Kostka brukowa. Jak ułożyć nawierzchnię z kostki brukowej

Ewa Stroik, Monika Karda, Wojciech Średniawa, Małgorzata Krośnicka, dor

Różne rodzaje, wzory, faktury i kształty kostek brukowych pozwalają na tworzenie oryginalnych kompozycji wokół domu i w ogrodzie. Kostki doskonale sprawdzają się zarówno jako trwały materiał do budowy ciągów komunikacyjnych, jak i ozdobny element do aranżacji tarasów, schodów czy ścieżek ogrodowych

Kostka ARCO LUX, grubość 6 cm, wymiary 10 × 6,5 × 8,4 cm, 10 x 7,5 cm i 10 x 10 cm, kolory: grafitowy, bursztynowy i perłowy, cena od 34,40-34,70 zł/m2 (netto), JADAR
Kostka ARCO LUX, grubość 6 cm, wymiary 10 × 6,5 × 8,4 cm, 10 x 7,5 cm i 10 x 10 cm, kolory: grafitowy, bursztynowy i perłowy, cena od 34,40-34,70 zł/m2 (netto), JADAR
Fot. producent

Kostka brukowa jest materiałem chętnie wybieranym do aranżacji przestrzeni wokół domów jednorodzinnych. Coraz częściej jednak ścieżki i podjazdy wykonuje się z wielkoformatowych płyt o prostych, geometrycznych kształtach. Czym się od siebie różnią?

Jakie kolory kostki brukowej wybrać?

Grubsza kostka (także ta o nieco większych wymiarach) sprawdzi się na podjazdach
Grubsza kostka (także ta o nieco większych wymiarach) sprawdzi się na podjazdach
Fot.: POLBRUK

Bogata oferta rynkowa kostki pozwala na dopasowanie jej koloru do dominującego elementu otoczenia, lub wręcz przeciwnie - na zastosowanie kontrastu. Dobrym pomysłem jest zasada uzupełniania się barw - taka kolorystyka harmonijnie wpisuje się w otoczenie. Jeśli dom jest utrzymany w barwach kości słoniowej czy piasku, dobrze jest go ocieplić nawierzchnią w tonacji brązów, zwłaszcza jeśli wykończenie, czyli okiennice i drzwi, są utrzymane w tej gamie kolorystycznej. W przypadku budynków w ciemnym kolorze rozwiązaniem może być na przykład mozaika wielobarwnych kostek albo połączenie kostek w różnych kolorach - ciemniejszym na ścieżkę podjazdową i jaśniejszym na obrzeża.

Wszystkim wielbicielom klasyki spodoba się nawierzchnia z kostki, której kolorystyka i faktura nawiązują do granitu. Odważnym, którzy lubią otaczać się feerią kolorów, spodobają się kostki o nierówno zabarwionej powierzchni lub te w żywych barwach.

Kolor kostki brukowej ma też wpływ na jej konserwację - na jaśniejszej kostce ślady opon oraz zabrudzenia będą bardziej widoczne niż np. na ciemnobrązowej. Dlatego na podjazdach najlepiej sprawdzą się kostki w ciemnych odcieniach. Warto też zastosować mieszane kolory kostek - plamy, np. z oleju, będą na nich mniej widoczne niż na gładkiej, jednokolorowej powierzchni. Dobrze też wziąć pod uwagę kolorystykę nawierzchni w najbliższej okolicy i kierując się zasadą ładu przestrzennego, wybrać pasującą barwę.

Betonowa kostka brukowa

Betonowa kostka brukowa, kojarzona często z szarymi płytami chodnikowymi, w rzeczywistości bardzo się od nich różni: ma rozmaite kolory i kształty, można ją układać w dowolne wzory, a ponadto jest znacznie trwalsza i ma większą wytrzymałość na obciążenia.

Modern Line: kostka brukowa Perfect kolor carbon, płyta Solid kolor gray, carbon (fot. Bruk)
Modern Line: kostka brukowa Perfect kolor carbon, płyta Solid kolor gray, carbon (fot. Bruk)

Uniwersalny beton, czyli gdzie ułożyć kostkę i płyty?

Zdecydowanie jedną z największych zalet betonu jest jego uniwersalność. Kostkę brukową i betonowe płyty można wykorzystać do aranżacji nawierzchni wokół całego domu. Warto ułożyć je na podjazdach, chodnikach, tarasach i alejkach ogrodowych. Użycie tego samego materiału, o podobnej lub identycznej formie i kolorystyce, pomoże w zachowaniu spójności przestrzeni na posesji, zespoli bowiem wizualnie wszystkie nawierzchnie wokół domu.

Beton bardzo dobrze utwardzi ciągi komunikacyjne i miejsca często eksploatowane przez użytkowników. Należy jednak pamiętać, że grubość kostki czy płyt zależy od rodzaju obciążenia, jakiemu będzie poddawana dana nawierzchnia. Wokół domów zazwyczaj stosujemy kostkę brukową o grubości 4 i 6 cm.

Walory estetyczne betonowej kostki

Betonowe płyty na tarasie pozwalają nie tylko wygodnie ustawić meble ogrodowe, ale też bezproblemowo dbać o nawierzchnię. Nie wymagają impregnacji, ani odnawiania, wystarczy zmiatać je i myć
Betonowe płyty na tarasie pozwalają nie tylko wygodnie ustawić meble ogrodowe, ale też bezproblemowo dbać o nawierzchnię. Nie wymagają impregnacji, ani odnawiania, wystarczy zmiatać je i myć
Fot.: POLBRUK

Wielkoformatowe płyty są bardziej surowe, industrialne. Zwykle dostępne są głównie w wersji jednobarwnej (najczęściej w jednym z odcieni szarości) lub melanżach kolorystycznych (w odcieniach szarości lub ciepłych beży). Mogłoby się więc wydawać, że uzyskane aranżacje są monotonne. W rzeczywistości jednak potrafią zaskakiwać różnorodnością i oryginalnością. Ponadto, płyty w kolorze surowego betonu świetnie komponują się z dużymi przeszkleniami, czarnym dachem czy białą elewacją.

Kostki natomiast współgrają z większością budynków. Pozwalają tworzyć indywidualne kompozycje, utrzymane właściwie w każdym stylu. Do wyboru są zarówno elementy gładkie (najczęściej dostępne w ciepłych barwach), jak i chropowate, np. przypominające nawierzchnię spękanej w słońcu ziemi, drewno czy naturalny granit.

Jaki styl, taka nawierzchnia

Kostka brukowa
Kostka brukowa

Popularność stylu nowoczesnego sprawia, że wybierając produkty do domu, często stawiamy na wyposażenie modern, minimalizm i różne odcienie szarości. Dotyczy to również materiałów nawierzchniowych. Tymczasem, decydując się na wykorzystanie kostki brukowej lub płyt betonowych, powinniśmy brać pod uwagę przede wszystkim to, w jakim stylu jest utrzymany nasz dom i ogród. To, co świetnie wygląda w przestrzeni nowoczesnej, nie sprawdzi się bowiem tak jak powinno tam, gdzie dominuje duch tradycyjny.

Ze względu na swoją specyfikę, budynki i ogrody w stylu modern dobrze wyglądają w otoczeniu elementów prostych, kubicznych, o powiększonych rozmiarach. Dlaczego? Ponieważ kostki i płyty o takich cechach doskonale nadają się do tworzenia wzorów nawierzchni, w których dominują proste linie, kąty, formy i geometryczne kształty.

Natomiast domy i ogrody, które utrzymane są w stylu tradycyjnym, dobrze wyglądają w otoczeniu nawierzchni, podkreślających ich charakter. W aranżacjach w stylu np. dworkowym, rustykalym lub vintage dobrze jest wykorzystać elementy postarzane, kostki o kształtach obłych i wzory nawierzchni, które formowane są w miękkie, płynne prowadzone linie.

Kostka brukowa: mała czy duża?

23366410 https bi
Kostka brukowa

Ostatnim kryterium, które powinniśmy wziąć pod uwagę, wybierając kostkę do domu, jest  wielkość płaszczyzny do zabudowania. Na przestrzeniach małych, wąskich trudno dostępnych starajmy się układać kostkę o niewielkich rozmiarach. Elementy powiększone świetnie sprawdzą się na przestrzeniach dużych. Zabudowywanie nimi np. wąskich alejek generuje potrzebę docinek, czyli niepotrzebnie marnujemy materiał. Płyty o powiększonych rozmiarach to rozwiązanie idealne dla tarasów, a zastosowanie ich również w ogrodzie zintegruje wizualnie obie przestrzenie.

