Ściany działowe i sufity

Pierwsze dzielą wnętrze na każdej kondygnacji domu, drugie są wykończeniem spodu stropu. Łączy je to, że mogą być wykończone w podobny sposób.
Akustyka ścian

Odizolowanie akustyczne pomieszczeń to jedno z zadań ścian działowych. Ich izolacyjność jest określona wskaźnikiem RA1, który dla ścian działowych w standardzie podstawowym wynosi 30 dB, a w standardzie podwyższonym - 40 dB. Jedynie ściany oddzielające pomieszczenia sanitarne i techniczne powinny mieć lepszą izolacyjność - odpowiednio 35 i 45 dB. Dobrze izolują materiały o dużej gęstości (beton, bloczki silikatowe, cegła pełna) lub o budowie włóknistej (np. wełna mineralna).

Ściany murowane już przy grubości 9-10 cm (z tynkiem) zapewniają dobre wyciszenie, jeśli wykona się je z bloczków silikatowych albo pełnych cegieł ceramicznych. Bardzo dobre są ściany 15-centymetrowe, ale ze względu na ciężar (ponad 250 kg/m2) stosuje się je tylko na parterze domów niepodpiwniczonych. Najlepszy sposób na poprawienie izolacyjności akustycznej ścian murowanych to obłożenie ich wełną mineralną, osłoniętą płytami g-k na ruszcie stalowym.

Ściany z płyt g-k wypełnione wełną mineralną najczęściej projektuje się na poddaszach (aby zminimalizować obciążenie stropu) lub w domach drewnianych. Izolacyjność standardowej ściany obłożonej z każdej strony pojedynczymi płytami g-k można poprawić, stosując podwójną konstrukcję nośną i dwie płyty g-k z każdej strony.

Pomożemy Ci zaplanować budowę Twojego domu!

Boazeria

Okładzina ścienna lub sufitowa z elementów drewnianych i drewnopochodnych, łączonych na wpust i wypust lub obce pióro. Do niedawna bardzo popularna, obecnie zastępowana płytami gipsowo-kartonowymi.

Drzwi przesuwne

Mają skrzydło przesuwające się po prowadnicach umieszczonych zwykle na górze otworu drzwiowego. Skrzydło drzwi przesuwnych może się chować w ścianie lub przesuwać na nią. Chowanie konstrukcji i skrzydła drzwi przesuwnych wewnątrz murowanej ściany jest trudne i pracochłonne. Dużo prostsze jest przymocowanie całej konstrukcji do murowanej ściany działowej i przykrycie jej ścianką osłonową z płyt gipsowo-kartonowych.

Przesuwanie skrzydła. Drzwi mogą być:

- zamykane jednostronnie - gdy miejsce na wsuwanie skrzydła znajduje się tylko po jednej stronie otworu (np. gdy z drugiej jest narożnik pomieszczenia lub inna przeszkoda). Drzwi jednostronne mogą być pojedyncze albo dwuskrzydłowe rozsuwane teleskopowo (wymaga to zamontowania szyny dwutorowej);

- zamykane dwustronnie - jeśli po obu stronach otworu jest dość miejsca na schowanie skrzydeł;

- składane - łamane, harmonijkowe - mają skrzydło składające się z 2, 3 lub 4 części połączonych zawiasami. Potrzebują mniej miejsca niż drzwi przesuwne; po bokach otworu nie jest bowiem potrzebne miejsce na skrzydło.

Drzwi przesuwne stosuje się zazwyczaj wtedy, kiedy szerokość otworu przekracza wymiary typowych skrzydeł drzwiowych (czyli ma powyżej 90 cm) albo gdy zwykłe drzwi utrudniają aranżację wnętrza.

Drzwi wewnętrzne

Oprócz tego, że zamykają pomieszczenia, czyli izolują je akustycznie i optycznie, mogą też doświetlać korytarz (drzwi z przeszkleniem).

Budowa drzwi. Główne elementy drzwi to ościeżnica i skrzydło:

- ościeżnica - zazwyczaj jest z tego samego materiału co drzwi i razem z nimi się ją kupuje. Standardowa szerokość ościeżnic to 9,5 cm, ale dostępne są też ościeżnice regulowane, których szerokość można dopasować do ścian grubości od 7 do 11 cm. Przed montażem ościeżnic trzeba przygotować miejsce ich osadzenia. W ścianach murowanych trzeba wyrównać brzegi ościeża, w ścianach z płyt gipsowo-kartonowych po obu stronach otworu drzwiowego montuje się dodatkowe słupy z profili stalowych i mocuje je do stropu oraz podłogi. Poziomą część ościeżnicy robi się z profilu stalowego i mocuje do obu słupów;

- skrzydło drzwi - najpopularniejsza szerokość skrzydeł to 80 lub 90 cm. Można też zamówić nietypowe na wymiar. Skrzydło może mieć konstrukcję płytową, płycinową albo płytowo-płycinową.

Drzwi płytowe mają zwykle ramę z dwóch lub trzech pionowych i kilku poziomych elementów z drewna lub płyt drewnopochodnych, obłożoną po obu stronach twardymi płytami wiórowymi, pilśniowymi, z tworzyw sztucznych, włókna szklanego, blachą lub wodoodporną sklejką. Drzwi płytowe mogą być gładkie lub profilowane (wtedy wyglądają jak płycinowe). Przestrzeń pomiędzy ramiakiem a płytami wypełnia się kartonem, konstrukcją typu plaster miodu lub płytami pilśniowymi.

