Pompa powietrzna - koszty, montaż, opinie inwestorów

Pompa powietrzna wykorzystuje energię nagromadzoną w otaczającym nas powietrzu. i chociaż wydaje się to niemożliwe, działa także zimą, ale wtedy jej sprawność spada. Dlatego w naszych warunkach klimatycznych należy mieć drugie awaryjne źródło ciepła, które w tym czasie ogrzeje dom i wodę do mycia.

Pompa powietrzna - co przemyśleć przed decyzją?

Fot. powyżej: Tego typu pompy ciepła nie należy ustawiać daleko od domu, gdyż rury łączące ją z zasobnikiem będą dłuższe, a to oznacza większe straty ciepła do otoczenia. Poniżej: W pompie monoblokowej wewnętrznej szczególną uwagę należy zwróć na odpowiedni dobór przekroju kanałów wentylacyjnych.


Fot.: Viessmann

Na rynku dostępne są trzy modele powietrznych pomp ciepła: monoblokowe - wewnętrzna i zewnętrzna oraz typu split. Niezależnie jednak od wybranego urządzenia jego moc i sprawność zależą od warunków panujących na zewnątrz.

Wybór rozwiązania
W powietrznych pompach monoblokowych wszystkie elementy urządzenia znajdują się w jednej obudowie. Natomiast pompa typu split składa się z dwóch części - zewnętrznej i wewnętrznej. Podczas wyboru powietrznej pompy ciepła zwróćmy uwagę na poziom hałasu, jaki generuje ona podczas pracy. Jedne modele działają cicho jak lodówka, czyli hałas nie przekracza 40 dB, zaś w innych poziom ten dochodzi do 60 dB (głośna rozmowa).

Monoblokowa zewnętrzna
Zgodnie z nazwą, całe urządzenie, poza zasobnikiem ciepłej wody, znajduje się na zewnątrz - w ogrodzie lub przy ścianie domu. W nim umieszczone są praktycznie wszystkie najważniejsze elementy systemu, czyli sprężarka, wymiennik ciepła odbierający energię od powietrza zewnętrznego, wentylator oraz wymiennik ciepła przekazujący energię do instalacji wewnętrznej, a także pompa obiegowa. Bezpośrednio z pompy ciepła zasilana jest instalacja grzewcza w budynku. Dlatego rury pomiędzy pompą ciepła i instalacją powinny być dobrze izolowane.
Zaletą tej pompy jest prosty montaż, hermetyczna budowa oraz to, że sprężarka, która jest odpowiedzialna za generowanie hałasu, znajduje się poza budynkiem.

Monoblokowa wewnętrzna
Tutaj również mamy do czynienia z kompletnym i hermetycznym urządzeniem, ale przeznaczonym do ustawienia w domu. W trakcie montażu dodatkową czynnością, jaką wykonuje instalator, jest doprowadzenie dwóch przewodów powietrznych z zewnątrz do pompy ciepła. Powietrze trafia do pompy ciepła poprzez czerpnię ścienną i po oddaniu energii opuszcza pompę ciepła kanałem wyrzutowym. W ciągu godziny pracy przez wymiennik pompy ciepła przepływa nawet kilka tysięcy metrów sześciennych powietrza, dlatego kanały muszą mieć duże rozmiary. Umieszczenie pompy ciepła wewnątrz budynku zwiększa ryzyko przenoszenia się hałasu, ale za to ułatwia dostęp do konserwacji urządzenia, np. w trakcie niesprzyjającej pogody.

Co zastosować jako drugie źródło ciepła?
Właściwie dobrana gruntowa pompa ciepła może być jedynym źródłem ciepła do ogrzewania domu i przygotowywania ciepłej wody do mycia. Natomiast pompę powietrzną w naszym kraju powinno stosować się w układach z dodatkowym źródłem ciepła, najlepiej z niewymagającym pracochłonnej obsługi kotłem gazowym, olejowym lub elektrycznym.
Pompę powietrzną dobiera się tak, aby działała do pewnej granicznej wartości temperatury powietrza (na przykład -5°C, jeśli dom znajduje się na zachodzie kraju i do -10oC, jeśli na wschodzie). Gdy na dworze zrobi się zimniej, wspomaga ją drugie źródło ciepła (zwykle kocioł). Jedynie w trakcie silnych mrozów pompa wyłącza się, a dom ogrzewają grzałki lub kocioł.
W zależności od regionu Polski czas pracy kotła ogranicza się zwykle do kilku lub kilkunastu dni w roku. Zamiast kotła grzewczego możemy zastosować grzałki elektryczne odpowiedniej mocy lub kominek z dystrybucją gorącego powietrza (DGP).

Wszystko o.... split
W przeciwieństwie do pomp monoblokowych model typu split nie jest urządzeniem hermetycznym, co oznacza, że aby je zamontować, instalator musi mieć specjalne uprawnienia. Dodatkowo urządzenie należy wpisać do Centralnego Rejestru Operatorów, w którym operatorem jest właściciel urządzenia; musi on zatrudnić instalatora, a potem serwisanta z uprawnieniami do obsługi swojego urządzenia.


Fot.: Daikin

Fot. powyżej: W pompie typu split jednostka zewnętrzna (z wyglądu przypomina klimatyzator) pozyskuje energię z otoczenia, zaś wewnętrzna - montowana w domu - jest odpowiedzialna za przekazywanie ciepła do instalacji grzewczej.

Tego typu pompa to zestaw dwóch jednostek, wewnętrznej i zewnętrznej, które należy połączyć rurami instalacji ziębniczej, opróżnić z powietrza i wilgoci. W jednostce zewnętrznej znajduje się sprężarka oraz wymiennik ciepła odbierający energię od powietrza oraz wentylator. Z kolei jednostka wewnętrzna zawiera wymiennik ciepła przekazujący energię do instalacji wewnętrznej i pompę obiegową.
Zaletą pomp ciepła typu split jest brak ryzyka zamrożenia wymiennika ciepła, na przykład podczas przerwy w dostawie prądu, ponieważ instalacja grzewcza jest zasilana z jednostki wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Jednak podczas montażu tego typu urządzenia instalator ingeruje w obieg ziębniczy. Bardzo ważna jest więc dokładność wykonania poszczególnych czynności, dbałość o zachowanie czystości rur i połączeń oraz zapewnienie szczelności całej instalacji. Jakiekolwiek zanieczyszczenia, które dostałyby się do wnętrza rur, mogą doprowadzić do zniszczenia urządzenia.

Montaż

Fot. powyżej: Jednostkę zewnętrzną pompy powietrznej typu split ustawia się na cokole.

Montaż pompy powietrznej jest prostszy niż gruntowej, gdyż nie trzeba prowadzić czasochłonnych prac ziemnych. Należy jednak zwrócić uwagę na kilka elementów, które zapewnią później jej właściwe użytkowanie.

Wysokość cokołu
W ostatnich latach rzadko mieliśmy do czynienia z obfitymi opadami śniegu. Jednak wykonując system grzewczy z pompą powietrzną, musimy być przygotowani na skrajne warunki atmosferyczne. Aby nie doszło do przerwy w jej pracy w szczycie sezonu grzewczego, jednostka zewnętrzna powinna być umieszczona na specjalnym cokole powyżej ewentualnego poziomu zalegania śniegu. W praktyce najczęściej stawia się ją na cokole o wysokości co najmniej 30 cm. Zaleca się też taki wybór miejsca, by podczas silnych wiatrów nie dochodziło do gromadzenia się dużych ilości śniegu wokół pompy.

Odbiór kondesatu


Fot.: Nibe-Biawar

Fot. powyżej: Aby skutecznie usunąć skropliny pompę można zamontować na podkładzie z tłucznia, w którym układa się rurę drenarską

Podczas pracy pompy ciepła na potrzeby ogrzewania domu lub przygotowania ciepłej wody do mycia w jednostce zewnętrznej dochodzi do schłodzenia dużych ilości powietrza. Wiąże się to z wykraplaniem wilgoci, którą musimy odprowadzić poza urządzenie. Najwygodniej i najprościej odprowadzić skropliny krótkim przewodem na powierzchnię przepuszczalnego gruntu, aby swobodnie wsiąkały do jego głębszych warstw. Niestety zimą kapiący kondensat zamarza i tworzy "górę lodową". Aby uniknąć tego typu kłopotów, już na etapie wykonania cokołu montuje się w nim rurę o dużej średnicy, którą skropliny będą odprowadzane do gruntu, poniżej poziomu przemarzania.