Płyty betonowe

Ścieżka wykonana w stylu otoczenia: czytelna, prosta, wygodna i funkcjonalna
Ścieżka wykonana w stylu otoczenia: czytelna, prosta, wygodna i funkcjonalna
Ścieżka wykonana w stylu otoczenia: czytelna, prosta, wygodna i funkcjonalna/fot. Jadar

Mają podobne właściwości jak kostka betonowa. Płyty na podjazd mogą mieć gładką powierzchnię oraz tłoczone wzory kamieni, kostek itp. Mogą też być urozmaicone różnymi kruszywami. Podobnie jak kostki, płyty dostępne są w wielu kolorach. Równie zróżnicowane jest wykończenie powierzchni -  od zupełnie gładkich, przez poddawane różnego rodzaju obróbce mechanicznej (śrutowane, płukane i curlingowane). Niektóre płyty mają dodatki specjalnie wyselekcjonowanych kruszyw i są poddawane specjalnej obróbce, która nadaje im wygląd naturalnego kamienia. Różne odmiany kamienia najlepiej imitują płyty wykonywane w technologii wet cast, która polega na wlewaniu płynnej mieszanki betonowej do wibrujących form. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne odwzorowanie powierzchni kamienia, na przykład łamanego.

Bruk klinkierowy

Do wykonywania ścieżek i podjazdów szczególnie nadają się cegły klinkierowe, ze względu na dużą trwałość. Te odpowiednie do tego celu mają grubość 45-80 mm. Pozostałe wymiary są różne, gdyż z klinkieru produkuje się również kostkę brukową. Może mieć ona kształt kwadratu, rombu lub trapezu
Do wykonywania ścieżek i podjazdów szczególnie nadają się cegły klinkierowe, ze względu na dużą trwałość. Te odpowiednie do tego celu mają grubość 45-80 mm. Pozostałe wymiary są różne, gdyż z klinkieru produkuje się również kostkę brukową. Może mieć ona kształt kwadratu, rombu lub trapezu

Jest bardzo wytrzymały i świetnie nadaje się na mocno eksploatowane podjazdy. Charakteryzuje się wysoką odpornością na poślizg, na działanie olejów, kwasów czy promieni UV. Cegły ceramiczne i klinkierowe są trwałe, odporne na wodę, mróz i duże obciążenia. Taka nawierzchnia jest praktycznie niezniszczalna (klinkier drogowy jest bardzo trwały i wytrzymały). Będzie służyć przez lata, ale jeżeli pojawi się taka potrzeba, można ją bez problemu rozebrać i ułożyć elementy w innym miejscu. Ceramiczną nawierzchnię można również wykonać ze zwykłej cegły; wcześniej jednak trzeba ją zaimpregnować (podobnie jak piaskowiec), aby nie nasiąkała wodą i nie pękała w czasie mrozu.

Bruk kamienny

<UWAGA ! PONOWNA PUBLIKACJA WYLACZNIE ZA ZGODA WLASCICIELI DOM JEDNORODZINNY , WIDOK OD STRONY WJAZDU NA DZIALKE , PARKING Z WIATA NA SAMOCHODY ,FOT. BARTOSZ MAKOWSKIPUBLIKACJA LADNY DOM NR 3 (161) - 3 2012PUBLIKACJA LADNY DOM NR 6 (164) - 6 2012PUBLIKACJA LADNY DOM NUMER SPECJALNY - OGROD 1 / 2014 - 4 2014
Cena kostki kamiennej zależy od odległości od Dolnego Śląska (im dalej, tym jest drożej), od wielkości (mniejsza 4/6 w przeliczeniu na m2 jest prawie dwukrotnie tańsza niż 8/11, ale płacąc jedynie za jej ułożenie i tak wydamy więcej) oraz koloru (kolorowa jest 2-3 razy droższa niż szara czy rudoszara)

Kamień uważany jest za materiał najbardziej szlachetny, bo naturalny. Barwa kostki zależy od skały, z której została pozyskana. Najczęściej wykorzystuje się granit, bazalt i sjenit. Ich kolorystyka obejmuje wiele szarości, ale można także spotkać skałę z ziarnami minerałów, które nadają odcień beżowy, rudy lub czerwony. Oczywiście im rzadziej spotykany kolor, tym cena kostki wyższa. Jasną kolorystykę mogą zapewnić piaskowiec lub wapień, ale te skały częściej sprzedaje się w formie łupanych lub ciętych płyt niż kostek brukowych.

