Jakie kwiaty można jeść? Jadalne kwiaty jednoroczne

Jakie kwiaty z ogrodu można bezpiecznie jeść?

Skoro liście wielu gatunków zaliczamy do warzyw i ziół, to dlaczego nie kwiaty? Wiele z nich ma przecież aromatyczne płatki, które świetnie nadają się i do ozdoby potraw, i do jedzenia - są pełne substancji odżywczych, a nawet leczniczych. Coraz częściej można je u nas zobaczyć w eleganckich restauracjach, a ostatnio paczuszki z zafoliowanymi bratkami zaczęły się pojawiać nawet w niektórych marketach, obok warzyw! Najlepiej jednak do celów kulinarnych zrywać je we własnym ogrodzie, bo im szybciej trafią na talerz, tym lepiej.

Zanim sami zaczniemy ukwiecać dania, zapoznajmy się z gatunkami jadalnymi. Doskonale w tej roli wypadają pospolite kwiaty jednoroczne. Mają sporo zalet.

• Ich nasiona są tanie. Możemy też zrywać je w ogrodzie.
• Kilkakrotnie (co 2-3 tygodnie) powtarzając siewy, zapewnimy sobie obfite zbiory do końca sezonu.
• Możemy też pokusić się o wcześniejsze przygotowanie pod dachem rozsady - wówczas przyspieszymy pierwszy zbiór.
• Aby uprawiać rośliny jednoroczne, nie trzeba nawet mieć ogrodu - świetnie rosną w skrzynkach na balkonie.
• Są łatwe w pielęgnacji. Kwitną obficie, a obrywając ich kwiatki, sprawiamy, że dłużej wiążą kolejne pąki.
• Oprócz tego, że wzbogacają naszą kuchnię, zdobią też ogród czy balkon. I można z nich robić bukiety.

Chaber bławatek - jadalne rośliny

Niebieski kolor może pojawić się na talerzu dzięki bławatkowi (Centaurea cyanus). Błękit powstaje w płatkach, czyli kwiatach języczkowatych, za sprawą barwnika (cyjaniny). Kwiaty bławatka zawierają też cenne związki organiczne oraz sole mineralne, działają moczopędnie i wspomagają trawienie.

W kuchni: Świeżymi płatkami zdobi się napoje, desery, ciasta, zwłaszcza czekoladowe, oraz sery, a suszonych używa jako panierki do mięsa i ryb oraz w mieszankach herbat.
Uprawa: Warto wybrać tworzącą wyjątkowo dużo błękitnych płatków półpełną odmianę "Blue Boy", która dorasta do wysokości 80 cm. Bławatek lubi słońce i luźną niezbyt żyzną glebę.
Siew: III-V, płytki, w rzędach co 2 cm lub rzutowo. Siewki warto uszczykiwać.
Kwitnienie: VI-VIII.

Nasz przepis - ptasie mleczko bławatkowe

Rozpuść w szklance wody niebieską galaretkę (podobną można zrobić, rozpuszczając w szklance naparu z czarnej porzeczki łyżkę żelatyny). Zmiksuj ją ze szklanką śmietanki, łyżką cukru i soku z cytryny. Gęstniejącą wylej na wierzch (używając formy) ciastek kakaowych. Zastygłą ozdób świeżymi chabrami.

Fot. FLORA PRESS

Aksamitka rozpierzchła - jadalne rośliny

W Meksyku i Indiach aksamitka (Tagetes patula) to roślina wręcz kultowa, używana na wiele sposobów, także w kuchni. Jej płatki mają odcienie od żółtych do brązowawych, korzenno-kamforowy zapach i gorzko-balsamiczny smak. Zwłaszcza te o ciemnym zabarwieniu są wyjątkowo bogatym źródłem
beta-karotenu i likopenu, które niszczą wolne rodniki, a także luteiny i zeaksantyny - substancji opóźniających degenerację plamki żółtej i chroniących wzrok.
Kwiaty poprawiają też trawienie i likwidują wzdęcia.

W kuchni: Aksamitkami doprawia się zupy, ryby, mięso, sałatki i desery, a także barwi potrawy; na Kaukazie suszone znane są jako tzw. szafran imeretyński.
Uprawa: Roślina jest mało wymagająca. Dobrze rośnie w słońcu.
Siew: Na rozsadę pod dachem - II-III, do gruntu - IV-V.
Kwitnienie: od V aż do przymrozków.

Nasz przepis - aksamitkowa surówka

Na pokrojonych liściach selera naciowego, kiełkach soczewicy i ziarnach kukurydzy rozłóż ugotowane szparagi i obsyp je płatkami różnych odmian aksamitek. Posól, skrop oliwą i cytryną.

Słonecznik - jadalne rośliny

Ceniony za oleiste ziarna słonecznik zwyczajny (Helianthus annuus) oferuje zawierające cholinę, betainę oraz barwniki karotenowe i flawonowe jadalne żółte płatki (nadają się także na przeciwgorączkową nalewkę), a po ścięciu głównego kwiatostanu - kilka bocznych pąków (nalewka
z nich ma właściwości regenerujące).

W kuchni: Brzeżne płatki słonecznika dodaje się do potraw podobnie jak sałatę, nieduże pączki kwiatowe gotuje jak fasolkę, a większe przyrządza jak karczochy.
Uprawa: Miejsce słoneczne, gleba żyzna, lekko wilgotna.
Siew: IV-V, gniazdowy do gruntu. Konieczne nawożenie.
Kwitnienie: VII-IX.

Nasz przepis - Słonecznik jak karczochy

Z pąków usuń zewnętrzne listki, większe podziel na części, wymocz w zakwaszonej cytryną wodzie,
po czym ugotuj do miękkości z solą. Odcedź. Zrób sos z 4 łyżek masła, łyżki mąki, szklanki mleka, soli, pieprzu i gałki muszkatołowej. Kilka minut duś w nim pąki. Podawaj z upieczoną rybą i cytryną.

Fot.: Aimee M Lee shutterstock

Bratek - jadalne rośliny

Śliczne kwiaty bratków ogrodowych (Viola wittrockiana) używane są w portugalskiej kuchni, a kupuje się je w supermarketach. Zawierają podobne związki jak ich dziki kuzyn - fiołek trójbarwny, który reguluje przemianę materii i wzmacnia naczynia krwionośne.

W kuchni: Płatki lub całe kwiaty dodaje się do sałatek
i deserów, można robić z nich też placki i risotto.
Uprawa: Roślina dwuletnia.
Siew: IV, na rozsadniku. Siewki
regularnie nawozimy i podlewamy, a na miejsce stałe przesadzamy, gdy zawiążą pąki.
Kwitnienie: X-XI lub III-XI.

Nasz przepis - serowe placuszki z bratkami

Zrób gęste ciasto ze szklanki mleka, szklanki mąki, 3 łyżek twarogu i łyżki śmietany. Rozłóż na gorącej patelni bratki i zalej je ciastem. Placki po chwili odwróć i upiecz z drugiej strony.

Fot.: Simxa shutterstock

Nasturcja - jadalne rośliny

Nasturcja ogrodowa, inaczej większa (Tropaeolum majus) jest pnączem dorastającym nawet do 3 m, ale ma też krzaczaste odmiany karłowe. Jej pomarańczowe, szkarłatne lub żółte kwiaty o długiej ostrodze mają ostry pieprzny smak, podobny do rzeżuchy. Są bogate w organiczne związki siarki, a także beta-karoten i luteinę. Najwięcej tych substancji stwierdzono u ciemno zabarwionych odmian.
Dzięki nim kwiaty są silnymi antyutleniaczami, a ponadto mają działanie bakteriobójcze. Jada się też pąki kwiatowe i młode liście.

W kuchni: Używa się całych kwiatów - są kruche, więc aby wyglądały świeżo, obchodźmy się z nimi delikatnie. Dodają ostrości mało wyrazistym w smaku daniom z jaj, twarogu i surówkom. Zamarynowane pąki nasturcji smakują jak kapary.
Uprawa: Gleba przepuszczalna, wilgotna, niezbyt żyzna.
Siew: koniec V, gniazdowo, co 30-50 cm na głębokość 3 cm. Wysokie odmiany mogą piąć się lub płożyć.
Kwitnienie: od VII aż do przymrozków.

Nasz przepis - nasturcjowa grzanka na ostro

Rozmiksowany twaróg zmieszaj z drobno posiekanymi młodymi liśćmi chrzanu i nasturcji, łyżką oliwy i śmietany, posól. Posmaruj nim gorącą grzankę, udekoruj kwiatem nasturcji.

Fot.: Bernd Schmidt shutterstock

Ogórecznik - jadalne rośliny

Kwiaty ogórecznika lekarskiego (Borago officinalis) mają niebiesko-różowe odcienie, a cała roślina pachnie i smakuje jak ogórek. Mankamentem są szorstkie włoski na skórce, je się więc tylko kwiaty i drobno poszatkowane młode liście. Ogórecznik zawiera m.in. karoten, witaminę C oraz krzem, magnez, żelazo i cynk. Cenny jest też olej z jego nasion. We Włoszech i Hiszpanii świeże kwiaty ogórecznika są sprzedawane jako przyprawa.

