Mrówki w ogrodzie

Mrówki w naturze są niezbędne - to darmowy serwis sprzątający, a ich pracowitość jest wręcz przysłowiowa. W ogrodzie jednak często zaczynają przeszkadzać. Co wtedy robić?
Czasami mrówki uszkadzają owoce lub pąki kwiatów, chcąc dostać się do smakowitego soku czy nektaru. Czasami mrówki uszkadzają owoce lub pąki kwiatów, chcąc dostać się do smakowitego soku czy nektaru. Czasami mrówki uszkadzają owoce lub pąki kwiatów, chcąc dostać się do smakowitego soku czy nektaru/fot. Andrey Pavlov shutterstock

Jak żyją mrówki?

Mrówki, mimo że pożyteczne, w ogrodzie mogą niekiedy sprawiać kłopoty. Nie tylko kąsają, ale też przekopują ziemię, tworzą kopce utrudniające koszenie, a nawet niszczą niskie rośliny i siewki.
Mrówki są ciepłolubne, najchętniej więc osiedlają się w słonecznych miejscach. W ich gniazdach (tzw. mrowiskach) mieszkają dziesiątki tysięcy osobników. Ale widoczny dla nas kopiec to tylko część  rozległego "mrówczego miasta" pod ziemią.

Mrówki i mszyce żyją ze sobą w symbiozie.Mrówki i mszyce żyją ze sobą w symbiozie/fot. PHOTO FUN shutterstock

Jak powstaje mrówcza kolonia?

Królowa matka (skrzydlata samica) po godach traci skrzydła, kopie gniazdo i składa w nim jaja, z których wylęgają się larwy, przeobrażające się z czasem w nieliczne skrzydlate samce i samice oraz bezskrzydłe robotnice, odpowiedzialne za sprzątanie i obronę mrowiska, opiekę nad potomstwem, zbiór pokarmu i żywienie kolonii. Przysmakiem mrówek jest spadź - odchody mszyc. W trosce o jej świeże dostawy robotnice opiekują się tymi szkodnikami, zwiększając ich liczebność. Mają też świetny węch - gdy napotkają ciekawe znalezisko, pozostawiają ślady zapachowe dla swych towarzyszek. W dzień kierują się wzrokiem.

Dziurki w liściach to często dzieło mrówek. Dziurki w liściach to często dzieło mrówek. Dziurki w liściach to często dzieło mrówek/fot. Nicola Dal Zotto shutterstock

Środki odstraszające mrówki

Mrówki pełnią ważną funkcję w ogrodzie. Gdy jednak jest ich zbyt dużo, ograniczenie ich liczby staje się konieczne. W trosce o środowisko lepiej zastosować wtedy naturalne odstraszacze. Chemiczne preparaty, których jest wiele na rynku, traktujmy jako ostateczność.

Kopce mrówek najwięcej problemów sprawiają na trawnikach. Kopce mrówek najwięcej problemów sprawiają na trawnikach. Kopce mrówek najwięcej problemów sprawiają na trawnikach/fot. tozzimr shutterstock

Mrówki w ogrodzie. Argumenty za i przeciw

Zanim wypowiemy mrówkom wojnę, pamiętajmy, że ich występowanie w ogrodzie ma także sporo zalet.

Plusy:
l Mrówki , podobnie jak dżdżownice, spulchniają i napowietrzają glebę. Ziemia obok mrowisk jest żyzna, bogata w azot, fosfor, potas.
l Zjadają żywe owady (często szkodniki) i padlinę (likwidują 90% szczątków zwierzęcych). Nie żywią się roślinami (oskarżenia, że zjadły np. korzenie, to oszczerstwo!).
l  Przyczyniają się do rozsiewania niektórych roślin, np. fiołków.