Jak dobrać grubość kostki

Bruk klinkierowy etna
Bruk klinkierowy etna
Fot. CRH Klinkier

Zanim przystąpimy do projektowania nawierzchni, należy dobrać odpowiednią grubość kostki brukowej:

- na chodniki dla pieszych i przydomowe tarasy - od 4 cm,

- na nawierzchnie o mało intensywnym ruchu pojazdów osobowych - 6 lub 7 cm,

- tam, gdzie wjeżdżać mają ciężkie pojazdy - 10 cm.

Należy jednak pamiętać, że wytrzymałość nawierzchni z kostki jest ściśle uzależniona od podłoża, na którym została ułożona. Im podłoże jest twardsze, tym szerzej i głębiej rozchodzą się siły nacisku oraz naprężenia. W praktyce oznacza to, że nawet kostka niewielkiej grubości, ułożona na bardzo twardym gruncie, wytrzymywać będzie stosunkowo duże obciążenia i odwrotnie - gruba kostka ułożona na źle utwardzonym gruncie, nie stanowi gwarancji trwałej i wytrzymałej nawierzchni.

Projekt nawierzchni z kostki - jak ułożyć nawierzchnie z kostki

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Kostka z dodatkiem szlachetnych kruszyw dobrze współgra z kostką o gładkiej nawierzchni

Kostkę brukową kupuje się, mając gotowy projekt nawierzchni - z uwzględnieniem przebiegu ścieżek i zasięgu podjazdu oraz ewentualnego wzoru. Na tej podstawie ustala się, ile i jakiej kostki potrzeba. Warto w tej sprawie skorzystać z rad fachowca, ponieważ powinniśmy również wiedzieć, jaki rodzaj gruntu jest na naszej posesji i na jakim poziomie znajdują się wody gruntowe. Na tej podstawie można zaprojektować odpowiedni system odwodnienia i wyprofilowanie nawierzchni tak, by wody opadowe nie spływały w kierunku domu.

W nawierzchni z kostki brukowej warto kolorystycznie zaakcentować wybrane jej fragmenty, na przykład na tarasie, w miejscu pod grill czy altanę albo przy wjeździe na posesję. W takich miejscach dobrze jest zastosować oryginalny wzór lub kontrastowe zestawienie. Umiejętne oświetlenie lub wkomponowanie zieleni w płaszczyznę nawierzchni może przynieść bardzo interesujące efekty.

Dobór wzoru uzależniony jest nie tylko od względów estetycznych, ale też praktycznych. Na przykład do układania wąskich ścieżek powinno się zaprojektować wzór, który nie wymaga kłopotliwego docinania kostek.

Wykonanie nawierzchni z kostki - przygotowanie podłoża

Ścieżka bez widocznego obrzeża. Zewnętrzne rzędy kostki osadzono na betonowej wylewce (tzw. brzegówce)
Ścieżka bez widocznego obrzeża. Zewnętrzne rzędy kostki osadzono na betonowej wylewce (tzw. brzegówce)

Korytowanie nawierzchni z kostki

Tak nazywa się usuwanie wierzchniej warstwy gruntu pod przyszłą nawierzchnię. Wybiera się warstwę grubości 20-50 cm - tym większą, im większe będą przewidywane obciążenia nawierzchni; uwzględnia się również rodzaj gruntu. Po dokładnym oczyszczeniu wykopu z korzeni jego dno wyrównuje się i zagęszcza (ubija, aby zapobiec w przyszłości osiadaniu gruntu pod wpływem obciążeń). Jeśli grunt w rejonie przyszłej nawierzchni jest mocno wilgotny, może być konieczne zastosowanie pod nią warstwy podkładu z kruszywa lub tzw. geosyntetyków.