W kuchni: Kwiatami dekoruje się potrawy i doprawia sałatki, a liście dodaje do gorących dań.
Uprawa: Miejsce słoneczne, gleba przepuszczalna, zasobna w wodę.
Siew: IV-V.
Kwitnienie: VI-IX.

Nasz przepis - pachnące naleśniki truskawkowe z ziołami

Z jajka, szklanki mleka i mąki zrób lejące się ciasto. Usmaż z niego cienkie naleśniki. Przełóż je masą z twarogu zmieszanego z rozgniecionymi truskawkami, posiekanymi liśćmi mięty i cukrem. Udekoruj kwiatami ogórecznika, miętą, truskawkami i czekoladą.

Fot.: Susan McKenzie shutterstock

Nagietek lekarski - jadalne rośliny

Płatki nagietka lekarskiego (Calendula officinalis) są mięsiste, chrupkie i mają lekko pikantny smak. Użyte do potraw długo zachowują świeżość. Zawierają wiele cennych substancji, m.in. glikozydy, karotenoidy i dużo magnezu. Zapobiegają owrzodzeniom żołądka i regenerują już istniejące uszkodzenia, łagodzą bóle brzucha.

W kuchni: Na surowo używa się je do kanapek, którym dodają świeżości tak jak sałata,
na gorąco - w zupach, sosach i zapiekankach oraz jako zamiennik szafranu, np. do ryżu.

Uprawa: Warto wybierać odmiany pełne o dużych ciemnopomarańczowych kwiatach. W słońcu i na żyznej glebie zbierzemy z nich mnóstwo zdrowych płatków.
Siew: III-V lub X,
do gruntu. Gęsto rosnące siewki rozpikowujemy.
Kwitnienie: od VI aż do pierwszych mrozów.

Nasz przepis - nagietkowy omlet dla dwojga

Roztrzep 3 jajka z garścią płatków nagietka, dopraw pieprzem i solą. Masę wylej na mocno rozgrzaną patelnię. Zmniejsz temperaturę i smaż 5 min pod przykryciem. Gdy omlet zetnie się z góry, ostrożnie przewróć go na drugą stronę i smaż jeszcze minutę lub dwie. Podawaj na sałacie posypany płatkami.

Fot.:EMILIO EREZA / ALAMY STOCK PHOTO

Kwiatki na przyjęciu - jadalne rośliny

Przepisy na dania z kwiatami są bardzo proste. Pozwalają małym nakładem kosztów i pracy uświetnić przyjęcie i... zadziwić gości. Warto też wykorzystywać tradycyjny sposób dekorowania tortów ocukrzonymi kwiatami.

W "gołąbkach":

Fot.: ThitareeS shutterstock

Zdjęcie powyżej: Papier ryżowy (sprzedawany w sklepach z orientalną żywnością) zwilż wodą, ułóż farsz z warzyw, kiełków i kwiatów, zroluj i podwiń końce.

W sorbecie:

Fot.: Alamy/bew

Zdjęcie powyżej: Do foremek z uchwytem do lodów (można je kupić w sklepach AGD lub
przez internet) wlej sok owocowy i zanurz w nim jadalne płatki lub drobne kwiaty. Włóż foremki do zamrażalnika minimum na 5 godzin.

W cukrze:

Fot.:Africa Studio shutterstock

Zdjęcie powyżej: Zanurz kwiaty w syropie z cukru, obsyp cukrem pudrem i wysusz w letnim piekarniku. Przechowuj w suchym, ciemnym miejscu.

Jadalne rośliny

Nie wszystkim kwiaty smakują, niektórzy są uczuleni na pyłek albo nie lubią zapachu,
np. aksamitek. Najpierw więc powinno się przetestować małą porcję płatków. Pamiętajmy też, że:
Nie nadają się do jedzenia kwiaty rosnące w zanieczyszczonych miejscach, np. w pobliżu dróg,
ani opryskane preparatami niedozwolonymi dla warzyw. Zbierajmy kwiaty zdrowe, bez plam chorobowych i szkodników, osuszone z rosy i deszczu. Im szybciej trafią na talerz, tym więcej wartościowych substancji nam dostarczą. Kwiaty są delikatniejsze w smaku po usunięciu nasad płatków, kielichów, dużych pylników i słupków.