Na jakie choroby narażony jest każdy ogrodnik? Jak się przed nimi ustrzec

Jakimi chorobami można się zarazić z ziemi

Szacuje się, że w jednym gramie ogrodowej gleby "mieszka" do kilku milionów różnych mikroorganizmów. Na szczęście najliczniejsze są przyjazne bakterie oraz grzyby biorące udział w rozkładzie materii organicznej, regulujące odczyn i natlenienie gleby, ograniczające rozwój w niej mikroflory groźnej dla człowieka i zwierząt. Niestety, obok pożytecznej mikroflory są wśród nich również szkodliwe i pasożytnicze organizmy. W ziemi czyhają na nas liczne gatunki groźnych wirusów, pierwotniaków i nicieni. Szacuje się nawet, że aż 25 proc. gleb w Polsce jest rezerwuarem szkodliwych dla człowieka mikroorganizmów!
Co czyha w glebie na ogrodnika? Przede wszystkim bakterie (pałeczki okrężnicy i salmonelli, laseczki tężca i zgorzeli gazowej). Ale też gronkowce, paciorkowce, grzyby z rodzaju Aspergillus i te dostające się do gleby wraz z kurzym obornikiem, wywołujące groźną chorobę kryptokokozę, której objawy (m. in. zaburzenia psychiczne) mogą przyprawić wręcz o zawrót głowy!
Glebę zamieszkują też wirusy, pierwotniaki, nicienie i mikroorganizmy odpowiedzialne za toksoplazmozę. Co gorsza, niebezpieczne są nie tylko same mikroorganizmy, ale i wydzielane przez nie toksyny, zwane jadami. Ale nie panikujmy! Najważniejsze to rozpoznać wroga i nauczyć się go wystrzegać w ogrodzie.

Na kogo czyha wróg
Na infekcje odglebowe najbardziej narażone są osoby z osłabionym układem odpornościowym, anemią, chorobami nerek i wątroby, cierpiące na cukrzycę oraz kobiety w ciąży, dla których najgroźniejsza jest toksoplazmoza i wewnętrzne choroby grzybicze.

Gdzie można spotkasz patogeny

Fot. powyżej: domowe zwierzaki należy nauczyć, by załatwiały swoje potrzeby poza ogrodem i regularnie odrobaczać zalecanym przez lekarza preparatem. Wówczas będziemy mniej narażeni na kontakt z odzwierzęcymi pasożytami.

Duży wpływ na rozwój szkodliwych dla nas bakterii i grzybów ma struktura podłoża i sposób gospodarowania ziemią. Patogeny najchętniej rozwijają się na glebach ciężkich, gliniastych i stale wilgotnych. Dużą ich liczbę zaobserwowano też w ogrodach nawożonych kompostem, obornikiem lub gnojówką. Niestety, używając nawozów organicznych, nigdy nie mamy pewności, czy nie pochodzą one od chorych zwierząt i nie zawierają uśpionych patogenów. Okazuje się, że chorobotwórcze organizmy mogą też na nas czyhać... w powietrzu. Dotyczy to na przykład pasożytów jelitowych psów i kotów, które z łatwością przeżywają w glebie w postaci jaj.
Kiedy zainfekowana ziemia zostanie wzruszona, zaczynają się unosić w powietrzu i człowiek wdycha je wraz z nim. Może się to zdarzyć zarówno w wilgotne, duszne upały, jak i w czasie suchej, wietrznej pogody, kiedy podmuchy wiatru podrywają cząsteczki ziemi wraz z chorobotwórczymi mikroorganizmami.

Fot. poniżej: Warunki panujące w źle przygotowanej pryzmie kompostowej sprzyjają rozwojowi groźnych dla nas grzybów i bakterii beztlenowych.

Fot. Shutterstock/imray

Złe nawyki

Fot. powyżej: wylegiwanie się na trawie może zaszkodzić zwłaszcza alergikom.

Praca w ogrodzie wiąże się z ryzykiem skaleczeń, otarć skóry czy zakłuć, choćby kolcami róży. Często nie zwracamy na nie uwagi i przystępujemy do pracy. A patogeny tylko na to czekają! Rany i otarcia są dla nich otwartymi wrotami do raju, czyli naszego organizmu.

Fot. Shutterstock/prachyaloyfar

Fot. powyżej: praca bez rękawiczek grozi otarciami skóry i zranieniami - patogeny glebowe tylko na to czekają!

Do infekcji może też dojść w chwili wycierania czoła z potu czy przecierania ust brudną ręką. A teraz ważna informacja dla palaczy! Ponoć ogrodnicy uzależnieni od nikotyny częściej cierpią na choroby odglebowe. Nic dziwnego - brudnymi rękami trzymają papierosa, a potem przykładają go do ust. I infekcja gotowa.

Fot. poniżej: takich wypadków lepiej unikać. Przechowujmy więc narzędzia w schowkach.

Fot. Shutterstock/Zerbor

Fot. poniżej: zranienie drutem pokrytym rdzą może grozić chorobą - tężcem.

Fot. Shutterstock/Rattasak Pinkaew

Objawy "ogrodowych" chorób

Fot. powyżej: W glebie mogą czyhać na ogrodnika pałeczki salmonelli.

Jakie są najczęstsze objawy infekcji? To zależy. Jeśli przez rankę wnikną bakterie, pojawia się obrzęk, zaczerwienienie i  bolesność, czasem ropień, gorączka i nieprzyjemny zapach. Gdy zaatakują grzyby, widać rozległe zaczerwienienia, często z łuszczącą się skórą. Potem może się pojawić ból brzucha, krew w moczu i kale, biegunka, wymioty, podwyższona temperatura.
Bardzo groźna jest grzybica narządów wewnętrznych, często wywoływana przez grzyby z rodzaju Aspergillus. Pierwsze objawy trudno zauważyć, a kiedy się pojawią, stan zdrowia zazwyczaj bywa już bardzo zły. Z kolei gdy dochodzi do infekcji drogą oddechową, typowymi objawami są odczyny alergiczne, katar, kaszel, zaleganie wydzieliny w zatokach oraz specyficzne dolegliwości podobne do tych przy zapaleniu płuc lub oskrzeli.

Fot. poniżej: Grzyb Aspergillus - groźny wróg niewidoczny gołym okiem.

Fot. Shutterstock/Rattiya Thongdumhyu

Zapobieganie i leczenie

Fot. powyżej: ta ogrodniczka jest doskonale przygotowana do pracy w ogrodzie.

Przed ogrodową infekcją na szczęście można się ustrzec. Podstawą jest profilaktyka - odpowiedni ubiór roboczy (zwłaszcza rękawice, nakrycie głowy, obuwie), kontrola ciała przed pracą i zabezpieczenie dostrzeżonych ran. Gdy zlokalizujemy je na nodze, zrezygnujmy z nieprzewiewnego obuwia z włókien sztucznych. Powstaną w nim bowiem wymarzone warunki do życia dla grzybów i bakterii beztlenowych. Od czasu do czasu odrobaczajmy też nasze domowe czworonogi i usuwajmy z ogrodu ich odchody - możemy w ten sposób uniknąć wielu kłopotów. Gdy skaleczymy się w czasie pracy, ranę dokładnie umyjmy mydłem i czystą wodą (najlepiej bieżącą), a potem zdezynfekujmy, osuszmy i zróbmy opatrunek.

Fot. poniżej: każdą ranę trzeba jak najszybciej zdezynfekować.

Fot. Shutterstock/Brendan Delany

Jeśli w ciągu kilku dni zaczerwienienie nie zniknie lub pojawią się inne niepokojące objawy (np. gorączka, obrzęk) udajmy się do lekarza.
Pracując w ogrodzie w wietrzną i suchą pogodę, zwróćmy uwagę, czy na naszych spojówkach lub skórze nie pojawia się reakcja alergiczna.

Fot. poniżej: mycie rąk wodą z mydłem to prosty sposób na uniknięcie wielu chorób.

Fot. Shutterstock/Karuna Tansuk

A może dokucza nam kaszel lub kichamy? Wtedy przerwijmy pracę i udajmy się do apteki po antyalergiczny specyfik dostępny bez recepty. A gdy to nie pomoże - do lekarza. Podobnie postępujemy w przypadku problemów z układem pokarmowym.
Nie bagatelizujmy objawów pojawiających się nawet po kilku tygodniach! Ból wątroby czy nerki może świadczyć o chorobie odglebowej.

Fot. poniżej: kalosze i rękawiczki zawsze powiny być pod ręką.

Fot. Shutterstock/CGSCAPE

Fot. Shutterstock/Florin Burlan