Drzwi płycinowe to rama z krawędziaków, wewnątrz której często znajduje się materiał wypełniający, obłożona płytami lub deskami. Zwykle płaszczyzna ramy podzielona jest na mniejsze części pionowymi i poziomymi słupkami, a przestrzenie pomiędzy nimi wypełnione elementami wykonanymi z desek, sklejki, profilowanej twardej wodoodpornej płyty wiórowej HDF lub szkła.

Drzwi płytowo-płycinowe to połączenie obu poprzednich konstrukcji; skrzydło wygląda jak płycinowe, a zbudowane jest jak płytowe.

Materiał. Najbardziej popularne są drzwi z drewna i materiałów drewnopochodnych:

- drewno. Stosuje się drewno lite lub klejone warstwowo - bardziej wytrzymałe i odporniejsze na paczenie. Drzwi drewniane można kupić wykończone (np. lakierowane) albo tylko wstępnie przygotowane do wykańczania (zaimpregnowane);

- płyty drewnopochodne. Do produkcji drzwi raczej nie używa się już popularnych w latach 70. płyt wiórowych i zwykłych płyt pilśniowych. Zamiast tego stosuje się nowocześniejsze płyty MDF (pilśniowe, o średniej gęstości, wytwarzane z włókien sosnowych lub świerkowych) albo HDF (twarde płyty pilśniowe, wytwarzane ze zrębków drewna, żywicy i wosku; mają bardzo dużą gęstość - prawie o połowę większą niż lite drewno - dzięki temu nie paczą się, nie kurczą i nie pękają pod wpływem zmian wilgotności). Płyty mogą być gładkie lub tłoczone. Wykańczane są fabrycznie przez oklejenie fornirem lub laminatem imitującym drewno. Mogą też być malowane.

Sposób otwierania. Przy kupowaniu drzwi wewnętrznych trzeba pamiętać, że w zależności od kierunku otwierania mogą być one:

- prawe - gdy otwierają się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara; zawiasy widoczne są po prawej stronie skrzydła;

- lewe - mają skrzydło otwierające się zgodnie z ruchem wskazówek zegara; zawiasy widoczne są po lewej stronie skrzydła.

Nie ma to znaczenia, gdy są to drzwi przesuwne, których każde skrzydło można tak zamontować, by otwierało się w lewo lub prawo.

Ile to kosztuje:

- Proste drzwi z płyty - od 200 zł

- Drzwi ze skrzydłem ze szkła - od 2000 zł

- Drzwi dwuskrzydłowe - od 2700 zł

Jeśli zmieniamy kierunek otwierania drzwi na inny niż w projekcie, musimy pamiętać, by umieścić włączniki światła w dogodnym miejscu - tak, by nie trzeba było do nich sięgać za drzwi.

Glazura

Ceramiczna okładzina ścienna, przeznaczona do układania na ścianach wewnątrz pomieszczeń, powszechnie stosowana do wykańczania ścian łazienek. Płytki glazury produkowane są z mieszaniny gliny, krzemionki i barwników, poddawanej wypalaniu w wysokiej temperaturze i szkliwionych. Dostępne w najróżniejszych wymiarach, wzorach i kolorach, zwykle wraz z elementami uzupełniającymi - dekorami. Producenci glazury zazwyczaj oferują ją w zestawach z dopasowanymi kolorystycznie płytkami podłogowymi - terakotą.

Gniazdka i wyłączniki

Osprzęt w instalacji elektrycznej. Montuje się je po wykończeniu ścian w puszkach, do których doprowadzone są kable elektryczne. W sklepach można kupić gniazdka i włączniki różnych rodzajów i odmian, standardowe lub z dodatkowymi udogodnieniami, o bardzo zróżnicowanym wzornictwie - od bardzo prostych do ozdobnych; do pomieszczeń suchych i wilgotnych, na- lub podtynkowe, a także do montowania w specjalnych listwach lub kanałach instalacyjnych.

Izolacja akustyczna

Aby pomiędzy poszczególnymi pomieszczeniami nie przenikał hałas, trzeba do zbudowania dzielących ich ścian wybrać materiały, które zapewnią właściwą izolację akustyczną. Izolacyjność akustyczną ścian określa się liczbą decybeli, jaką może ona wytłumić. W odniesieniu do wnętrza domu, określa się ją wskaźnikiem RA1. Ściana tym lepiej tłumi hałas, im wyższy jest ten wskaźnik.

Na ogół wystarczające wyciszenie zapewniają ściany działowe grubości 8 cm, zbudowane z materiałów pełnych. Jeśli w domu potrzebne są specjalnie wyciszone pomieszczenia, trzeba je wydzielić ściankami, które będą tłumić hałas na poziomie powyżej 45 dB. Takie właściwości mają na przykład ściany z bloczków silikatowych grubości 12 cm, pokryte obustronnie tynkiem cementowo-wapiennym albo lekkie ściany szkieletowe, wypełnione wełną mineralną i pokryte z każdej strony dwoma warstwami płyt g-k. Do wyciszenia istniejącej ściany murowanej najlepiej użyć wełny mineralnej (4 cm), osłoniętej płytami g-k.

Uwaga! Lepiej nie próbować wyciszać ścian przez przyklejenie samych płyt g-k - może przynieść to odwrotny skutek.

Instalacja elektryczna

Obwody doprowadzające prąd do oświetlenia, gniazdek i urządzeń zasilanych bezpośrednio. Im więcej jest obwodów, tym wygodniejsza w użytkowaniu i bezpieczniejsza jest instalacja - awaria urządzenia podłączonego do jednego obwodu nie powoduje wyłączenia pozostałych.

