Kiosk - kup onlineKiosk - Ladnydom.pl

Berberys (Berberis)

Berberis

Berberys Thunberga (Berberis thunbergii) 'Red Chief'
Fot. Ewa Narkiewicz

Berberys zwyczajny, pospolity

To gęsty krzew, dorastający do 3 m wysokości. Dziko rośnie w całej Polsce. Lubi suche, wapienne podłoże. W maju i czerwcu okrywa się licznymi żółtymi, miododajnymi kwiatami. Jesienią dojrzewają na gałązkach czerwone, podłużne, drobne owoce (1 cm), które wabią modraszki, bogatki i rudziki.

Do rodzaju berberys (kwaśnica) należą łatwe w uprawie, miododajne krzewy o ozdobnym ulistnieniu, kwiatach i owocach. W zależności od gatunku mogą to być rośliny zrzucające liście na zimę: 

  • Berberis x ottavensis 'Superba',
  • Berberis thunbergii,
  • Berberis wilsoniae,
  • Berberis 'Rubrostilla') lub zimozielone (Berberis calliantha,
  • Berberis darwinii,
  • Berberis julianae,
  • Berberis media 'Parkjuweel',
  • Berberis verruculosa
  • Berberis vulgaris.

Kwitnienie od maja do czerwca

Wymagania. Berberysy są zimoodporne i mogą rosnąć na każdej glebie, chociaż najbardziej optymalne są gleby próchnicze, lekko wilgotne. Stanowisko powinno być słoneczne, szczególnie w przypadku odmian barwnych.

Uprawa i pielęgnacja. Krzewy sadzimy od połowy jesieni do wczesnej wiosny. Rośliny sadzi się co 1 m w grupach, a w żywopłotach co 50-80 cm. Przy formowaniu żywopłotu skraca się wszystkie pędy o jedną czwartą wysokości, aby rośliny się intensywnie rozkrzewiły.

Berberys rozmnażanie

Wysiew nasion w przypadku roślin gatunkowych, natomiast sadzonki dla odmian uprawnych o określonych cechach.

Cięcie. Nie jest wymagane. Można przeprowadzić cięcie formujące, które nada kształt i zagęści roślinę, a co parę lat cięcie odmładzające- wycinamy wtedy najstarsze pędy, co pobudzi roślinę do intensywnego wzrostu. Gatunki zrzucające liście na zimę przycinamy późną zimą, zimozielone- po kwitnieniu.

Berberys żywopłot

Cięcie żywopłotów przeprowadza się raz do roku- dla roślin zrzucających liście na zimę późnym latem lub jesienią po opadnięciu owoców, zaś dla zimozielonych po kwitnieniu.

Podlewanie i nawożenie. Nie ma szczególnych wymagań, dobrze znosi okresowe braki wody. Podlewać umiarkowanie, gleba nie może być bardzo mokra.

Choroby i szkodniki. Nie występują, jedynie gatunek Berberis wilsoniae jest wrażliwy na rdzę źdźbłową.

Zastosowanie Żywopłoty cięte i niecięte- ze względu na ciernie pełnią również funkcje obronne, mieszane rabaty, ogrody skalne, jako tło lub pojedyncze okazy. Często wykorzystywane w parkach, skwerach i ulicznych nasadzeniach ze względu na swoją wytrzymałość na niekorzystne warunki. Poza funkcją ozdobną, berberys jest również rośliną leczniczą o działaniu przeciwgorączkowym i uspokajającym. Z owoców można zrobić konfitury, przecier, nalewki, wina i likiery.

Berberys miniaturowy

Jeśli chcemy cieszyć się widokiem kolorowych kulek berberysu, ale nie mamy dużego ogrodu, gdzie moglibyśmy wyeksponować go w pełni - warto sięgnąć po miniaturowe odmiany: 

  • 'Goldatida'
  • 'Lutin Rouge'
  • 'Kobold'
  • 'Bagatelle'
  • 'Fireball'
  • 'Bonanza'
  • 'Tiny Gold'
  • 'Ruby Star'
  • 'Lena'
  • 'Alicja'

Berberysy zrzucające liście na zimę:

Berberys Thunberga 

(Berberis thunbergii) ma wile odmian o różnych barwach liści. Więcej o berberysie Thunberga>>>

Berberys ottawski odm. wspaniała (Berberis x ottavensis 'Superba') krzew o czerwonofioletowych liściach

Berberys Wilsona (Berberis wilsoniae) krzew wolno rosnący, rozkrzewiony. Ma małe, lancetowate liście o barwie szarozielonej. Są one częściowo zimozielone, a na jesieni przebarwiają się na czerwono i pomarańczowo.

Krzewy berberysu zimozielonego:

Berberys kolumnowy - czerwony  

Wyjątkowej urody jest odmiana berberys Thunberga 'Red Pillar' o czerwonych i purpurowych liściach i kolumnowym pokrojem. Krzew dorasta do około 1,5-2 m wysokości. Krzew przebarwia się jesienią i stanowi niezwykłą ozdobę wraz z pojawiającymi się czerwonymi owocami. 

Berberys Julianny (Berberis julianae). Gatunek mający długie i ostre ciernie, liście wąskie i ciemnozielone

Berberys brodawkowaty, gruczołkowaty (Berberis verruculosa) Krzew wolno rosnący, gęsty i kształtny. Owalne liście są błyszczące i ciemnozielone, od spodu niebieskobiałe.

Owoce berberysu - czy są jadalne? 

Owoce berberysów są jadalne. Zawierają wiele cennych dla naszego zdrowia związków, m.in. dużo witaminy C, E i karotenu (prowitamina A). Mimo że zbieranie drobnych owoców z kolczastego krzewu nie jest miłym zajęciem, to nasze babcie robiły z nich przetwory. Dżemy, galaretki, soki i nalewki traktowano dawniej zarówno jako przysmak, jak i lekarstwo. Stosowano je zwłaszcza przy przeziębieniach i szkorbucie oraz na wzmocnienie organizmu (poprawiają przemianę materii). Dzisiaj berberysy zjadane są głównie przez ptaki. Jeśli posadzimy te krzewy w ogrodzie, będziemy mieć zimą naturalną ptasią stołówkę. 

1 z 3Berberys Thunberga (Berberis thunbergii) 'Red Chief'
Fot. Ewa Narkiewicz
2 z 3Berberys ottawski (Berberis ottawensis) 'Superba'
Fot. Wikimedia commons / Arz
3 z 3Encyklopedia roślin: Berberys Julianny  Berberis julianae  to zimozielo

Czytaj więcej o "Berberys (Berberis)"