ważne, by jedno do drugiego pasowało.

Bliskie ideału

Na schody w ogrodzie nie trzeba żałować miejsca, w przeciwieństwie do schodów we wnętrzach, gdzie należy rozsądnie gospodarować każdym metrem kwadratowym powierzchni. Dlatego możemy sobie pozwolić na to, by schody ogrodowe były szerokie, długie i z zakrętami. Muszą jednak - tak jak ich odpowiedniki w domu - być zawsze wygodne.

Liczba stopni. Jest wynikiem wysokości wzniesienia i przyjętych wymiarów stopni. Warto wybrać taki projekt, w którym schody w jednej linii nie są zbyt długie. A jeśli ukształtowanie terenu nie pozwala na to, koniecznie zbudujmy spoczniki.

Wymiary schodów. Maksymalną wygodę zapewnią nam stopnie o wysokości 14-16 cm i głębokości 33-35 cm. Wymiary wygodnych schodów powinny spełniać następujący warunek:

2 h + s = (61-65) cm

- gdzie h oznacza wysokość, a s głębokość stopnia.

Jeżeli zbudujemy schody zgodnie z tymi wyliczeniami, uda się na nich zachować jednakowy rytm kroków i nie będziemy się potykać.

Szerokość ogrodowych schodów powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, ale jeśli chcemy, by mogły po nich wygodnie wchodzić dwie idące obok siebie osoby, należy je poszerzyć do 120 cm.

Bezpieczeństwo. Wbrew pozorom ma na to wpływ głównie materiał, z którego schody wykonano. Chodzi przede wszystkim o to, by nawierzchnia nie była śliska. Pod tym względem najmniej na schody nadaje się drewno - chyba, że jest specjalnie żłobione (ryflowane). Ważna też jest trwałość materiału. Stopnie z uszkodzeniami czy nierównościami z pewnością nie będą bezpieczne.

Schody w ogrodzie powinno się dobrze oświetlić. Chodzenie po nich po zmroku na wyczucie wiąże się z dużym ryzykiem upadku, a nawet urazu. A jeśli schody są strome, na skarpie o nachyleniu większym niż 10%, warto zamontować poręcz. Docenimy możliwość przytrzymania się jej, zwłaszcza wtedy, gdy nawierzchnia pokryje się śniegiem i lodem.

Kamień, beton, cegła, drewno

Materiał użyty do budowy schodów powinien być nienasiąkliwy, chropowaty i mrozoodporny.

Te właśnie cechy mają przełamana skała, beton i cegła klinkierowa. Drewno, jakkolwiek bardzo dobrze prezentuje się w ogrodzie, niestety nie spełnia tych wymagań.

Kamień naturalny. Szczególnie warto stosować kawałki twardych skał: granitu lub bazaltu. Wykonane z nich płyty czy kostki są bardzo trwałe, nie nasiąkają wodą, zawsze wyglądają dekoracyjnie. Dobrym budulcem mogą być również kamienie polne, pod warunkiem że zostaną umiejętnie rozłupane i położone płaską stroną do góry.

Piaskowiec i wapień też nadają się na schody w ogrodzie, ale ze względu na mniejszą trwałość, należy je przed położeniem zaimpregnować.

Cegła klinkierowa. To materiał, który zwykle łatwo dopasować do innych elementów wykończeniowych domu lub ogrodzenia. Dobrze wygląda w zestawieniu z naturalnym kamieniem, drewnem, ale i z betonem.

Schody możemy wykonać również ze zwykłej cegły. Będą co prawda mniej trwałe niż z klinkierowej, ale za to znacznie tańsze.

Beton. Wytwarzane z betonu płyty chodnikowe i kostki brukowe znakomicie nadają się do budowy ogrodowych schodów. Mają rozmaite kolory i kształty, są trwałe i odporne na duże obciążenia. W uszlachetnionej wersji przypominają naturalne skały albo stary bruk. Ze względu na konkurencyjną cenę i pozostałe zalety, wyroby z betonu chętnie są wykorzystywane w ogrodach.