Liczba obwodów zależy od rodzaju i liczby odbiorników. Część żyrandoli i kinkietów (czyli tzw. opraw oświetleniowych) podłącza się do instalacji na stałe. Podobnie postępuje się z takimi urządzeniami jak pompa c.o., pompa studzienna, kuchenka elektryczna, piec akumulacyjny czy centralka alarmowa. Inne odbiorniki mogą być zasilane z gniazd wtyczkowych. Są też takie urządzenia, które są zainstalowane na stałe, ale mają automatykę, którą dodatkowo trzeba zasilać z gniazda (takim urządzeniem jest np. elektryczny podgrzewacz wody).

Doprowadzenia odrębnego obwodu wymaga każde urządzenie, którego moc przekracza 2 kW. Pojedynczy obwód oświetleniowy powinien zawierać nie więcej niż 20 punktów oświetleniowych (żyrandoli, kinkietów), a obwód gniazdkowy - nie więcej niż 10 gniazdek.

Obwody instalacyjne trzeba układać wzdłuż linii prostych, równoległych do krawędzi ścian - nigdy po skosie. Takie ułożenie instalacji umożliwia odtworzenie jej przebiegu na podstawie rozmieszczenia puszek, i gniazdek.

Malowanie

Sposób na ostateczne wykończenie ściany przez pokrycie jej farbą. Wybierając farbę, należy zwrócić uwagę na rodzaj pomieszczenia i podłoża.

Rodzaj pomieszczenia. Do różnych rodzajów pomieszczeń dostosowane są inne farby. W każdym domu są bowiem miejsca, gdzie ścianę łatwiej zabrudzić lub uszkodzić, albo takie, gdzie ważna jest odporność ściany na wilgoć, podwyższoną temperaturę czy częste zmywanie na mokro.

Rodzaj podłoża. Nowe ściany można pomalować każdą farbą, pasującą do danego typu podłoża. Trzeba tylko pamiętać, żeby tynki na ścianach murowanych były wysezonowane, a ściany z płyt g-k - wyspoinowane, przeszlifowane i zagruntowane. Trudniej jest malować stare ściany; trzeba najpierw sprawdzić przyczepność wszystkich wcześniej nakładanych warstw, ewentualnie usunąć je, wyrównać ubytki i wygładzić powierzchnię.

Rodzaj farby. Do malowania ścian wewnętrznych stosuje się przede wszystkim różne rodzaje farb wodnych: emulsyjne (trwałe, odporne na ścieranie, zmywalne), silikatowe i silikonowe (polecane do pomieszczeń mokrych) oraz wapienne (rzadziej obecnie stosowane, bo niezbyt trwałe i pylące).

Meblościanki

Zazwyczaj są to wysokie regały z licznymi półkami i szafkami. Jeśli nie ustawi się ich pod ścianą, ale w środku pomieszczenia, będą pełnić funkcję prowizorycznej ściany działowej. Jest to praktyczne rozwiązanie, szczególnie do małych pomieszczeń, ponieważ meblościanki - oprócz tego, że dzielą wnętrze na mniejsze części - są schowkiem na wiele przedmiotów. Ich podstawowa zaleta to właśnie użyteczność oraz łatwość demontażu i przesuwania w inne miejsce. Słabo izolują akustycznie. Można je zamówić u stolarza lub kupić gotowe.

Nadproża

Są to belki nad otworami drzwiowymi, na których opiera się górna część ściany. Ich nazwa bierze się stąd, że w drzwiach znajdują się nad progiem. Nadproża przenoszą ciężar ścian nad otworami. Wykonuje się je z różnych materiałów, mogą mieć różne konstrukcje i różną rozpiętość - rozwiązania konstrukcyjne dobiera się stosownie do rodzaju i budowy ściany, w której wykonywany jest otwór, a także do jego szerokości. Najpopularniejsze i najczęściej obecnie wykonywane są nadproża żelbetowe.

Okładziny ścienne

Materiały służące do ostatecznego wykańczania ścian wewnętrznych. Są to przede wszystkim: glazura, tapety oraz boazeria (zarówno tradycyjna, drewniana, jak i z paneli z PVC).

Ściany wewnątrz domu można też obłożyć:

- korkiem - jest przyjemny w dotyku, nie przyciąga kurzu, jest odporny na wilgoć i na ścieranie. Dostępny w niewielkiej liczbie wzorów. Płyty korkowe mogą być impregnowane woskiem albo pomalowane transparentnymi farbami akrylowymi;

- kamieniem - jest efektowny oraz odporny na uszkodzenia, ale zimny w dotyku, ciężki i drogi. Poza tym wymaga ostrożnego obchodzenia się z chemikaliami zawierającymi kwasy (nawet tymi w popularnych środkach czyszczących), bo mogą zniszczyć nawet najbardziej odporne kamienie. Podobne właściwości mają też tańsze od kamienia naturalnego okładziny z konglomeratów kamiennych;

- blachą - kosztowne rozwiązanie do awangardowych wnętrz. Nadaje wnętrzu sterylny charakter, ale powierzchnie nią wykończone wymagają niemal nieustannego czyszczenia.

Oświetlenie

Dobrze rozplanowane zapewnia przede wszystkim wygodę, ale może też stać się elementem dekoracji wnętrza. Przed przystąpieniem do montowania instalacji elektrycznej oraz opraw oświetleniowych trzeba więc rozplanować urządzenie całego domu - tylko w ten sposób uda się umieścić lampy w takich miejscach, by dobrze służyły tym obydwu celom.