Niwelacja nawierzchni z kostki

Dno wykopu należy uformować z uwzględnieniem docelowych spadków nawierzchni oraz linii odwadniających. Dokładne wyrównywanie dna jest bardzo ważne i może zdecydować o trwałości nawierzchni. Wykonanie tej pracy powinno się więc powierzyć doświadczonej ekipie wyposażonej w specjalistyczne maszyny: równiarkę, zagęszczarkę dynamiczną, płytę wibracyjną, niwelator, a nawet spychacz. Tylko na niewielkich powierzchniach roboty te wykonuje się ręcznie.

Podbudowa nawierzchni z kostki

Od niej zależy bezpieczne przeniesienie na grunt obciążeń z nawierzchni, to znaczy sił nacisku i tarcia. Materiał na podbudowę powinien być przepuszczalny dla wody - mogą to być tłuczeń, żwir, grys, żużel lub pospółka (mieszanina żwiru z piaskiem). Grubość tej warstwy powinna być dobrana do przewidywanego obciążenia nawierzchni:

- na podjazdach od 25 do 40 cm podbudowy,

- pod trakty piesze - od 10 do 20 cm.

Podbudowę układa się warstwami grubości około 10 cm, każdą z nich zagęszczając i wyrównując, aby miały taką samą grubość na całej powierzchni podjazdu czy ścieżki.

Podsypka nawierzchni z kostki

Na podbudowie układa się warstwę wyrównawczą, czyli podsypkę. Ma ona zapewnić dobre osadzenie każdej kostki brukowej, a także niwelowanie ewentualnych, dopuszczalnych różnic w ich grubości. Na podsypkę można stosować następujące materiały:

- piasek (najlepiej płukany),

- mieszaninę piasku i żwiru o granulacji 2 mm,

- grys albo żwir o uziarnieniu 1-4 mm.

Grubość warstwy podsypki powinna wynosić od 3 do 5 cm. Podsypkę wyrównuje się, ale nie ubija - nastąpi to dopiero po ułożeniu kostki.

Jak ułożyć kostkę brukową

Zaczyna się zawsze od obramowania nawierzchni. W zależności od jej obciążenia stosuje się do tego różne materiały. W nawierzchniach przeznaczonych do ruchu ciężkiego trzeba zastosować krawężniki osadzone na ławach betonowych, podczas gdy na ścieżkach wystarczą obrzeża, palisady lub tzw. brzegówka. Brzegówka jest to szeroka betonowa wylewka, na której układa się 2-3 skrajne rzędy kostki, a pozostałą jej część przysypuje ziemią i wysiewa trawę. W rezultacie element ten pełni funkcję obrzeża , ale jest całkowicie niewidoczny.

Układanie kostki rozpoczyna się od brzegu nawierzchni ku środkowi, aby nie niszczyć przygotowanego wcześniej podłoża. Układa się ją tak, by jej górna powierzchnia znalazła się około 1 cm powyżej docelowego poziomu, ponieważ na koniec osiądzie wskutek ubijania. Bardzo ważne jest staranne ułożenie pierwszych rzędów, bo wtedy decyduje się o tym, czy konieczne będzie przycinanie kostek, czego oczywiście powinno się unikać.

Jeśli układany wzór jest skomplikowany, bardzo przydatny będzie szczegółowy projekt lub przynajmniej szkic.

Uwaga! W trakcie układania kostki dobrze jest po nią sięgać z przynajmniej trzech różnych palet. Zapewnia to równomierne rozłożenie na całej powierzchni materiału o odmiennych odcieniach. Różnice w kolorystyce są rzeczą naturalną, ponieważ do produkcji kostki stosowane są naturalne kruszywa, które ze swej natury nie są całkowicie jednorodne.

Cały czas należy kontrolować szerokość spoin, a także spadki układanej przestrzeni. Dobremu łączeniu poszczególnych kostek służą też specjalne wypustki w ich bocznych ściankach.

Szczeliny między kostkami wypełnia się suchym piaskiem o frakcji 1-2 mm. Na końcu suchą i zamiecioną nawierzchnię zagęszcza się płytą wibracyjną ze specjalną osłoną z tworzywa sztucznego (PVC lub twardej gumy), która zapobiega uszkodzeniom kostek. Pracę tę wykonuje się kilkakrotnie, od brzegów do środka, za każdym razem ponownie zapełniając szczeliny i zamiatając powierzchnię.

    Więcej o:

Skomentuj:

Kostka brukowa. Jak ułożyć nawierzchnię z kostki brukowej