Basen w ogrodzie

Tekst: Anna Grunwald Rysunki: Wawrzyniec Święcicki

Basen nie jest na pewno artykułem pierwszej potrzeby, ale jeśli można go mieć, to czemu nie...

Basen ogrodowy. Zanim wybierze się rodzaj niecki, należy zbadać poziom wód gruntowych i zdecydować, czy kąpielisko ma być zamontowane na stałe czy tymczasowe. Koszt basenu wkopanego jest o około 20% wyższy niż koszt porównywalnego basenu stawianego na gruncie.
Basen ogrodowy. Zanim wybierze się rodzaj niecki, należy zbadać poziom wód gruntowych i zdecydować, czy kąpielisko ma być zamontowane na stałe czy tymczasowe. Koszt basenu wkopanego jest o około 20% wyższy niż koszt porównywalnego basenu stawianego na gruncie.
W naszym klimacie z basenu w ogrodzie można korzystać jedynie w miesiącach letnich. Ten czas można rozciągnąć na okres od maja do września - jeśli woda będzie podgrzewana, a niecka przykrywana lub obudowana zadaszeniem. No a jaki basen wybrać? Na szczęście wybór jest dość duży, a ceny wcale nie są tak wysokie, jak się powszechnie wydaje. Oprócz basenów budowanych na stałe są też modele małej i średniej wielkości, do ustawienia bezpośrednio w ogrodzie.

Kształt i wielkość

Basen do pływania powinien mieć długość 6-10 m oraz szerokość 3-5 m. Standardowe głębokości to 1,2 m, 1,3 oraz 1,5 m. Najpopularniejsze są niecki o wymiarach 4×8×1,3 m. Dobrze, gdy są foremne, bo wymyślne kształty zwiększają koszty budowy, trudniej też dobrać do nich przykrycie. Najpopularniejsze kształty to prostokąt, koło, owal, ósemka i wielokąt foremny.

Im większy basen, tym droższa jego budowa, a później eksploatacja. Urządzenia do filtrowania i podgrzewania wody muszą być bowiem wówczas wydajniejsze (a więc i droższe), zużywają więcej energii, więcej też potrzeba środków chemicznych do uzdatniania wody.

Gdzie go postawić

Basen umieszcza się w miejscu jak najdłużej nasłonecznionym, z dala od drzew i krzewów, by nie zacieniały niecki i nie zasypywały wody liśćmi. Przy samej krawędzi warto zrobić podest z drewnianych paneli lub nieśliskich płyt kamiennych - ograniczy to wnoszenie do wody piasku, źdźbeł trawy i innych zanieczyszczeń.

Wybierając miejsce na basen i obsługujące go urządzenia, trzeba pamiętać, że im większa jest ich wzajemna odległość, tym większe są straty ciśnienia wody oraz ciepła.

Jeśli woda w basenie ma być dogrzewana za pomocą kotła lub kolektora słonecznego albo innych urządzeń montowanych w domu, to basen powinien być umieszczony blisko domu.

Rodzaje basenów

Do ustawiania na powierzchni

1. Z blach stalowych z podporami usztywniającymi lub bez podpór, uszczelniane folią. Ustawia się je na ubitym, wypoziomowanym gruncie. Mimo, że można je złożyć samemu, pewniej jest powierzyć to fachowcowi. Lepiej też nie rozmontowywać ich na zimę, bo skręcanie i rozkręcanie skraca ich żywotność. Aby zamaskować podpory, można je obudowywać drewnianym tarasem.

Kształt: koło, owal, wielokąt foremny.

Wymiary: średnica 3-6 m lub długość 6,4-12 m i szerokość 3,6-5,5 m. Głębokość 1,2 lub 1,3 m.

2. Z grubych folii poliestrowych i PVC. Ustawia się je na gruncie, po zastąpieniu warstwy ziemi roślinnej ubitą podsypką z piasku i przykryciu jej geowłókniną. W czasie napełniania wodą nabierają kształtu; niektóre trzeba wcześniej napompować. Nie są najpiękniejsze, ale trwałe i łatwe w montażu. Na zimę można je opróżnić i złożyć.

Kształt: koło, owal, wielokąt foremny.

Wymiary: średnica 3-8 m lub długość 3,5-10,2 m, szerokość 2,6-4,5 m. Głębokość 0,6-1,5 m.

Do wkopania

1. Z laminatu. Niecki z laminatów wymagają jako podkładu wylewki betonowej; przestrzeń między wykopem a ściankami basenu wypełnia się piaskiem wymieszanym z cementem. Mieszankę tę wsypuje się warstwami równocześnie z napełnianiem basenu wodą. Kupując taki basen, warto zwrócić uwagę na jakość laminatu, bo pod tym względem poszczególne wyroby mogą się znacznie różnić. Lepiej też kupować nieckę w całości, a nie składaną z elementów.

Wymiary: długość 4-8 m, szerokość 1,5-4 m, głębokość 0,6-1,4 m.

Kształt: prostokąt, owal, nieregularny.

2. Z blach stalowych, uszczelniane folią.

- Z podporami usztywniającymi. Trzeba je ustawiać na zbrojonej płycie betonowej, a ściany obsypać od zewnątrz suchą mieszanką piaskowo-cementową. Są drogie.

Kształt: prostokąt.

Wymiary: długość 6-12 m, szerokość 3-6 m, głębokość 1,5 m.

- Bez podpór, do całkowitego albo częściowego wkopania w grunt; niektóre można też ustawiać na powierzchni terenu. Pod stalowy basen wkopywany trzeba wybetonować dno. Jeśli basen ma być owalny, wzdłuż prostych odcinków ścian należy zbudować mury oporowe z bloczków betonowych. Wokół ścian łukowych trzeba zrobić przynajmniej obsypkę z suchej mieszanki piasku z cementem lub podobny mur oporowy - zgodnie z zaleceniami firmy basenowej. Baseny w kształcie ósemki obsypuje się suchą mieszanką piaskowo-cementową. Wszystkie te baseny można montować samemu, ale lepiej czynność tę powierzyć firmie. Baseny naziemne można składać na zimę.

Kształt: koło, owal, ósemka; ale są też inne, na przykład "jezioro" lub "L".

Wymiary: średnica 2-10 m i głębokość 0,6-1,5 m (te właśnie baseny - jeśli są nie głębsze niż 1,2 m - można stawiać na ubitym gruncie) lub też: długość 5,4-12,6 m, szerokość 3-6 m, głębokość 1,2 lub 1,5 m.

3. Baseny z drewna impregnowanego uszczelnianego folią.

Drewniany szkielet basenu usztywnia się stalowymi podporami. Ściany obija się od wewnątrz wodoodporną sklejką, a dno formuje z zagęszczonego żwiru, którym zasypany jest szkielet dna. Tak zbudowaną nieckę wykłada się wykładziną, a następnie wkładem foliowym dopasowanym do kształtu niecki. Taki basen można usytuować nawet na działce o wysokim poziomie wód gruntowych.

4. Baseny betonowe i murowane. Budowa takich basenów jest czaso- i pracochłonna, za to niecka może mieć dowolny kształt. Zbudowane sposobem gospodarczym mogą być nieco tańsze niż prefabrykowane. Należy pamiętać o zostawieniu miejsca do podłączenia instalacji basenowych. Basen musi być wykończony materiałami wodo- i mrozoodpornymi. Zapewnienie szczelności basenu, który ma być wykończony płytkami ceramicznymi, jest bardzo trudne i wymaga starannego nakładania preparatów uszczelniających. Znacznie łatwiej to osiągnąć, zastępując płytki wkładem z folii lub laminatem.

Czym ogrzewać wodę

Grzałka elektryczna

Moc takich grzałek (od 3 do 18 kW) należy dobrać do wielkości basenu. Powyżej 9 kW wymagają zasilania z sieci trójfazowej.

+ Są łatwe w montażu (bezpośrednio przy basenie);

+ mają niewielkie wymiary.

- Są dość drogie; kosztowna jest również ich eksploatacja.

Kocioł

Najczęściej gazowy lub olejowy służący do ogrzewania domu. Takie rozwiązanie wymaga zamontowania w kotłowni lub na zewnątrz specjalnego wymiennika, najczęściej ze stali nierdzewnej lub z tytanu, czyli materiałów o dużej odporności na działanie chloru.

+ Dość niskie koszty inwestycyjne oraz eksploatacyjne.

- Basen musi być usytuowany blisko domu.

Kolektory słoneczne

Wykorzystują darmową energię słoneczną. Mogą również dodatkowo ogrzewać wodę użytkową do domu i wspomagać c.o. (wówczas potrzebny jest jeszcze zbiornik buforowy, inaczej wymiennik ciepłej wody - jak do ogrzewania wody przez kocioł).

+ Zdecydowanie najniższe koszty eksploatacyjne;

+ możliwość ogrzewania domowej wody użytkowej.

- Wymagają dość dużej powierzchni na dachu lub wolnej przestrzeni w ogrodzie (powierzchnia kolektorów powinna być co najmniej równa połowie powierzchni basenu);

- dość wysokie koszty inwestycyjne.

Pompa ciepła

Działa przez cały rok i przetwarza na ciepło darmową niskotemperaturową energię zgromadzoną w gruncie, wodach podziemnych lub powietrzu. Głównymi elementami instalacji są: pompa ciepła, podłączenie do źródła ciepła (wymiennik gruntowy, studnie lub czerpnia powietrza), zbiornik buforowy.

+ Bardzo niskie koszty eksploatacyjne;

+ może także służyć do podgrzewania wody użytkowej w domu i do centralnego ogrzewania.

- Inwestycyjnie najdroższe rozwiązanie.

Przykrycia basenów

Stosuje się, aby ograniczyć straty ciepła i zmniejszyć koszt odgrzewania wody - nawet o 50%. Basen należy przykrywać na noc oraz podczas chłodnych i pochmurnych dni.

1. Folie słoneczne. Najczęściej stosowane, bo najtańsze. Do wyboru są:

- folie piankowe, które chronią wodę przed stratami ciepła, ale nie przepuszczają do wody promieniowania słonecznego;

- folie pęcherzykowe - nieco słabiej izolują, ale za to przepuszczają promieniowanie słoneczne, które dogrzewają wodę. Największe efekty daje przykrywanie basenu folią pęcherzykową pokrytą cienką warstwą srebra, która wpuszcza promieniowanie, ale go nie wypuszcza.

2. Zadaszenia basenowe. Wykonywane w postaci teleskopowo przesuwanych segmentów z poliwęglanu. Skutecznie chronią przed niepotrzebnymi stratami ciepła. Znacznie droższe niż folie słoneczne, za to woda w przykrytych nimi basenach stygnie znacznie wolniej, a nagrzewa się o wiele szybciej niż w tych, w których zastosowano folię słoneczną. Poza tym, jeśli przykrycie jest nieco wyższe - tzn. ma 1-1,5 m - można korzystać z basenu także wtedy, gdy jest chłodno, lub gdy pada deszcz.

3. Balony basenowe. Wykonane z grubej, częściowo zbrojonej folii PVC. Są nie tylko 2-3-krotnie tańsze od zadaszeń basenowych, ale również bardziej praktyczne, mają bowiem około 2,5 m wysokości, zatem można się pod nimi swobodnie poruszać. Balony można dopasować do konkretnego basenu, łatwo je zamontować i zdemontować, mają też różne kolory. Są niedrogie w eksploatacji - mała sprężarka do napełniania balonu zużywa tyle energii co żarówka mocy 100 W.



Skomentuj:

Basen w ogrodzie