Wewnątrz domu warto zastosować trzy rodzaje oświetlenia:

- ogólne - jego zadaniem jest zapewnienie równomiernego oświetlenia całego pomieszczenia i dostarczenie podstawowej wymaganej ilości światła (kilka opraw w różnych częściach sufitu i kinkiety o niezbyt silnym świetle);

- miejscowe - do doświetlenia miejsc, w których się pracuje, czyta, pisze, je itd. (np. lampa nad stołem, kinkiety dające rozproszone światło w kąciku wypoczynkowym i jasne - w kąciku do czytania). Światło skierowane na miejsce pracy powinno padać na nie tak, żeby osoba pracująca nie zasłaniała go sobą;

- dekoracyjne - którym można akcentować wybrane detale architektoniczne, roślinność, obrazy, rzeźby i inne elementy, których urodę chcielibyśmy podkreślić.

Rodzaje ścian

Rodzaj ścian działowych zwykle zależy od konstrukcji domu. Do drewnianego domu szkieletowego stosuje się przeważnie ściany o konstrukcji szkieletowej (ściany z drewna albo ściany z płyt g-k). W domach murowanych zwykle buduje się ściany murowane (ale nawet w takim budynku można i warto zastosować lekkie ściany z płyt g-k, które nie stanowią dużego obciążenia dla stropu, łatwo je przesunąć w inne miejsce lub dodatkowo podzielić nimi pomieszczenie).

Ciężar ściany działowej zależy od jej grubości i materiału, z którego została zbudowana. Różnice między poszczególnymi rozwiązaniami mogą być znaczne, na przykład 1 m2 ściany szkieletowej z pojedynczą okładziną z płyt g-k waży około 26 kg, a 1 m2 otynkowanej ściany grubości 15 cm z cegły dziurawki - aż 225 kg.

Oczywiście ze względów akustycznych ściany o większym ciężarze są lepsze - im większa masa, tym większa izolacyjność. Są też bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne. Trzeba jednak pamiętać, że takie ściany znacznie obciążają stropy, które trzeba dodatkowo pod nie zbroić lub wzmacniać wykonanymi w ich grubości żelbetowymi żebrami, co powiększa koszty budowy.

Dawniej budowano tylko ściany pełne, całkowicie rozdzielające pomieszczenia. Obecnie modne są ściany niepełne, ażurowe, wydzielające fragmenty wnętrz, takie, które nie zamykają całkowicie przestrzeni.

Suchy tynk

Są to płyty gipsowo-kartonowe lub gipsowo-włóknowe, które przykleja się do ścian zaprawą gipsową lub przykręca do rusztu stalowego. Suche tynki przyspieszają roboty wykończeniowe w nowych domach (używa się do nich tylko znikomych ilości "mokrych" materiałów), znakomicie nadają się też do wszelkich remontów i modernizacji.

Przyklejanie. Płyty g-k z ułożonymi plackami zaprawy przykłada się do ściany i lekko uderzając przez łatę młotkiem gumowym, wyrównuje ich położenie w pionie i poziomie. Płyta nie może się opierać bezpośrednio na podłodze, dlatego przy ścianie układa się podkładki - małe kliny drewniane lub paski płyt. Na koniec spoinuje się i szlifuje połączenia płyt oraz wykańcza ściany w podobny sposób jak tynkami tradycyjnymi.

Mocowanie do rusztu. Stosuje się zazwyczaj wtedy, gdy ściany wymagają wygłuszenia wełną mineralną układaną między płytą a ścianą, lub jeśli z jakichś powodów nie można na nich ułożyć tynku na mokro - na przykład w domach o drewnianej konstrukcji szkieletowej czy na poddaszu. Najpierw do ściany przykręca się ruszt z metalowych profili, potem wypełnia przestrzeń między nimi wełną mineralną, a następnie mocuje płyty.

Ile to kosztuje:

Okładzina z płyt g-k:

- przyklejonych na zaprawę - ok. 400 zł/10 m2

- mocowanych do rusztu - ok. 500 zł/10 m2

Wykańczanie wnętrz suchymi tynkami powinno się rozpoczynać dopiero po wykonaniu:

- instalacji podtynkowych,

- mokrych podkładów podłogowych,

- tynków układanych na mokro.

Sufity

Stanowią wykończenie dolnej powierzchni stropu. Stropy drewniane wykańcza się od spodu deskami lub płytami gipsowo-kartonowymi.

W stropach żelbetowych sufit to najczęściej pomalowany farbą tynk cementowo-wapienny lub tynk gipsowy; rzadziej- tynk cienkowarstwowy. Może też być to sufit podwieszony z płyt gipsowo-kartonowych lub gipsowo-włóknowych na ruszcie z profili stalowych.

Wybór tynku. Zależy od materiału, z jakiego wykonano strop - ważna jest bowiem przyczepność zaprawy do podłoża:

- gęstożebrowy z wypełnieniem z pustaków ceramicznych lub betonowych - albo tynk cementowo-wapienny (grubości do 2 cm) albo gipsowy (około 1 cm), jeśli spód stropu jest równy i gładki;

- gęstożebrowy z wypełnieniem z pustaków ze styropianu (rzadko stosowany) - specjalna zaprawa klejowa i tynk cienkowarstwowy (jak w bezspoinowych systemach ociepleń);

- monolityczny - jeśli spód stropu jest chropowaty, stosuje się tynk cementowo-wapienny lub gipsowy; można też pozostawić strop niewykończony od spodu (tzw. beton architektoniczny);

- z płyt prefabrykowanych - zatarcie tynkiem.

Sufity na skosach dachu

Najłatwiej zrobić je z płyt gipsowo-kartonowych, które przykręca się do rusztu z metalowych profili, zamocowanego do krokwi za pomocą specjalnych wieszaków oraz przykręconego do ścian szczytowych, kolankowych i działowych. Coraz rzadziej stosuje się natomiast do mocowania płyt ruszt z łat drewnianych.

We wszystkich miejscach ruszt powinien wyznaczać jedną równą płaszczyznę, a więc położenie każdego jego elementu musi być dokładnie sprawdzone. Dopiero do takich wypoziomowanych elementów mocuje się płyty.

Rozstaw profili, czyli odległości między nimi, dostosowuje się do grubości i planowanego układu płyt oraz ewentualnie - do wymaganej ognioodporności obudowy. Skrajne profile, od których zaczyna się montaż, mogą być oddalone od brzegu płaszczyzny nie więcej niż o 10-15 cm. Odległość między profilami powinna wynosić maksymalnie:

- 50 cm, jeśli płyty zostaną ułożone poprzecznie do elementów rusztu;

- 40 cm, jeśli płyty zamocowane będą podłużnie do elementów rusztu.

Sufity podwieszane

Sufity podwieszane zastępują tradycyjne tynki. Pozwalają zakryć niestarannie i niedokładnie wykonane stropy. Umożliwiają umieszczenie w suficie opraw oświetleniowych. Można też ukryć pod nimi przewody wentylacyjne czy klimatyzacyjne oraz podłączenia urządzeń sanitarnych do zbyt oddalonych pionów. W razie awarii taki sufit można zdemontować, a naprawa uszkodzonej instalacji jest znacznie prostsza niż wtedy, kiedy przewody biegną w stropie lub w murowanych ścianach.

Materiał. Sufity takie wykonuje się z materiałów montowanych do specjalnych konstrukcji mocowanych (podwieszanych) do stropu. Najpopularniejsze są płyty gipsowo-kartonowe lub gipsowo-włóknowe mocowane do rusztu metalowego lub drewnianego. Sufity wykańcza się również różnego rodzaju kasetonami lub panelami.

Forma. Płyty nie muszą przykrywać całej powierzchni stropu - sufit można wykończyć nimi tylko cześciowo, na przykład wokół obwodu pomieszczenia, można też z płyt uformować łuki czy skosy. Sufit może też być podwieszony w formie płachty z płyty gipsowo-kartonowej z nieosłoniętymi bokami.

Sztablatura

Jest to wygładzające wykończenie z gipsu szpachlowego, które układa się na położonym wcześniej tynku cementowym, cementowo-wapiennym lub gipsowo-wapiennym. Tynk ten musi być jednak równy, gdyż gładź - choć układa się ją w dwóch warstwach - jest dość cienka (łączna grubość dwóch warstw - ok. 2 mm). Po wyschnięciu i stwardnieniu zewnętrznej warstwy szlifuje się ją drobnoziarnistym papierem ściernym lub specjalną siateczką ścierną albo wygładza się na mokro pacą stalową aż do wyświecenia.

Sztablatury polecane są do pomieszczeń, w których sama gładkość ścian ma stanowić efekt dekoracyjny. Tam, gdzie ściany mają być malowane we wzory lub będą gęsto zastawione meblami czy obwieszone obrazami (przez co gładkość ścian nie byłaby wyeksponowana), nie warto stosować tych wykończeń - tam wystarczą jedynie tynki gipsowe albo tynki cementowo-wapienne.

Bardziej ozdobną i zdecydowanie trudniejszą do wykonania odmianą sztablatury jest stiuk. Dzięki odpowiedniej technice barwienia i zacierania nadaje on tynkowanym ścianom wygląd kamienia naturalnego, najczęściej marmuru. Zwykle układa się go w dwóch warstwach, które pokrywa się warstwą ochronną z wosku. Warstwę dekoracyjną wykonuje się z gotowej zaprawy gipsowej lub gipsowo-wapiennej wzbogaconej o pył marmurowy albo drobnoziarnisty piasek. Najdroższy sposób na wykończenie ścian gipsem, stosowany przede wszystkim we wnętrzach stylizowanych.

Stiuki nadają się na fragmenty dekoracyjne lub na lamperie w reprezentacyjnych holach lub korytarzach. Ponieważ można je często zmywać, polecane są szczególnie na ściany ciągów komunikacyjnych.

Gładzi ani sztablatur nie poleca się do wilgotnych pomieszczeń (np. łazienek czy kuchni) ani do miejsc, w których łatwo uszkodzić cienką warstwę wygładzającą (np. w holu).

Sztukaterie

Dekoracje architektoniczne (np. rozety, gzymsy, ozdobne listwy), służące do ozdabiania ścian i sufitów oraz miejsc ich styku. Sztukaterie tradycyjnie wykonywano z gipsu; obecnie robi się je również z polistyrenu lub poliuretanu. Są one lekkie, odporne na uderzenia i bardzo twarde. Ich montaż nie jest skomplikowany - przykleja się je do ściany i maluje. Dostępne są też sztukaterie fabrycznie pomalowane na biało; można również zamówić je w kolorze dopasowanym do koloru ścian.

Sztukaterie mogą być bardziej lub mniej ozdobne - niektóre wiernie naśladują dawne stylowe gzymsy, inne - o mniej wymyślnym profilowaniu - bardziej nadają się do nowoczesnych wnętrz. Ciekawym rozwiązaniem jest połączenie ozdobnych listew sufitowych z oprawami oświetleniowymi.

Ściany działowe

Są to rozdzielające pomieszczenia nienośne ściany wewnętrzne, zwykle niewielkiej grubości i wysokości jednej kondygnacji. Poza ciężarem własnym i zawieszanych na nich sprzętów nie przenoszą obciążeń z innych elementów konstrukcyjnych budynku. Budując ściany działowe, trzeba pamiętać, że nie powinny one stykać się ze stropem nad pomieszczeniem, gdyż wówczas mogą zostać uszkodzone wskutek uginania się stropu.

Gdzie mają stanąć. Ściany działowe nie pełnią funkcji nośnej, ale nie znaczy to, że można je postawić w dowolnym miejscu - trzeba pamiętać, że same w sobie stanowią obciążenie dla innych elementów konstrukcji. W miejscach, gdzie usytuowano ściany działowe, są zwykle zaprojektowane wzmocnienia stropów. Dlatego też ściany działowe:

- w nowym domu - powinny stanąć tam, gdzie je zaprojektowano,

- w domu istniejącym, w którym w ramach przeróbek czy modernizacji ma powstać nowy podział wnętrz - można zbudować je tam, gdzie nie spowodują przeciążenia istniejącej konstrukcji.

Jeżeli położenie ścian ma być zmienione w stosunku do projektu nowego domu czy też ma być zmieniony podział pomieszczeń w domu istniejącym - trzeba uzyskać na to zgodę konstruktora.

Jak dobierać materiał. Dobierając materiał na ściany działowe, trzeba mieć na uwadze:

- względy konstrukcyjne - materiał musi być dobrany do konstrukcji budynku; jeśli istniejący strop może przenieść tylko niewielkie dodatkowe obciążenia, na ścianę działową trzeba zastosować możliwie lekką konstrukcję (np. zbudować lekką ścianę z płyt gipsowo-kartonowych na ruszcie stalowym);

- względy akustyczne - podstawowe zadanie ścian działowych to dzielić pomieszczenia i izolować je akustycznie. Najlepsze są do tego ściany masywne - a więc murowane z różnych ciężkich materiałów (cegły, bloczki). Ciężka ściana murowana nie przenosi dźwięków ani drgań, jest zatem najlepsza, gdy trzeba oddzielić pomieszczenie ciche od głośnego. Jeżeli ze względów konstrukcyjnych trzeba zastosować lekką ściankę, powinno się ją wypełnić materiałem do izolacji akustycznej - na przykład wełną mineralną - i ewentualnie zastosować dodatkową warstwę płyt gipsowo-kartonowych;

- oświetlenie - niekiedy ważne jest, by ściana między pomieszczeniami przepuszczała światło - wtedy można na przykład wybudować ścianę z pustaków szklanych.

Ściany w łazienkach, kuchniach i innych pomieszczeniach mokrych muszą być wykonane z materiałów odpornych na wilgoć - na przykład wyrobów ceramicznych czy silikatowych. Jeśli ścianę zamierza się jednak zbudować z płyt g-k, trzeba wybrać płyty impregnowane (zielone).

Ściany murowane

Murowane ściany działowe dobrze tłumią hałas, są odporne na uszkodzenia mechaniczne i - w przeciwieństwie do lekkich ścian z płyt g-k - bez problemu można na nich wieszać nawet ciężkie przedmioty; stanowią jednak dla stropów duże obciążenie i nie można ich wykonać w dowolnym miejscu.

Powinno się je wznosić już po zakończeniu stanu surowego zamkniętego, a więc gdy gotowa już jest konstrukcja nośna budynku. Nie należy ich stawiać równocześnie ze ścianami konstrukcyjnymi ani też murować na styk ze stropem ponad nimi, ponieważ mogłoby to spowodować ich nieplanowane obciążenie, a przez to - powstawanie rys, pęknięć lub innych uszkodzeń.

Na murowane ściany działowe stosuje się następujące materiały:

ceramikę, czyli niżej wymienione wyroby ceramiczne:

- cegły pełne lub dziurawki,

- cegły klinkierowe,

- pustaki poryzowane,

- pustaki poziomo drążone.

Ściany wykonane z tych elementów są ciężkie i masywne: najcięższe są te z cegły pełnej, nieco lżejsze - z cegły dziurawki, a najlżejsze - z pustaków. Ściany z elementów ceramicznych muruje się na zaprawę cementowo-wapienną, a już wymurowane - najczęściej pokrywa tynkiem grubości 10-15 mm.

Starannie wykonane ściany z elementów o dokładnych wymiarach można pokrywać tynkiem cienkowarstwowym, gdyż niewielkie nierówności ich powierzchni łatwo można wyrównać przez szpachlowanie. Można też - podobnie jak ściany z cegły klinkierowej lub silikatowej - pozostawić je nieotynkowane i ewentualnie pomalować;

beton komórkowy - lekki, wytrzymały materiał, z którego można wykonywać elementy o większych wymiarach. Na ściany działowe stosuje się bloczki (cieńsze bloczki nazywa się też płytkami) grubości 6, 8, 11,5 oraz 12 cm, o gęstości 600 lub 700 kg/m3. Można je murować zarówno na zaprawę cementowo-wapienną na grube spoiny, jak i łączyć zaprawą klejową na cienkie spoiny.

Ponieważ przycinanie betonu komórkowego na budowie jest bardzo łatwe, koszt budowy ściany jest mniejszy niż w innych technologiach. Dzięki dokładnym wymiarom elementów wymurowane z nich ściany wystarczy wyrównać cienką warstwą zaprawy lub nawet od razu pomalować;

silikaty, czyli wyroby wapienno-piaskowe to cegły i bloczki pełne lub drążone, wytwarzane z piasku, wapna oraz wody. Niektóre z nich mają krawędzie boczne wyprofilowane na wpust i wypust, co pozwala zmniejszyć zużycie zaprawy i przyspiesza murowanie. Ściany z silikatów mogą mieć grubość 6, 5, 8 lub 12 cm.

Wyroby silikatowe odznaczają się dużą dokładnością wykonania, więc można je łączyć nie tylko tradycyjnie, jak ceramikę, ale też na cienkie spoiny z zaprawy klejowej. Takie murowanie zwiększa dokładność wykonania ścian.

Ściany z elementów wapienno-piaskowych muruje się podobnie jak ściany z tradycyjnych cegieł, przestrzegając zasad wiązania elementów w murze. W kolejnych warstwach poziomych elementy powinny być przesunięte względem siebie nie mniej niż 0,4 wysokości elementu i nie mniej niż 40 mm;

keramzytobeton. Bloczki i pustaki z betonu z kruszywem keramzytowym, czyli lekkimi, porowatymi granulkami, powstałymi w wyniku spieniania i spiekania gliny. Są lekkie, wytrzymałe, odporne na wilgoć i niską temperaturę.

Muruje się je na zaprawę zwykłą (na grube spoiny). Większość pustaków i bloczków ma profilowane boki, dzięki czemu można je łączyć na pióro i wpust, bez spoin pionowych.

Ściany działowe murowane najlepiej stosować na najniższych kondygnacjach, czyli tam, gdzie będą bezpośrednio obciążały podłogę na gruncie. Na stropie można je stawiać tylko w miejscu przewidzianym przez projektanta.

Ściany działowe są wyraźnie cieńsze od nośnych (od 6,5 do 25 cm). Cienkie (6,5 cm) i długie (ponad 5 m) murowane ściany działowe wymagają zbrojenia prętami stalowymi, układanymi w co trzeciej spoinie poziomej.

Ściany z drewna

Używa się na nie drewna litego oraz drewnopochodnych: wiórowych, twardych pilśniowych lub sklejki. Najczęściej spotykane są w domach o konstrukcji drewnianej lub na poddaszach.

Są łatwe w demontażu, ale na ogół nieodporne na ogień i wilgoć. Mogą mieć konstrukcję płytową lub ramowo-płycinową:

- ściany o konstrukcji płytowej - mają szkielet drewniany obity z dwóch stron płytami, panelami boazeryjnymi lub deskami; przestrzeń pomiędzy nimi wypełnia się wełną mineralną. Powierzchnię płyt można pomalować lub okleić tapetą, a deski - pomalować lub zabejcować i polakierować;

- ściany o konstrukcji ramowo-płycinowej mają widoczny szkielet drewniany wypełniony dekoracyjnymi płycinami zrobionymi z drewna albo płytami drewnopochodnymi, uprzednio okleinowanymi fornirem lub pomalowanymi. Takie ściany mogą mieć również wypełnienie ze szkła albo z papieru (jak lekkie ścianki charakterystyczne dla domów japońskich). Ściany ramowo-płycinowe nie zapewniają dobrej izolacji akustycznej, stanowią jedynie przepierzenie.

Ściany z płyt g-k

Lekka ściana działowa to stelaż (ruszt) z profili stalowych obłożony z każdej strony jedną lub dwiema warstwami płyt gipsowo-kartonowych. Przestrzeń między płytami wypełnia się wełną mineralną. Lekkie ściany mają wiele zalet: stawia się je na sucho, więc nie trzeba czekać, aż wyschną, po zmontowaniu są od razu równe i gładkie, a budynki z takimi ścianami są łatwe do modernizacji i przeróbek.

Budowa w systemie. Producenci płyt g-k oferują gotowe, kompletne rozwiązania konstrukcyjne, nazywane systemami. Ułatwiają one budowę ścian działowych, ponieważ poszczególne elementy każdego systemu tworzą przemyślaną całość. Dlatego też użycie innych, spoza konkretnego systemu (np. cieńszych profili czy nieodpowiednich wkrętów), albo też pominięcie niektórych elementów (np. taśmy uszczelniającej lub środka gruntującego powierzchnię płyt przed malowaniem), to ryzyko usterek, które później bardzo trudno usunąć. Mogą to być rysy, spękania, wykwity, przebarwienia ścian czy przenikanie dźwięków. Dlatego elementów systemu nie należy samodzielnie zmieniać.

- Ruszt, czyli konstrukcję nośną ścian z płyt g-k, wykonuje się zazwyczaj z profili stalowych (kształtowników) UW i CW. Ruszty drewniane stosuje się rzadko, ponieważ drewno pod wpływem wilgoci pęcznieje i łatwo się paczy. Rozstaw elementów szkieletu dobiera się przede wszystkim do wysokości ścianki i jej funkcji.

- Słupki wykonuje się z profili CW i rozmieszcza według projektu (najczęściej co 60 cm), wstawiając je najpierw w dolny, a następnie w górny profil UW na głębokość co najmniej 1,5 cm.

Słupki powinny być około 1,5 cm krótsze niż odległość między sufitem a podłogą, aby się nie odkształcały, gdy strop nad ścianą ugnie się pod wpływem obciążenia użytkowego.

- Izolacja akustyczna to wypełnienie z wełny mineralnej, które powinno mieć grubość co najmniej 5 cm. Lepiej stosować całe sztywne płyty niż miękkie maty w kawałkach, które wymagają zabezpieczenia (np. zamocowania specjalnymi haczykami), żeby się nie osuwały.

- Styki płyt szpachluje się specjalną masą gipsową, najczęściej zatapiając w niej taśmę do spoinowania. Istnieją też masy szpachlowe do spoinowania bez taśmy - przeznaczone do płyt g-k, które mają specjalnie wyprofilowane krawędzie. Po wyschnięciu masy szpachlowej spoinę pokrywa się warstwą drobnoziarnistej masy wygładzającej, a po jej stwardnieniu i wyschnięciu - szlifuje.

Ściany z pustaków szklanych

Dekoracyjne ściany proste lub łukowe odgradzające pomieszczenia, ale przepuszczające od 50 do 75% światła. Pustaki szklane, potocznie (choć niewłaściwie) nazywane luksferami, mogą być bezbarwne lub kolorowe, gładkie lub z fakturowaną powierzchnią. Zależnie od rodzaju mogą przepuszczać światło jak szyby, doświetlać, ale uniemożliwiać obserwację tego co dzieje się za ścianą albo rozmywać i zniekształcać kontury przedmiotów znajdujących się po drugiej stronie. Pustaki łączy się między sobą na zaprawę (to sposób tradycyjny) albo układa na ramie ze specjalnych profili (na mokro lub na sucho).

Ile to kosztuje:

- Pustaki szklane 19×19×8 cm - 7-20 zł/szt.

- Ściana z pustaków bezbarwnych - ok. 300 zł/m2

Tapety

Jedno- lub wielobarwne, wzorzyste arkusze służące do wyklejania ścian wewnętrznych, sprzedawane są w rolkach o standardowej szerokości 53 cm i długości ok. 10 m. Robi się je z różnych materiałów:

- papierowe - jedno- lub dwuwarstwowe, czasem z wypełnieniem wzmacniającym z włókien naturalnych lub sztucznych. Są też tapety papierowe przeznaczone do malowania (tzw. raufazy);

- winylowe - grubsze i trwalsze od papierowych, wielowarstwowe, z wierzchnią warstwą z folii z tworzywa sztucznego;

- z włókna szklanego - ze sprasowanych i wytłaczanych włókien. Gładkie albo imitujące wzory i sploty tkanin naturalnych. Białe lub kremowe, przeznaczone do malowania.

Ile to kosztuje:

- Tapety papierowe/winylowe - od 15/28 zł/rolkę

- Tapety z włókna szklanego - od 14 zł/rolkę

Tynki cementowo-wapienne

Popularna, ale czaso- i pracochłonna metoda wykańczania ścian. Tynki cementowo-wapienne trzeba nakładać w trzech warstwach:

- obrzutka (3-5 mm),

- narzut (około 10 mm),

- gładź gipsowa lub wapienna.

Prace tynkarskie wymagają zawracania do tej samej partii ściany, przy czym za każdym razem trzeba odczekać, aż poprzednia warstwa zwiąże i nieco przeschnie. Ostateczne wykańczanie ścian (tapetowanie, malowanie) możliwe jest po dłuższym czasie - dopiero po około 40 dniach. Tynki cementowo-wapienne są za to twardsze niż gipsowe.

Ile to kosztuje:

Wykończenie ściany wewnątrz domu tynkiem cementowo-wapiennym - 17-20 zł/m2

Tynki gipsowe

Mogą stanowić ostateczne wykończenie ścian i sufitów. Zwykle układa się je w jednej warstwie z przygotowanej fabrycznie mieszanki tynkarskiej. Umiejętnie zatarte zwykle są wystarczająco gładkie. Jeśli jednak jakość położonego tynku gipsowego nie jest zadowalająca, jego powierzchnię można pokryć masą wygładzającą - sztablaturą.

Tynki gipsowe nakłada się w jednej warstwie i można to robić ręcznie lub maszynowo. Ręcznie warto tynkować powierzchnie nie większe niż 50 m2. Od ułożenia do całkowitego wyschnięcia tynków gipsowych mija zwykle 14 dni.

Tynki gipsowe można stosować jedynie wewnątrz domu - na ścianach i sufitach pomieszczeń o przeciętnej wilgotności (65%) oraz w pomieszczeniach o okresowo zwiększonej wilgotności. Nie są natomiast polecane do pomieszczeń o stale podwyższonej wilgotności, ani też do stosowania na podłożach drewnianych, metalowych i z tworzyw sztucznych.

Prace należy zaplanować tak, żeby tynkowanie jednej powierzchni wykonać bez przerw. Zdarza się bowiem, że połączenie stwardniałego tynku ze świeżym jest widoczne nawet po pomalowaniu - lub tynk w tym miejscu pęka.

Ile to kosztuje:

Wykończenie ściany wewnątrz domu tynkiem gipsowym - ok. 20 zł/m2

Wykończenie spodu stropu

- Strop drewniany. Wykańcza się go podsufitką z desek lub płyt gipsowo-kartonowych.

- Strop żelbetowy. Wykończenie polega zazwyczaj na otynkowaniu stropu lub na osłonięciu go płytami g-k (czyli na wykonaniu sufitu podwieszanego). Na wybór tynku może mieć wpływ rodzaj konstrukcji stropu. Przygotowany na oba

te sposoby sufit najczęściej wykańcza się przez malowanie. Można też ozdobić go, przyklejając do niego sztukaterie.

Wykończenie ścian

Sposób wykończenia zależy od materiału, z jakiego zbudowano ścianę. Ściany z płyt gipsowo-kartonowych albo ściany pokryte suchym tynkiem można od razu wykończyć przez malowanie, wykleić tapetą albo przykleić do nich glazurę. Ściany murowane przed pomalowaniem albo przyklejeniem jednej z okładzin ściennych (np. tapety, glazury) najpierw trzeba otynkować; oprócz wspomnianych wyżej suchych tynków, do wyboru mamy tynk gipsowy lub tynk cementowo-wapienny.

Zapisz się na NEWSLETTER. Co tydzień najnowsze wiadomości o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz w Twojej poczcie e-mail: Zobacz przykład



Więcej o: