Grzejniki c.o., czyli jak wybrać dobry kaloryfer

Rodzaje grzejników

• Grzejniki członowe. Zbudowane są z połączonych ze sobą członów (żeberek). Mogą być żeliwne, aluminiowe lub stalowe. Podłącza się je do instalacji króćcami przyłączeniowymi z boku grzejnika lub na skos. Grzejniki te mocuje się na wieszakach zakotwionych w ścianie. 
• Żeliwne. Są ciężkie i mieszczą dużo wody, przez co dłużej się nagrzewają, ale i dłużej trzymają ciepło. Nie warto podłączać ich do zautomatyzowanej instalacji, bo trudno szybko regulować ilość oddawanego przez nie ciepła, a zanieczyszczenia gromadzące się w grzejniku i krążące z wodą mogą uszkadzać delikatne, precyzyjne elementy automatyki. Jeżeli grzejniki mają być podłączone do instalacji z obiegiem pompowym, automatykę i pompę zawsze musi chronić filtr siatkowy zamontowany przed pompą. Filtr ten trzeba co pewien czas czyścić (na przykład podczas przeglądu kotła).
• Aluminiowe. Gromadzą stosunkowo mało wody i szybko reagują na zmiany temperatury w pomieszczeniu (dzięki temu są tańsze w eksploatacji niż grzejniki żeliwne). Dobrze sprawdzają się w instalacjach wyposażonych w automatykę. Ich żeberka mają wyprofilowania, które zwiększają powierzchnię wymiany ciepła. Wylot ciepłego powietrza z grzejnika ukierunkowany jest albo w stronę środka pomieszczenia, albo ku górze - wówczas nad grzejnikiem należy zamontować parapet, by skierować ciepło do pomieszczenia.

Uwaga: grzejników aluminiowych nie zaleca się montować w instalacjach z rur miedzianych ani stalowych, ponieważ w miejscu połączenia powstają ogniwa przyspieszające korozję metali. Aby ograniczyć zjawiska elektrokorozji, instalatorzy stosują w połączeniach rur i grzejników specjalne tuleje izolacyjne lub taśmy teflonowe. Dodatkowo instalację centralnego ogrzewania można napełnić specjalnym płynem zawierającym inhibitor korozji, jednak do instalacji aluminiowej najlepiej stosować grzejniki aluminiowe.

• Stalowe. Mają małą pojemność wodną. Są lekkie, czyste w środku i nie gromadzą zanieczyszczeń. Dobrze współpracują z instalacjami wyposażonymi w automatykę. Są jednak dość wrażliwe na korozję, dlatego nie należy ich stosować w układach otwartych.
• Płytowe. Grzejnik taki zbudowany jest z jednej, dwóch lub trzech płyt stalowych, między którymi zwykle przyspawane są dodatkowe żebrowania, zwane konwektorami, zwiększające powierzchnię wymiany ciepła. Grzejniki płytowe są lekkie i można je mocować zarówno na wieszakach - do ściany, jak i na stojakach - do podłogi. Do instalacji podłącza się je z boku, na skos lub od dołu. Dzięki małej pojemności wodnej, szybkiemu nagrzewaniu się i stygnięciu bardzo dobrze sprawdzają się w zautomatyzowanych instalacjach. Są czyste w środku i nie stanowią źródła zanieczyszczeń, ale same są na nie wrażliwe. Zanieczyszczenia mogą się bowiem osadzać w wąskich rurkach grzejnika i wręcz uniemożliwiać krążenie w nich wody. Dlatego nie zaleca się łączenia w jednym domu stalowych grzejników płytowych z grzejnikami żeliwnymi, w których gromadzą się zanieczyszczenia. Płytowe są też wrażliwe na korozję, dlatego powinny pracować w układach zamkniętych, pompowych.
• Konwektorowe. W dolnej części blaszanej obudowy mają jeden lub kilka wymienników ( miedziane albo stalowe rurki z blachami zwiększającymi wymianę ciepła). Dzięki bardzo małej pojemności wodnej szybko rozgrzewają się i stygną, a w zautomatyzowanych, pompowych instalacjach c.o. szybko reagują na zmiany temperatury w pomieszczeniu. Grzejniki takie są lekkie, można zawieszać je nawet na lekkich ścianach konstrukcyjnych lub stawiać na nóżkach, a modele do tego przystosowane - montować w kanałach podłogowych, w obudowach wanny, wnękach lub nawet zawieszać za szafkami. Trzeba jednak pamiętać, by zapewnić im swobodny napływ zimnego powietrza od dołu i wypływ ciepłego do góry. Grzejniki konwektorowe można podłączać do instalacji c.o. za pomocą króćców umieszczonych z boku, od strony ściany lub od strony podłogi. W sklepach można kupić konwektory centralnego ogrzewania z wmontowaną dodatkowo grzałką elektryczną, umożliwiającą ogrzewanie pomieszczenia w okresach, kiedy jeszcze (lub już) nie działa centralne ogrzewanie.

