Aktinidia ostrolistna 'Vitikiwi'

Nie ma co żałować, że aktinidia smakowita (Actinidia deliciosa), której duże owoce, czyli kiwi, kupujemy w sklepach, w naszym klimacie wymarza. Możemy bowiem uprawiać pokrewne jej gatunki: aktinidię ostrolistną (A. arguta) i pstrolistną (A. kolomikta). Co prawda ich owoce są drobne (tzw. minikiwi), ale bardzo smaczne - można jeść je na surowo razem ze słodką, miękką skórką lub dodawać np. do ciast. Aktinidie to silnie rosnące pnącza. Większość odmian tworzy kwiaty albo tylko żeńskie, albo męskie i trzeba je sadzić razem. Pyłek na słupki przenoszą owady. Gdy nie ma ich dużo, np. z powodu długotrwałego deszczu, zbiory są niskie. Jednym z wyjątków jest odmiana 'Vitikiwi'.

Na zdjęciu powyżej: Owoce aktinidii ostrolistnej 'Vitikiwi' dojrzewają w październiku i mają 2,5-3,5 cm długości. Te, które powstały bez zapłodnienia, nie mają nasion.

Fot. Shutterstock/PHB.cz (Richard Sernik)

Owocowe szaszłyki

Minikiwi pokrój na plasterki albo połówki (nie trzeba z nich zdejmować skórki). Z obranych bananów odetnij końcówki, podziel owoce na talarki i skrop sokiem z cytryny. Plasterki nadziej na patyczki do szaszłyków i zanurz w czekoladzie roztopionej w kąpieli wodnej. Wstaw na pół godziny do lodówki, by czekolada stężała.

Pielęgnacja aktinidii

Nowej żeńskiej odmianie aktinidii ostrolistnej 'Vitikiwi' brak owadów nie przeszkadza, bo niezapylone kwiaty też rozwijają się w owoce. Takie minikiwi są drobniejsze niż wówczas, gdy zawiązują się w wyniku zapylenia (na przykład pyłkiem blisko rosnącej męskiej odmiany 'Weiki'). Wprawdzie nie powstają z każdego kwiatu, ale i tak zbiory są pokaźne. Słabo zapylone inne odmiany dają niewielkie plony. 'Vitikiwi' ma jeszcze jedną zaletę - rozpoczyna owocowanie bardzo szybko, bo już w 1.-2. roku po posadzeniu. Znosi temp. do -26°C.

Aktinidie sadźmy w zacisznych słonecznych miejscach, by kwiaty były mniej narażone na późne wiosenne przymrozki. Odpowiada im wilgotna, przepuszczalna gleba użyźniona kompostem i od wiosny do lata zasilana nawozem wieloskładnikowym. Lekkie przymrozki dodają owocom słodyczy. Jeśli jednak wczesna zima zmusi nas do zbioru wciąż twardych owoców, włożone do woreczka foliowego wraz z jabłkami dojrzeją już po 3 dniach.Aktinidia wymaga cięcia. Wiosną silne pędy boczne przywiązujemy poziomo np. do kratownicy, a w sierpniu skracamy je, pozostawiając po 7-12 pąków kwiatostanowych. Zimą usuwamy większość pędów, które owocowały, i gałęzie zagęszczające pnącze. Dokładne porady i filmy instruktażowe na temat uprawy aktinidii znajdziemy na stronie www.clematis.com.pl.

Fot. Shutterstock/Wollertz

Minibabeczki z owocami
Minikiwi, maliny, jeżyny i borówki opłucz na sicie, odsącz i pozostaw do obeschnięcia. Żeby uzyskać ładną zieleń, niezbyt dojrzałe minikiwi obierz ze skórki i podziel na plasterki. Ubij 2/3 szklanki schłodzonej śmietanki 30% z łyżeczką cukru pudru. Masą napełnij gotowe małe babeczki z kruchego ciasta. Na wierzch połóż owoce.

Aktinidia pstrolistna - kolomikta

Aktinidia pstrolistna (A. kolomikta) rozrasta się słabiej od ostrolistnej, plonuje mniej obficie, a jej dojrzałe owoce od razu opadają i trzeba codziennie je zbierać, bo na ziemi łatwo się psują. Kwitnie 2 tygodnie przed ostrolistną (oba gatunki nie zapylają się wzajemnie). W tym okresie pięknie wybarwia swe liście męska odmiana 'Adam', obupłciowa 'Dr Szymanowski' i żeńska 'Sentyabrskaya'. Owoce dojrzewają w sierpniu. Gatunek ten znosi mrozy do -40°C.

Na zdjęciu powyżej: Liście kolomikty  w wiosennych barwach

Fot. Shutterstock/Dmytro Mykhailov

Naleśniki z aktinidią

Z jajka, pół szklanki mleka, 3/4 szklanki mąki, łyżeczki cukru i szczypty soli oraz ewentualnie łyżeczki kakao zrób dość rzadkie ciasto, a następnie usmaż na patelni małe cienkie naleśniki. Składaj je w rożki, przekładając plastrami kiwi. Przed podaniem polej roztopioną w kąpieli wodnej gorzką czekoladą i udekoruj listkami mięty.

Kwiatowy seks

Kwiaty męskie aktinidii tworzą pęk czarno zakończonych pylników. Żeńskie mają słupek o gwiazdkowatych znamionach i szczątkowe pylniki. Zwykle rośliny są jednopłciowe, ale niektóre odmiany, np. 'Issai' i 'Kokuwa' (A. arguta), mogą zapylać się same.

Na zdjęciu powyżej: Kwiaty żeńskie aktinidii

Fot. Wikimedia Commons/Sten Porse

Na zdjęciu powyżej: Kwiaty męskie aktinidii