Minusy:
l Mrówki, budując gniazdo, odkrywają części podziemne roślin, drążą w nich otwory,
przysypują piaskiem niskie rośliny.
l Żyją w symbiozie z mszycami, których odchody (spadź) to mrówczy przysmak. Bronią więc mszyc przed wrogami (np. biedronkami), czasem nawet przechowują je zimą w mrowisku, a wiosną wynoszą na "pastwisko".
l Zdarza się (choć wyjątkowo), że uszkadzają drewniane elementy architektury ogrodowej, zakładając w nich gniazda.

W pobliżu mrowiska warto posadzić choć kilka pomidorów - mrówki nie lubią zapachu wydzielanego przez ich liście. W pobliżu mrowiska warto posadzić choć kilka pomidorów - mrówki nie lubią zapachu wydzielanego przez ich liście. W pobliżu mrowiska warto posadzić choć kilka pomidorów - mrówki nie lubią zapachu wydzielanego przez ich liście/fot. Alison Hancock shutterstock

Naturalne środki do walki z mrówkami

Aby pozbyć się mrówek, twórzmy na ich ulubionych trasach i przy wejściach do mrowisk bariery zapachowe (np. ze skórek cytryn, proszku do pieczenia, pieprzu ziołowego, fusów z kawy czy olejków: miętowego, lawendowego, goździkowego, geraniowego). W kopiec wciśnijmy odwróconą do góry dnem doniczkę z ubitymi trocinami: gdy owady się tam przeprowadzą, wynieśmy ją do lasu. Okolice mrowiska opryskujmy gnojówką z piołunu, wrotyczu, wyciągiem z majeranku, niedopałków papierosów, denaturatem, octem, sokiem z cytryny.

I przede wszystkim walczmy z mszycami! Gdy ich nie będzie, mrówki wyprowadzą się same.

Mrówki spijają spadź, soki, miód. Czystą wodę piją raczej rzadko. Mrówki spijają spadź, soki, miód. Czystą wodę piją raczej rzadko. Mrówki spijają spadź, soki, miód. Czystą wodę piją raczej rzadko/fot. alexsvirid shutterstock

Mrówki żyjące w polskich ogrodach

Rude leśne mrówki, mieszkające pod drzewami kartoniarki i wszędobylskie brunatnoczarne hurtnice nie mają żądeł. Bronią się, gryząc i pryskając kwasem mrówkowym nie wywołującym uczuleń. Natomiast boleśnie żądlą mrówki wścieklice, przeważnie w obronie gniazda.

Hurtnica czarna (Lasius niger): robotnice są czarne, o dł. 3-5 mm. Budując podziemne gniazda, wyrzucają na powierzchnię ziarenka piasku. W kolonii żyje jedna królowa i do 20 tys. robotnic.

Wścieklica zwyczajna (Myrmica rubra): czerwona, o dł. 4-6 mm, boleśnie kąsa. Osiedla się w ziemi pod korzeniami, kamieniami itp. W gnieździe mieszka kilka królowych i do 2 tys. robotnic.

Murawka darniowiec (Tetramorium caespitum): podobna do mrówki faraona (nieco większa). Gnieździ się pod elementami nawierzchni. Nie hoduje mszyc. W kolonii do 50 tys. sztuk.

Nagietki Nagietki Nagietki/fot. Moravska shutterstock

Rośliny odstraszające mrówki

Mrówki będą omijać nasz ogród, jeśli przy płocie posadzimy gatunki, których zapachu wprost nie znoszą: piołun,  wrotycz, nagietki, lawendę, miętę, tymianek, majeranek, czosnek, pietruszkę, pomidory. Można je też posadzić na obrzeżach grządek. Na samym mrowisku i na trasach przemarszu mrówek ułóżmy liście wrotyczu, piołunu, pomidorów, natkę pietruszki.

Od lewej: Bez czarny, macierzanka, wrtotycz, piołun/fot. mat. red.Od lewej: Bez czarny, macierzanka, wrtotycz, piołun/fot. mat. red.

Więcej o: