Tradycyjne żarówki będą więc sukcesywnie znikać z rynku. Zakłada się, że co najmniej do 2014 roku pozostaną w ograniczonym zakresie żarówki halogenowe. Źródłami skuteczniejszymi od żarówek, które można używać w oświetleniu domowym, są świetlówki kompaktowe oraz hit ostatniego dziesięciolecia: półprzewodnikowe źródła światła, zwane po polsku diodami elektroluminescencyjnymi (oznaczenie DEL), a po angielsku "Lighting Emitting Diode" (LED).

Czym, poza mechanizmem generacji światła, różnią się te źródła, i co może ograniczać ich powszechne stosowanie?

Jak powstaje światło?

Podstawową różnicą między różnymi typami żarówek (zwanych przez fachowców lampami) jest sposób, w jaki wytwarzają światło. Zależy od niego zarówno trwałość, skuteczność, jak i energooszczędność źródła światła.

Żarówki, czyli lampy żarowe. (zdjęcie) To wspólna nazwa nadawana źródłom światła, które wytwarzają je przez żarzenie się metalowego drucika. Należą do nich zarówno tradycyjne żarówki próżniowe, jak i nowocześniejsze żarówki halogenowe.

- Próżniowe. Światło powstaje na skutek przepływu prądu przez wolframowy drucik zwany żarnikiem, zamknięty w wypełnionej próżnią szklanej bańce. Taka metoda wytwarzania światła sprawia, że niemal 90% pobieranej energii elektrycznej przetwarzają one w ciepło, a tylko 10% - w światło.

- Halogenowe. W nich również źródłem światła jest wolframowy drucik, ale zamknięty w szklanej bańce wraz ze związkami bromu, chloru, fluoru lub jodu (zwanymi halogenkami). Ich zadaniem jest "wyłapywanie" cząstek odparowanego wolframu, które pod wpływem temperatury z powrotem osadzają się na żarniku. Dzięki temu żarówka halogenowa jest 2-5 razy trwalsza od próżniowej.

Świetlówki, czyli lampy wyładowcze. (zdjęcie) Światło powstaje w nich na skutek wyładowań elektrycznych w oparach rtęci lub gazów (najczęściej jodu, argonu lub neonu), wykorzystując zjawisko fluorescencji. Dzięki temu straty energii są znacznie mniejsze. Do lamp wyładowczych należą na przykład jarzeniówki oraz popularne świetlówki kompaktowe. W tych ostatnich wszystkie elementy sterujące ich pracą i stabilizujące napięcie prądu są zamknięte w zintegrowanej obudowie, dlatego można je stosować zamiast tradycyjnych żarówek w standardowych oprawach oświetleniowych.

Świetlówki kompaktowe mogą być dodatkowo wyposażone w czujniki ruchu, czujniki światła, wyłączniki zmierzchowe oraz mieć możliwość regulacji natężenia światła.

Uwaga! Świetlówki zawierają substancje szkodliwe dla środowiska, dlatego nie można ich wyrzucać do śmieci - powinny być poddawane utylizacji.

Diody led, czyli lampy elektroluminescencyjne. (zdjęcie) To najbardziej zaawansowane technicznie źródło światła, wykorzystujące zjawisko elektroluminescencji. W dużym uproszczeniu polega to na tym, że w półprzewodniku, znajdującym się w diodzie LED, na skutek ruchu elektronów powstają fotony, czyli cząstki pola elektro-magnetycznego, jakim jest światło.

Po umieszczeniu w obudowie od kilku do kilkudziesięciu diod, otrzymujemy żarówkę LED, dużo trwalszą i mniej energochłonną od tradycyjnych.

Jakich źródeł światła potrzebujemy?

Czasy, gdy pomieszczenia oświetlane były pojedynczą lampą zawieszoną na suficie minęły. Obecnie w każdym niemal wnętrzu znajduje się kilka opraw, a w nich różnego typu żarówki.

Do ogólnego oświetlania pomieszczeń najczęściej stosujemy żarówki o dużej mocy lub, dla oszczędności, świetlówki kompaktowe. Oprawy ułatwiające poruszanie się i wykonywanie prostych czynności są wygodne, ale nie niezbędne. Wybieramy do nich źródła światła o zdecydowanie mniejszej mocy, zwykle energooszczędne. Zastosowanie i rodzaj oświetlenia dekoracyjnego jest natomiast indywidualnym wyborem właściciela domu i nie podlega żadnym regułom.

Zestawienie właściwości technicznych żarówek, świetlówek, halogenów i diod LED

Funkcje oświetlenia w domu a możliwość zastosowania diod LED

Oświetlenie ma do spełnienia cztery podstawowe funkcje. W pierwszych trzech używa się źródeł światła o barwie umownie "białej". Czwarta wręcz zachęca do większej dowolności.

Ogólne. Jego zadaniem jest umożliwienie dobrego, wygodnego widzenia w całej ważnej w życiu domowym przestrzeni. Zalecenia dotyczące oświetlenia ogólnego, podane w normie PN/EN 12464-1, określają - między innymi - równomierność oświetlenia w całym pomieszczeniu, w tym w strefach otaczających miejsca chwilowej pracy (na przykład otoczenia biurek, blatów kuchennych, ekranu telewizora, czy monitora naszego komputera).

LED w oświetleniu ogólnym. Aby lampa LED mogła służyć do oświetlenia ogólnego w domu (wymagane natężenie światła od 50 do 3000 luxów) musiałaby zapewniać równoległe działanie nawet kilkudziesięciu diod LED. W lampach renomowanych firm, nawet po zastosowaniu dodatkowych elementów optycznych, kąt świecenia nie przekracza 120°. Są to więc dziś w większości oprawy pełniące funkcję naświetlaczy, a nie lamp o szerokim kącie świecenia, który gwarantuje równomierne oświetlenie pomieszczenia. Przy kącie świecenia 50° z typowej wysokości 2,8 m, plama świetlna na podłodze będzie miała średnicę niewiele większą niż 3 m. Pozostała część podłogi i ściany będą ciemne. Oczywiście możliwe jest (choć kosztowne) zastosowanie na suficie kilku takich lamp, co rozwiązuje problem oświetlenia podłogi, ale nie równomierności oświetlenia ogólnego. Dotyczy to zarówno oświetlenia bezpośredniego, jak i pośredniego (lampy oświetlają sufit, a ten odbija światło w kierunku ścian i podłogi).

1 2  następne »