Hałas


Fot.: Stiebel Eltron

Fot. powyżej: Monoblokową pompe ciepła oraz jednostkę zewnętrzną pompy typu split należy montować z dala od okien.

Nowoczesne pompy powietrzne wytwarzają podczas pracy hałas na poziomie 60-65 dB. Trzeba przy tym pamiętać,
że działają one z tym większą mocą, a przez to głośniej, im niższa jest temperatura na dworze. Nietrudno zatem zgadnąć, że szczególnie głośno będą pracowały sprężarka i wentylator podczas silnych mrozów, co może zakłócać domownikom nocny odpoczynek.
Z tego powodu wszyscy fachowcy zalecają, aby nie ustawiać urządzenia w pobliżu okien sypialni. Poza tym należy unikać miejsc, w pobliżu których występują twarde przeszkody,
na przykład betonowe ogrodzenia czy sąsiednia ściana. W takich miejscach dochodziłoby do odbicia fal dźwiękowych.

Montaż jednostki wewnętrznej


Fot.: Vaillant

Fot. powyżej: Montaż pompy ciepła należy zawsze zlecić doświadczonym fachowcom.

Zasila ona instalację grzewczą i zasobnik ciepłej wody. Jeśli to możliwe, najlepiej zamontować ją tak, aby długość rur była jak najmniejsza. Na wybór miejsca montażu jednostki wewnętrznej ma też wpływ lokalizacja jednostki zewnętrznej. Priorytetem jest zapewnienie najniższego poziomu hałasu w domu. Ponadto, gdy urządzenie to zasila rozbudowany system podzielony na kilka obiegów grzewczych, niezbędne będzie zastosowanie dodatkowych elementów, np. zbiornika buforowego.

Porównanie kosztów

Fot. powyżej: Dzięki odpowiedniemu sterowaniu, a zwłaszcza automatyce pogodowej, działanie pompy ciepła jest w pełni zautomatyzowane. Poniżej: Żywotność i sprawność powietrznej pompy ciepła zależą w dużej mierze od jej regularnej konserwacji. Wielu producentów zaleca, aby czynności te wykonał ich autoryzowany serwis.


Fot.: De Dietrich

Całkowite wydatki na system grzewczy z powietrzną pompą są niższe niż w przypadku gruntowej, gdyż dolnym źródłem ciepła jest otaczające nas powietrze.

Koszty zakupu, montażu i eksploatacji
Montaż pompy ciepła typu powietrze obejmuje również niewielki zakres prac ziemnych. Zapłacimy zatem za wykonanie wykopu na głębokość nieco poniżej poziomu przemarzania, a następnie złoża żwirowego, do którego będą odprowadzane skropliny. Jeśli robimy opaskę drenażową wokół domu, można ją doprowadzić też pod miejsce posadowienia cokołu. Następnie montowana jest rura o dużej średnicy, na przykład 110 mm, wewnątrz której skropliny będą kapały na złoże żwirowe. Kolejną czynnością jest wykonanie cokołu i posadowienie pompy ciepła. Stąd prowadzone są dwie rury do jednostki wewnętrznej, skąd zasilana jest instalacja grzewcza i podgrzewacz wody.
Ostatnie etapy montażu tej pompy to sprawdzanie szczelności, płukanie i napełnianie systemu. Koszt instalacji dla nowego domu o powierzchni 150 m2 wynosi od 25 000 do 40 000 zł, a roczny koszt eksploatacji około 2600 zł (pod warunkiem zastosowania ogrzewania płaszczyznowego).

Opinie inwestorów

Doświadczenia użytkownika
Urządzenie grzewcze zainstalowane w moim domu to pompa powietrzna. Wcześniej korzystałem z kotła zasilanego gazem płynnym, jednak rachunki za ogrzewanie mocno obciążały mój budżet. Kiedy dostałem pierwszą propozycję modernizacji, to wydawało mi się, że byłbym ryzykantem, gdybym zdecydował się na takie urządzenie. Uważałem, że pompa tego rodzaju ma niestabilne parametry pracy i mogą pojawić się duże kłopoty, gdy ściśnie siarczysty mróz. Dzisiaj wiem już, że to były obawy człowieka, który nie miał pojęcia , jak to wszystko działa.
Powietrzna pompa ciepła pracuje w moim domu już od sześciu lat i nie narzekam ani na koszty eksploatacji, ani też na sprawność samego urządzenia. Oczywiście ma ono pewne ograniczenia, ale nie są one kłopotliwe. Na przykład, gdy temperatura spada poniżej -20oC, urządzenie wyłącza się. Zaczynają wówczas działać grzałki elektryczne i to one zapewniają ciepło. Na szczęście takich dni w ciągu sezonu grzewczego jest niewiele i nawet jeśli doliczymy sporadyczną pracę grzałek, koszty eksploatacji nie są bardzo wysokie, a przecież mój dom jest spory (ma 220 m2 powierzchni).
Pompa ciepła ma wbudowane grzałki, które włączają się stopniowo - 3, 6, 9, 12 i 15 kW. Automatyka uruchamia je w zależności od zapotrzebowania domu na ciepło. Przy naprawę ostrej zimie, która miała miejsce kilka lat temu - gdy temperatura w lutym przez kilkanaście dni nie była wyższa niż -10oC w ciągu dnia, zapłaciłem za ogrzewanie i ciepłą wodę do mycia (gromadzona jest ona w zbiorniku wbudowanym w pompę ciepła) w granicach 800 zł za miesiąc. W całym sezonie koszty związane z grzaniem oscylowały w granicach 4 tys. zł. I był to najdroższy rok, jeśli chodzi o opłaty.
W całym domu zainstalowane są grzejniki. Te same, które współpracowały wcześniej z kotłem gazowym. Jednostka zewnętrzna (wymiennik powietrze-glikolpołączona jest z właściwym urządzeniem znajdującym się w budynku podziemną instalacją (bardzo dobrze zaizolowaną).
Piotr M., okolice Bydgoszczy

?
Fot.: archiwum domowe

Doświadczenia Użytkownika
Mój dom ma ponad dwadzieścia lat. To piętrowy bliźniak z lat 80. o powierzchni 110 m2. W roku 2009 budynek został ocieplony styropianem (zarówno ściany, jak i dach). Wcześniej do ogrzewania służył kocioł na węgiel, ale doszedłem do wniosku, że lata lecą i coraz mniej chce mi się dźwigać opał. Wcześniej słyszałem o pompach ciepła, ale perspektywa wykonania kolektora gruntowego i przerabiania instalacji trochę mnie przerażała. Na poziome dolne źródło nie było miejsca, a odwierty zrujnowałyby ogród, który żona przez lata pielęgnowała. Doszedłem do wniosku, że trzeba będzie wybrać kocioł gazowy. I wtedy jeden z moich znajomych opowiedział mi o niskotemperaturowych powietrznych pompach ciepła. Urządzenie składa się z jednostki zewnętrznej, jednostki wewnętrznej oraz zbiornika ciepłej wody użytkowej (150 l). Pierwszy element zainstalowany jest przy ścianie zewnętrznej domu i wyglądem przypomina jednostkę zewnętrzną klimatyzacji. Dwa pozostałe elementy zamontowane są w piwnicy. Moc pompy ciepła jest zmienna i dostosowuje się do temperatury panującej na zewnątrz domu. W chwili, gdy moduł sterujący "uzna", że do ogrzania domu wystarczą tylko 4 kW, sprężarka pracuje z mniejszą wydajnością. Natomiast jeśli temperatura zaczyna spadać, to moc pompy wzrasta w sposób płynny od 2,5 do 8,5 kW. Nie zdecydowałem się na wymianę grzejników i pozostawiłem te, które współpracowały z kotłem węglowym. Nawet instalator był sceptyczny. Okazało się jednak, że dobre ocieplenie domu sprawia, że pompa ciepła radzi sobie z utrzymaniem komfortu cieplnego. Podczas rocznej eksploatacji pompa ciepła na ogrzanie domu i c.w.u zużyła około 7000 kWh energii elektrycznej. Mam zainstalowany podlicznik i dzięki temu mogę kontrolować koszty. Zużycie prądu nie jest małe. W każdym razie płacę więcej niż wcześniej za węgiel. Jednak komfort użytkowania jest nieporównywalny. Teraz kiedy mieszkamy z żoną sami okazuje się to bardzo ważne. Szczególnie, że ja dosyć często zmuszony jestem do wyjazdów w delegacje.
Janusz K., województwo kujawsko-pomorskie

Wypowiedzi i zdjęcia zebrał Marek Żelkowski

Więcej o:
Skomentuj:
Pompa powietrzna - koszty, montaż, opinie inwestorów
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX