Jak dobrać okna do rodzaju pomieszczenia

Tekst: Michał Mikołajski

Wszystkie okna montowane w domu powinny wyglądać podobnie. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by miały różne parametry.

Okna do domu muszą być podobne do siebie pod względem wyglądu, by dobrze prezentowały się na elewacji
Okna do domu muszą być podobne do siebie pod względem wyglądu, by dobrze prezentowały się na elewacji
Fot. Stolbud Włoszczowa
Zanim rozpoczniemy starania o pozwolenie na budowę domu, musimy wcześniej kupić lub zamówić jego projekt. Projekty gotowe są z reguły tańsze, poza tym jest ich mnóstwo; jest więc szansa, że znajdzie się taki, który niemal w całości będzie odpowiadał naszym wyobrażeniom. Ponieważ jednak autor projektu nie zna ani lokalizacji przyszłej budowy, ani specyficznych potrzeb inwestora - uwzględnia tylko najczęściej spotykane, "uśrednione" wymagania. Wiele elementów domu jest więc opisane bardzo ogólnie, bez wdawania się w szczegóły. Tak też jest z drzwiami i oknami - w wykazie stolarki budowlanej zastosowanej w projekcie znajdziemy jedynie informacje o wymiarach oraz sposobie otwierania okien i drzwi.

Inaczej sprawa wygląda z projektem przygotowanym na zamówienie, z myślą o konkretnej działce. Dom zostaje tu niejako "wpisany" w otoczenie; przy jego projektowaniu uwzględniona zostaje lokalizacja, strefa klimatyczna, poziom hałasu, wielkość i kształt działki, usytuowanie względem stron świata. Okna będą więc dobierane nie tylko ze względu na funkcje pomieszczeń i estetykę domu (wielkość, kształt i rozmieszczenie), ale także - na konkretne potrzeby użytkowników. Architekt starannie ustala parametry stolarki "na miarę" i umieszcza w projekcie szczegółowe informacje na ten temat.

Okna nie wszystkie takie same

To oczywiste, że okna w domu jednorodzinnym mają różne wielkości czy kształty. Równie oczywiste więc powinno być to, że ich parametry techniczne - wynikające z montażu innych elementów składowych (szyb, okuć czy profili) - też mogą, a nawet powinny być inne. Różnice te zależą od funkcji pomieszczenia, w jakim okna będą montowane, od ustawienia ścian względem stron świata (północ czy południe, wschód czy zachód) oraz od wysokości, na jakiej przewidziane jest okno (na parterze, na piętrze, w piwnicy czy w połaci dachowej).

Jeśli mamy indywidualny projekt domu, w ustaleniu parametrów każdego montowanego w nim okna powinien nam pomóc architekt. Jeżeli natomiast budujemy według projektu gotowego, który nie był opracowany specjalnie pod nasze wymagania i warunki panujące na działce, o pomoc możemy poprosić dystrybutorów lub doradców technicznych z firmy produkującej okna.

Okna chroniące przed ucieczką ciepła

Okna energooszczędne buduje się z grubych, ciepłych profili i szyb z trzech tafli szkła, z gazem szlachetnym w przestrzeni międzyszybowej. Takie okna pozwalają zmniejszyć koszty ogrzewania w zimie i klimatyzacji latem, więc tak naprawdę polecane są do niemal wszystkich pomieszczeń w domu. Ciepłe okna poznajemy po niskim współczynniku U (wynoszącym poniżej 1,0).

W oknie z szybą dwukomorową tafla znajdująca się od strony pomieszczenia ma wyższą temperaturę niż w szybie jednokomorowej (dwuszybowej). Nie ciągnie więc od niej chłodem - pozwala to np. umieścić łóżko w sypialni blisko okna. Okna z ciepłymi szybami sprawdzą się też w łazience, gdzie zwykle panuje wyższa temperatura - ponieważ w pomieszczeniu tym rozbieramy się, bardziej odczuwamy spadek temperatury przy zimniejszym oknie. Cieplejsza szyba jest też mniej narażona na zaparowanie (w oknach energooszczędnych szyby oddzielone są ciepłą ramką dystansową, co ogranicza występowanie mostka termicznego, czyli miejsca, gdzie najszybciej następuje wychłodzenie i skraplanie pary wodnej).

Okna z szybami dwukomorowymi zalecane są również do okien dachowych, które będą montowane w dachu o niewielkim pochyleniu. Niemal poziome położenie szyby sprzyja jej wychładzaniu. Ucieczkę ciepła można ograniczyć, stosując okna z z dodatkową komorą.

Ciepłe okna, ze względu na swój zwiększony ciężar - szczególnie przy dużej powierzchni okien - polecane są również do okien nieotwieranych, montowanych na parterze, dostępnych do mycia z poziomu ogrodu.

Pomieszczenia, w których montowanie okien energooszczędnych mija się z celem, to piwnice, pomieszczenia gospodarcze lub warsztaty, czyli miejsca, gdzie zwykle utrzymujemy niższą temperaturę i gdzie ubytek ciepła nie jest tak dotkliwy. Zależy on bowiem od różnicy temperatur w pomieszczeniu i na zewnątrz budynku, wielkości okna i jego współczynnika U - dlatego m.in. "zimniejsze" okienka piwniczne powinny być nieduże.

Ceny. Za szybę cieplejszą (U=1,0) zapłacimy o 20-30% więcej niż za standardową szybę o U = 1,1; za bardzo ciepłą, o U= 0,7 - dwa razy więcej. Najcieplejsza szyba o współczynniku U=0,3 (trzykomorowa, z kryptonem) kosztuje ok. 8 razy więcej niż standardowa szyba.

Okna chroniące przed przegrzewaniem pomieszczeń

Szyby mogą zabezpieczać nie tylko przed ucieczką ciepła na zewnątrz budynku, ale też przed przegrzewaniem się pomieszczeń (powinny mieć niski współczynnik przenikania energii słonecznej g - w granicach 45%). Szczególnie skuteczne są pod tym względem szyby z powłokami dwufunkcyjnymi (wysokoselektywnymi) - są one średnio dwa razy droższe od standardowych. Zatrzymują one w zimie ciepło z ogrzewania pomieszczeń, a w lecie nie dopuszczają do wnętrza zbyt dużo energii pochodzącej z promieni słonecznych. To idealne szyby do salonu z dużymi powierzchniami przeszklonymi; nie tworzy się tam bowiem gorąca "szklarnia".

Ochronę przed przegrzewaniem i oślepianiem promieniami słonecznymi zapewnią również dodatkowe akcesoria okienne - rolety, żaluzje i markizy. Są one potrzebne zwłaszcza wtedy, gdy pracujemy w domu: intensywne promienie słoneczne, odbijające się od ekranu komputera, powodują szybsze zmęczenie oczu, a w efekcie - mniejszą wydajność.

Okna poprawiające bezpieczeństwo

Nie ma okien całkowicie chroniących przed włamaniem; są jedynie takie o podwyższonej odporności na włamanie. Mają one zamontowaną szybą warstwową, czyli złożoną z tafli szkła, laminowanych (sklejonych) za pomocą folii z tworzyw sztucznych. Są znacznie droższe od standardowych - więc przed decyzją o ich zakupie powinniśmy przeanalizować wszystkie aspekty dotyczące bezpieczeństwa domu.

Myślenie o bezpieczeństwie najlepiej zacząć już na etapie wyboru projektu. Mniejszy i skromniej urządzony dom to mniejsze prawdopodobieństwo kradzieży - wystawna rezydencja prowokuje złodziei. Z kolei nawet duży piętrowy dom, ale zbudowany na planie zbliżonym do kwadratu, o prostej, zwartej bryle i bez możliwości łatwego dostępu na piętro (np. z dachu dostawionego do domu garażu) jest bezpieczniejszy niż dom mniejszy, ale pełen zakamarków i przybudówek, w których złodziej może się skryć nawet w czasie naszej obecności.

Najbardziej newralgicznymi miejscami w domu będą duże powierzchnie przeszklone - np. ogród zimowy, duże drzwi tarasowe lub okna sięgające poziomu terenu. Dlatego warto tam montować okna "antywłamaniowe". Okienka do piwnic, zwykle znajdujące się w mało widocznych miejscach, powinny być zabezpieczone kratami lub mieć niewielkie wymiary - przez takie o wysokości do 30 cm złodziej raczej się nie przeciśnie. Okna na piętrze zwykle zabezpiecza się słabiej niż te na parterze, dlatego rynny i piorunochron trzeba montować tak, by nie posłużyły złodziejowi jako drabina.

Bezpieczne okna to nie tylko te utrudniające włamanie, ale też chroniące użytkowników przez wypadkami. Do pokoi dzieci polecane są okna ze specjalnymi okuciami, uniemożliwiającymi otwarcie okna. Do wszystkich dużych okien, nie tylko w pokojach dziecięcych, zaleca się natomiast stosować szyby bezpieczne, które po stłuczeniu albo rozpadną się na małe, nieostre kawałki (szkło hartowane) albo popękają, ale pozostaną w całości (kawałki szkła będą utrzymywane przez folię lub stalową siateczkę).

Mieszkańcy terenów nawiedzanych przez powodzie, powinni natomiast zainteresować się dostępnymi od niedawna oknami przeciwpowodziowymi, które - dzięki specjalnym okuciom - zatrzymują napór wody, ograniczając w ten sposób straty. Warto w nie wyposażać zwłaszcza okna piwniczne, znajdujące się poniżej poziomu terenu i narażone na zalewanie.

Ceny. Za szyby laminowane, bezpieczne (klasa P2) dopłacimy ok. 125% wartości szyby standardowej. Dopłata za szybę z atestem P2 i dodatkowo atestem izolacyjności akustycznej Rw 36 dB jest jeszcze większa i wynosi około 140% ceny podstawowej szyby, zaś dopłata do szyby klasy P4 to 190%.

Okna chroniące przed hałasem

Wyposażone są w szyby dźwiękochłonne, ze szkła klejonego, połączonego akustyczną folią PVB. Ograniczają one przenoszenie hałasu zewnętrznego przez okna, przez co poprawiają komfort we wnętrzu - zwłaszcza, gdy dom stoi w miejscu szczególnie narażonym na hałas. Takie okna poznajemy po wysokim współczynniku izolacyjności akustycznej Rw.

Ważna jest tu odpowiednia lokalizacja budynku (lub przynajmniej sypialni). Cenny jest każdy metr oddalający nas od źródła hałasu, ponieważ wielokrotnie zmniejsza on natężenie dźwięku. Jeśli chronimy się przed hałasem dobiegającym z jednej strony budynku (ruchliwa ulica) i chcemy różnicować poziom izolacyjności akustycznej okien - najlepsze z nich powinniśmy zamontować w elewacji najbliższej do tej ulicy, a najsłabsze - na elewacji po przeciwnej stronie (najbardziej oddalonej od źródła hałasu).

Pamiętajmy, że nawiewniki powodują spadek izolacyjności akustycznej okien. Dlatego w miejscach najbardziej narażonych na hałas, warto stosować specjalne nawiewniki akustyczne, które zapewniają najmniejszy poziom tego spadku.

Uwaga! Okna kwadratowe są gorsze pod względem akustycznym od okien prostokątnych (o tej samej powierzchni).

Okna wygodniejsze w obsłudze

W niektórych pomieszczeniach warto montować okna wyposażone w okucia z mechanizmem regulacji uchyłu. Umożliwia to zablokowanie uchylonego skrzydła w jednej z kilku pozycji (co pozwala kontrolować ilość świeżego powietrza, napływającego z zewnątrz) oraz chroni je przed zatrzaśnięciem. To rozwiązanie jest szczególnie przydatne w kuchni i łazience - w pomieszczeniach tych powstaje tyle pary wodnej, że konieczne jest intensywniejsze wietrzenie, a pogoda nie zawsze sprzyja otwieraniu lub pełnemu uchylaniu okna. Okna ze stopniowanym uchyłem są też bardzo wygodne w sypialni, zwłaszcza gdy mieszkańcy lubią spać przy otwartym oknie.

Duże okna lub drzwi balkonowe w salonie będą wygodniejsze, jeśli wyposaży się je w zatrzask balkonowy (zapobiega uderzaniu otwartych drzwi balkonowych o ościeżnicę przy przeciągu i silnym wietrze) lub ogranicznik otwarcia. Łatwe zamykanie dużych skrzydeł umożliwia prosty, ale użyteczny element - podnośnik okienny (zwany wślizgiem), który lekko unosi skrzydło i zapewnia płynne jego przechodzenie z pozycji otwartej do zamkniętej; okna z podnośnikiem pracują lekko i pewnie.

W pomieszczeniach, w których mieszkają osoby niepełnosprawne, można montować okna z klamkami z efektem dźwigni, umieszczonymi na dole okna - ich specjalny kształt i wielkość umożliwia lekkie oraz wygodne otwieranie, uchylanie i zamykanie okna przez osobę siedzącą na wózku. Zresztą umiejscowienie klamki na dole skrzydła zapewnia wygodę nie tylko tym osobom; przydaje się także wtedy, gdy dostęp do okna utrudnia duże biurko lub szeroki blat kuchenny albo po prostu okno jest zamontowane bardzo wysoko.

Praktycznym rozwiązaniem są okna z okuciami uruchamianymi elektrycznie; na czole klamki umieszczone są podświetlone przyciski, za pomocą których steruje się oknem. Elektronika jest bardzo pomocna, szczególnie przy obsłudze okien dachowych.

Zapisz się na NEWSLETTER. Co tydzień najnowsze wiadomości o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przykład



Skomentuj:

Jak dobrać okna do rodzaju pomieszczenia