Uwaga: zaletą grzejników konwektorowych jest ich chłodna obudowa, która nie grozi oparzeniem, co jest szczególnie ważne, gdy w domu są małe dzieci. Za wadę tych grzejników uważa się to, że powodują wzniecanie kurzu. Dlatego poza sezonem grzewczym grzejniki warto przykryć od góry, aby kurz nie gromadził się w ich wnętrzu, a przed sezonem - wyczyścić je odkurzaczem.

Grzejniki ozdobne

• Rurowe - do łazienek, ale też przedpokoi i pokoi. Najczęściej stalowe lub miedziane, czasami również aluminiowe. Są to estetyczne wężownice lub "drabinki" z dwóch kolektorów - rozprowadzającego i zbierającego, połączonych wieloma rurkami. Przekrój rur może być kołowy, owalny, trójkątny lub kwadratowy. Grzejniki te są często wyposażone w uchwyty na ręczniki, półki, a nawet lustra. Mają przeróżne kształty: drabinkowe poziome lub pionowe, powyginane czy też wyglądem zbliżone do żeliwnych grzejników "żeberkowych". Są lekkie, mają małą pojemność wodną i dobrze działają w zautomatyzowanych instalacjach pompowych. Można do nich podłączyć grzałkę, dzięki której grzejnik będzie działał również wtedy, gdy centralne ogrzewanie jest wyłączone.

Uwaga: przed włączeniem grzałki trzeba zamknąć zawór odcinający, który doprowadza wodę do grzejnika, aby grzałka nie ogrzewała wody w całej instalacji.

• Z konglomeratów kamiennych lub kamienia. Są to płyty mineralno-żywiczne z przeprowadzoną w grubości wężownicą, którą podłącza się do zamkniętej, pompowej instalacji c.o. Krążąca woda nagrzewa płytę, która następnie oddaje ciepło - jak grzejnik radiacyjny. W płycie bywają też nawiercone kanały umożliwiające oddawanie ciepła przez konwekcję. Pojemność wodna takiego grzejnika jest mała.

Jak dobrać moc grzejnika?

Dobór mocy i wielkości grzejnika najlepiej powierzyć fachowcowi, który uwzględnia przy tym takie czynniki, jak:

• ocieplenie ścian,
• zapotrzebowanie pomieszczenia na ciepło (inne w pokoju narożnym wystawionym na zimne wiatry, inne w przedpokoju czy w łazience, w której temperatura powinna mieć 25oC, jeszcze inne w sypialni, gdzie wystarczy 18oC),
• powierzchnia, jaką w pomieszczeniu zajmują okna i drzwi,
• temperatura wody krążącej w instalacji.
  
  Przyjmuje się, że w dobrze ocieplonym domu zapotrzebowanie na ciepło w pokojach wynosi 80-100 W/m², a w łazienkach - 120 W/m². Do pokoju o powierzchni 20 m² potrzebny jest więc grzejnik o mocy około 1800 W. Wybierając grzejnik, należy jednak sprawdzić, przy jakich parametrach osiąga daną moc (parametry te to: temperatura wody zasilającej, powracającej oraz temperatura w pomieszczeniu). W instalacjach ogrzewanych wysokotemperaturowymi kotłami grzejniki pracują przy parametrach 90C^o/70^oC/20^oC, a w instalacjach ogrzewanych kotłami niskotemperaturowymi lub kondensacyjnymi - odpowiednio 75^oC/60^oC/20^oC lub 55^oC/45^oC/20^oC. Grzejniki do takich "chłodniejszych" instalacji powinny więc być odpowiednio większe od tych współpracujących z tradycyjnymi kotłami (90^oC/70^oC/20^oC):
  
  
• 1,25 razy gdy działają w temperaturze 75^oC/65^oC/20^oC,
• 2,5 razy gdy działają w temperaturze 55^oC/45^oC/20^oC.
  
  Producenci mają tabele do przeliczania mocy grzejników w zależności od parametrów pracy.