Drewno. Ważne, by stosować drewno twarde (np. dębowe lub egzotyczne) i o jak najgrubszym przekroju (ma to wpływ na trwałość). Dla bezpieczeństwa dobrze jest na wierzchu stopni zrobić żłobienia, dzięki którym zmniejszy się ryzyko poślizgu.

Chociaż podkłady kolejowe często są wykorzystywane w ogrodach, nie warto ich polecać. Toksyczne środki, którymi kiedyś zostały nasączone, ulatują do atmosfery i mogą nam zaszkodzić.

Schodek nad schodkiem

Zanim przystąpimy do budowy schodów w ogrodzie, należy najpierw dokładnie wyznaczyć ich przebieg, ustalić liczbę i wymiary stopni oraz zaplanować głębokość wykopu, w którym musi się zmieścić warstwa stabilizująca nawierzchnię.

Wykop. Pod każdym zaplanowanym stopniem należy wybrać około 30-40 cm ziemi. Grunt w wykopie starannie ubijamy, najlepiej mechaniczną zagęszczarką. Trzeba jednocześnie uformować spadki, tak by woda mogła łatwo spływać z przyszłych schodów (wystarczy spadek 1-2%).

Dodatkowy wykop musi się znaleźć jeszcze pod najniższym stopniem. Przewidziany jest na fundament, który ma zapobiec zsunięciu się schodów. Jeżeli chcemy zbudować murki policzkowe, czyli ścianki po bokach schodów, też trzeba to uwzględnić na etapie robienia wykopów.

Wykonanie. Bez względu na konstrukcję i rodzaj użytych materiałów schody buduje się zawsze od dołu.

- Kamień naturalny i kostkę betonową układa się na warstwie podsypki grubości 15-20 cm, która składa się z mieszanki cementu i piasku w proporcji 1:10. Podsypkę ubijamy, ale wierzchnią warstwę (3-5 cm) tylko się wyrównuje.

Układanie kostki brukowej lub elementów kamiennych rozpoczyna się od brzegu, aby nie niszczyć przygotowanego wcześniej podłoża. Ponieważ schody raczej nie są poddawane dużym obciążeniom (tylko ruch pieszy) nie trzeba stosować krawężników - wystarczy brzegówka, czyli szeroka betonowa wylewka, na której układa się 2-3 skrajne rzędy kostki lub kamieni. Innym zabezpieczeniem przed rozsunięciem się nawierzchni schodów są murki policzkowe.

Cały czas należy kontrolować szerokość spoin i spadki płaszczyzny stopni. Szczeliny między poszczególnymi elementami nawierzchni wypełnia się suchym piaskiem. Na końcu kilkakrotnie zamiata się i ubija wykonane stopnie.

Cegłę klinkierową układa się na zaprawę na wcześniej wykonanych schodach betonowych. Ich budowę rozpoczynamy od zrobienia zbrojonego fundamentu pod najniższy stopień schodów. Potem do przygotowanego wykopu wsypujemy warstwę (10 cm) podsypki z piasku lub pospółki, konstruujemy oszalowanie z desek części nadziemnej i układamy zbrojenie z prętów stalowych. Pręty o średnicy 8-10 mm rozmieszczamy co 10-12 cm, rozdzielając je prętami o średnicy 6-8 mm ułożonymi co 25-30 cm. Tak przygotowany szalunek wypełniamy betonem klasy B15. Jeżeli układanie cegły zamierzamy rozpocząć dopiero za parę dni, trzeba do tego czasu polewać beton wodą i zabezpieczyć go przed wiatrem i słońcem.

Drewniane elementy (bale, kantówki) układa się wprost na 15-centymetrowej warstwie podsypki z piasku. Musi być jednak starannie ubita. Aby poszczególne elementy z czasem nie rozsunęły się, można je połączyć metalowymi klamrami lub wykonać obramowanie z kamieni albo kostki brukowej, osadzonych w betonowej wylewce.

Zapisz się na NEWSLETTER. Co tydzień najnowsze wiadomości o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przykład



Skomentuj:

Schody ogrodowe - w górę i w dół