Remont dachu

Każdy remont dachu jest złożonym i trudnym przedsięwzięciem. Choć wydawałoby się, że obejmuje tylko demontaż zniszczonych elementów i ułożenie ich od nowa, robót jest jednak znacznie więcej – od zamówienia różnego rodzaju produktów, przez ich przygotowanie, aż po montaż, który wymaga od ekipy wiedzy, doświadczenia i precyzji. Aby wszystkie prace przebiegały bez zakłóceń i przestojów, warto wiedzieć, w jaki sposób się do nich przygotować, aby nie utrudniać pracy ekipie dekarskiej i móc szybko cieszyć się nowym dachem.

Sprawdzamy dach

Przed remontem najważniejszą kwestią jest ocena stanu technicznego dachu. Aby sprawdzić, czy potrzebuje on jedynie remontu, czy też nadaje się do całkowitej wymiany, należy wziąć pod uwagę wiele czynników.
Na początku trzeba ustalić, jak ma być wykorzystywane poddasze. Wpływa to bowiem na ocenę konstrukcji dachu oraz ewentualny dobór nowego pokrycia dachowego i niezbędnych warstw izolacyjnych. Jeśli pod połaciami mają znajdować się pomieszczenia mieszkalne, warto zasięgnąć opinii konstruktora. Sprawdzenia wymaga nie tylko konstrukcja dachu, ale także strop poddasza.
Następnym etapem jest sprawdzenie, w jakim stanie technicznym są elementy dachu takie jak pokrycie, wstępne krycie, obróbki blacharskie, rynny i rury spustowe, kominy, okna dachowe i wyłazy, warstwy wewnętrzne oraz więźba. Warto zlecić to zadanie doświadczonym dekarzom, którzy sprawdzą każdy element i każdą część dachu.
Jeśli planujemy wymianę całego pokrycia dachowego, wówczas rzeczoznawca powinien ocenić stan techniczny więźby dachowej, czyli konstrukcji nośnej dachu. Wymieniając pokrycie, należy naprawić elementy nośne dachu, które uległy zniszczeniu, zawilgoceniu czy zagrzybieniu.

Lokalizacja źródła przecieku

Zanim przystąpimy do naprawy lub wymiany pokrycia dachu, ważne jest dokładne zlokalizowanie miejsca, z którego woda dostaje się do wnętrza budynku. Często jest to bardzo trudne zadanie, ponieważ woda może podążać za strukturą dachu, zanim dotrze do poddasza lub sufitu. Aby znaleźć przyczynę, warto więc:

• sprawdzić zewnętrzną część dachu, zwracając uwagę na wszelkie uszkodzenia, takie jak pęknięcia, braki dachówek, zniszczenia blachy czy zniszczone rynny;
• przeanalizować stan poddasza – wilgoć, plamy na suficie lub widoczne uszkodzenia mogą pomóc w zlokalizowaniu miejsca przecieku. Warto również ocenić stan paroizolacji, która chroni warstwy izolacyjne przed kondensacją pary wodnej. W przypadku starszych konstrukcji, gdzie paroizolacja nie została prawidłowo zamontowana, problemy z wilgocią mogą nasilać się nawet przy drobnych uszkodzeniach pokrycia;
• wykonać test wodny, który jest stosunkowo prosty, ponieważ polega po prostu na systematycznym polewaniu dachu wodą i cierpliwym obserwowaniu, gdzie pojawiają się przecieki wewnątrz budynku.

Planujemy remont

Jednym z powodów, które wymuszają konieczność remontu dachu, jest zniszczenie pokrycia. W takiej sytuacji należy jak najszybciej naprawić połacie, aby wyeliminować ryzyko przecieku. Innym powodem remontu jest jego mała atrakcyjność. Nie unikniemy też remontu, jeśli dach przecieka albo konstrukcję niszczą owady, jeśli sztywne poszycie lub więźbę zaatakował grzyb albo połać ugina się, a konstrukcja pęka. Zarówno grzyb, jak i owady do tego stopnia potrafią zniszczyć drewno, że może nas czekać katastrofa budowlana. Planując remont dachu, należy wziąć pod uwagę pogodę, zwłaszcza jeśli wymiany wymaga pokrycie i warstwa wstępnego krycia.

Układamy wstępne krycie

Wstępne krycie to warstwa, którą układa się na krokwiach, pod pokryciem dachu. Chroni ono przed zawilgoceniem wszystkie znajdujące się pod nią warstwy. Jeśli warstwa wstępnego krycia jest nieszczelna, trzeba ją zastąpić nową, a jeśli jest w dobrym stanie – wystarczy tylko wymienić łaty pod nowe pokrycie.
W starszych dachach często spotykana jest papa na deskowaniu, gdyż przed pojawieniem się na rynku folii dachowych nie było innego sposobu zabezpieczania przed ewentualnym przeciekaniem pokrycia dachowego. Przy wymianie istniejącego pokrycia deskowanie kryte papą można pozostawić tylko wtedy, gdy i papa, i deski są w dobrym stanie. Jeśli zniszczona jest tylko papa, należy ją usunąć, a na jej miejsce ułożyć na dotychczasowym deskowaniu membranę dachową. Jeżeli poszycie z desek jest spróchniałe lub zagrzybione, usuwa się je razem z papą, a zamiast nich układa na krokwiach membranę dachową.
Z kolei w nowszych, kilkunastoletnich dachach, pod pokryciem może być folia dachowa. Po zdjęciu starego pokrycia należy sprawdzić nie tylko jej stan (czy nie jest porwana, popękana lub krucha), ale przede wszystkim jej rodzaj. Folię o niskiej paroprzepuszczalności najlepiej wymienić na wysokoparoprzepuszczalną.
Jeżeli dach ma membranę dachową, trzeba ocenić, czy jest ona w dobrym stanie technicznym i nie wymaga wymiany. Jeżeli folia jest dobra, ale ma niewielkie rozdarcia, można je naprawić specjalną taśmą klejącą. Jeśli ubytki są większe, można w uszkodzone miejsca wkleić wstawki z nowej folii.
Rodzaj wstępnego krycia należy dobrać do nowego pokrycia dachowego i sposobu użytkowania poddasza. Do wyboru mamy tradycyjną papę na sztywnym poszyciu oraz nowoczesne membrany wstępnego krycia (MWK). Obecnie zaleca się stosowanie membran dachowych (folii wysokoparoprzepuszczalnych). Można je układać jako warstwę samodzielną, a także zamiast papy na deskowaniu. Zastosowanie membran dachowych sprawia, że izolację termiczną dachu (od strony wnętrza) można ułożyć na styk, bez pozostawiania szczeliny pod nią.
Papa na sztywnym poszyciu z desek, sklejki lub płyt wiórowych konieczna jest jedynie pod gontami bitumicznymi i blachą płaską łączoną na rąbek rzemieślniczy oraz wtedy, gdy spadek dachu jest mniejszy niż 20°. Papę na sztywnym poszyciu stosuje się także wtedy, gdy chcemy zabezpieczyć dach przed zagnieżdżeniem się kuny domowej. Trzeba przy tym pamiętać, że przy tym rodzaju wstępnego krycia podczas prac ociepleniowych od wewnątrz musimy zostawić szczelinę wentylacyjną wysokości co najmniej 2 cm. Brak takiej szczeliny może spowodować zawilgocenie ocieplenia, deskowania i drewnianych elementów więźby dachowej.

Naprawiamy lub wymieniamy pokrycie

Rzadko się zdarza, by dach na kilkudziesięcioletnim domu z nieużytkowym poddaszem był w na tyle dobrym stanie, że wystarczy tylko ocieplić połacie. Najczęściej konieczny jest całkowity remont, czyli rozebranie starego pokrycia wraz z deskowaniem i ułożeniem nowych warstw.
Jeśli więźba nie jest zniszczona, pokrycie możemy wymienić na nowe. Istotne dla obciążenia dachu jest to, czy stare pokrycie zamontowane jest na łatach czy na sztywnym poszyciu i czy nowe wymaga pełnego deskowania czy rusztu z łat i kontrłat. O tym powinien zdecydować konstruktor.
Dachówki ceramiczne i betonowe. Takie pokrycie można w prosty sposób naprawić, podmieniając jedynie uszkodzone dachówki, bez konieczności wymiany całości, jeśli mamy zapasowe lub dokupimy nowe o bardzo podobnym wyglądzie. By uniknąć wyróżniających się fragmentów, zdejmuje się stare dachówki z mniej widocznego miejsca i zastępuje nowymi, a starymi uzupełnia miejsce po tych uszkodzonych.
Pokrycia z blachy powlekanej. W tym przypadku proces odnowienia dachu sprowadza się do wyczyszczenia pokrycia i pomalowania bądź impregnacji. Dostępne na rynku farby i impregnaty do dachów sprawią, że jego powierzchnia będzie wyglądać jak nowa. Jeśli jednak jest blacha dziurawa, nie warto jej odnawiać. Racjonalniej będzie wymienić cały arkusz.

Ocieplamy dach

Sposób ocieplenia dachu zależy od tego, czy poddasze ma być użytkowe. Jeśli tak, termoizolację układa się na skosach dachowych, jeśli nie – wystarczy odpowiednio gruba warstwa na stropie. Osobną kwestią jest sprawdzenie, czy ocieplony dach ma wystarczającą warstwę izolacji termicznej (obecnie współczynnik przenikania ciepła U dachu nie powinien być większy niż 0,15 W/(m2K)). Jeśli mamy wątpliwości co do jej grubości lub jakości ułożenia, przed podjęciem decyzji o docieplaniu połaci warto wykonać badania termowizyjne. Na termogramach bowiem widać miejsca niedostatecznie zaizolowane termicznie, przez które najszybciej ucieka z domu ciepło.

Doświetlamy poddasze

Najtańszym i najprostszym rozwiązaniem jest wymiana starego okna połaciowego na nowe o tych samych lub bardzo zbliżonych wymiarach. Będzie to się wiązało z niewielkimi zmianami pokrycia, ponieważ jednocześnie z oknem wymienia się kołnierz uszczelniający. Trzeba bowiem pamiętać, że chociaż producenci przez długie lata zachowują te same rozmiary okien, nie jest łatwo idealnie dopasować nowe okno do istniejącej wewnętrznej wnęki okiennej. Przy wymianie okna trzeba uszkodzoną wnękę okienną naprawić lub wykonać ją od nowa.
W pomieszczeniach, w których nie da się zamontować okien dachowych, warto rozważyć montaż świetlika tunelowego. Zapewni on dotarcie wystarczającej ilości światła słonecznego w trudno dostępne miejsca, np. do garderoby czy ciemnego korytarza. Taki świetlik gwarantuje lepsze oświetlenie wnętrz niż sztuczne światło.

Naprawiamy orynnowanie

Naprawa rynien czasami wymaga wykonania wielu prac – najbardziej wymagające pod tym względem są starsze systemy, a także te zaniedbane. Jeśli rynny łączone są na stałe, wymiana pojedynczej części będzie wymagała klejenia lub lutowania, w zależności od zastosowanej wcześniej techniki. A tu potrzeba już umiejętności i odpowiednich narzędzi. Czasem niezbędny może okazać się też demontaż części starego pokrycia dachowego.
Decyzja, czy wymieniać czy remontować rynny i rury spustowe podczas remontu dachu, zależy od ich stanu oraz zakresu prac naprawczych na pokryciu dachowym. Jeśli stare orynnowanie jest zniszczone, należy wymienić je na nowe. Gdy montowany jest nowy dach, warto wymienić także system orynnowania.

Remontujemy dach płaski

Remont dachu płaskiego należy przeprowadzić, jeśli pojawią się na nim uszkodzenia takie jak pęcherze, wybrzuszenia, pęknięcia czy rozszczelnienia wierzchniej warstwy. Również wtedy, gdy papa odspaja się od podłoża, kruszy się, występują przecieki lub zbieranie się wody na powierzchni dachu. Szczególnej uwagi wymagają też miejsca, w których pojawiły się grzyby czy zaczęły rosnąć rośliny.
Remont dachu płaskiego wymaga indywidualnego podejścia, które uwzględnia specyfikę budynku oraz stan degradacji podłoża. Dopasowanie materiałów hydroizolacyjnych do specyficznych wymagań dachu płaskiego pozwala na efektywny remont dachu oraz minimalizuje ryzyko wystąpienia problemów w przyszłości. Najlepiej skonsultować to ze specjalistą, który prawidłowo oceni stopień degradacji podłoża dachu oraz dobierze odpowiedni system do renowacji.

Ocieplamy dach płaski

Do ocieplenia stropodachu potrzebny jest materiał możliwie jak najbardziej odporny na wodę i wykazujący wysoką wytrzymałość na ściskanie oraz uszkodzenia mechaniczne. Nic zatem dziwnego, że dominują tu twarde płyty termoizolacyjne z różnych odmian polistyrenu, poliizocyjanuratu PIR lub wełny mineralnej. Płyty ociepleniowe mocuje się do podłoża przeważnie mechanicznie, za pomocą specjalnych kołków teleskopowych z tarczkami dociskowymi. Płyty polistyrenowe, PIR i rezolowe można też kleić do podłoża, używając mas klejących, które nie zawierają rozpuszczalników organicznych mogących niszczyć ich strukturę.

Pokrywamy dach płaski

Na dach płaski potrzebne są trzy rodzaje papy:

• paroizolacyjna – mająca wkładkę aluminiową, służąca do oddzielenia wyższych warstw dachu od pary wodnej, która mogłaby przedostawać się z ogrzewanych pomieszczeń pod stropem. Mocuje się ją do podłoża lepikiem;
• podkładowa – pełniąca dwie funkcje: osłanianie izolacji termicznej z materiałów wrażliwych na ogień przed płomieniem palnika, którym zgrzewa się papę wierzchniego krycia, oraz zapewnienie lepszej szczelności. Jest to papa modyfikowana SBS, z osnową poliestrową. Wśród pap podkładowych są też perforowane papy wentylacyjne, które nie uszczelniają, lecz umożliwiają wydostawanie się pary wodnej i gazów spod pokrycia poprzez system kominków odpowietrzających;
• wierzchniego krycia – to papa, która może być modyfikowana SBS i mieć osnowę poliestrową lub poliestrowo-szklaną albo w formie welonu szklanego. Charakterystyczną cechą jest posypka wierzchnia z kruszywa mineralnego, chroniąca przed uszkodzeniami mechanicznymi i promieniowaniem UV, a czasem też nadająca papie dekoracyjną barwę.

Pokrycie dachu płaskiego można wykonać także z innych materiałów. Przykładowo może to być membrana z plastyfikowanego polichlorku winylu PCW-P lub membrana EVA. Układa się je jednowarstwowo, a do zgrzewania używa gorącego powietrza.
Do krycia dachów płaskich polecane są też membrany EPDM. To tworzywo bardzo mocne i  jednocześnie elastyczne. Pod foliami lub membranami warto umieszczać najpierw warstwę rozdzielającą z grubej włókniny szklanej lub poliestrowej.
Ciekawymi produktami są pokrycia płynne. Są to gęste masy, które nakłada się na podłoże. Po zastygnięciu osiągają wytrzymałość i elastyczność zbliżoną do gumy. Są niezastąpione pod względem łatwości nanoszenia. Mogą to być płynne folie lub masy polimerowo-bitumiczne. Niektóre wymagają zbrojenia elastyczną matą poliestrową.

Zdaniem eksperta - Naprawa pokrycia dachu płaskiego membraną EPDM

Najczęściej stosowaną technologią pokrywania dachów płaskich budynków mieszkalnych dawniej i obecnie jest ułożenie papy termozgrzewalnej. Po pewnym czasie eksploatacji takie pokrycia wymagają napraw. Przyczyną powstania nieszczelności izolacji może być naturalne starzenie się materiału pokrycia, uszkodzenia mechaniczne lub błędy wykonawcze podczas układania pokrycia. W takich przypadkach należy dokonać naprawy izolacji lub ponownego pokrycia dachu.
Naprawa nieszczelności pokrycia dachu nie zawsze jest skuteczna, gdyż często trudno jest dokładnie zidentyfikować miejsca powstania przecieków. Droższym, ale lepszym rozwiązaniem jest ponowne pokrycie całego dachu materiałem wodoszczelnym. W takich wypadkach skutecznym sposobem jest zastosowanie membrany EPDM. W większości przypadków nie ma wówczas potrzeby usuwania starego pokrycia, należy dokładnie oczyścić stare pokrycie i np. zlikwidować istniejące pęcherze.
Rozwiązania takie oferuje firma SealEco, specjalizująca się w pokryciach EPDM dachów, tarasów oraz zbiorników wodnych różnych typów. W omawianych przypadkach SealEco może dostarczyć membranę EPDM przygotowaną w formie prefabrykatów łączonych na gorąco na żądany wymiar, które będą następnie klejone lub mocowane mechanicznie do podłoża. Sposób mocowania oraz wykonanie obróbek detali dachu „na gorąco” umożliwia montaż pokrycia także w ujemnych temperaturach powietrza.
Membrany EPDM nie ulegają degradacji, nie wymagają konserwacji i zachowują wszystkie swoje zdolności izolacyjne przez ponad 50 lat. Warunkiem jest to, aby materiał nie został uszkodzony/przecięty mechanicznie. Pokrycia dachowe EPDM wykonane przez SealEco metodą wulkanizacji na gorąco zapewniają pełną szczelność membrany na przenikanie wody.

Janusz Góral, ekspert w firmie SealEco

Okna do dachów płaskich

Mają specjalnie zaprojektowaną konstrukcję, która zapobiega zaleganiu wody opadowej i śniegu na powierzchni szyb. Samo okno jest trwale i szczelnie połączone z pokryciem dachowym. Nie ma więc obawy, że woda opadowa przedostanie się do wnętrza budynku, powodując jego zawilgocenie. Parametry techniczne tych okien są w zasadzie takie same, jak tradycyjnych okien połaciowych. Można też montować w nich różne akcesoria wewnętrzne i zewnętrzne (rolety, żaluzje itp.), chroniące przestrzeń pod dachem przed nadmiernym nagrzewaniem się w lecie i przed stratami ciepła w zimie. Takie okna można montować jako pojedyncze moduły lub też w grupach, przestrzegając jednak zaleceń producenta dotyczących odległości między poszczególnymi modułami.
Do wyboru są okna nieotwierane i otwierane. Te drugie umożliwiają bezproblemowe wietrzenie pomieszczeń; modele w wersji z elektrycznym otwieraniem i zamykaniem skrzydła mają wbudowany detektor deszczu, który automatycznie zamyka otwarte okno, gdy pojawią się opady.
Obecnie na rynku dostępne są dwa typy okien przeznaczonych do montażu na płaskich dachach. W pierwszym z nich okno osłania z zewnątrz przezroczysta lub matowa kopuła z akrylu lub poliwęglanu, która zapobiega zaleganiu śniegu i wody deszczowej. Natomiast szyby wykonane są z bezpiecznego, klejonego warstwowo szkła i mają powłokę niskoemisyjną. Z kolei ramy i skrzydła zbudowane są z wielokomorowych profili z twardego PVC, wypełnionych termoizolacyjną pianką polistyrenową, poprawiającą parametry cieplne okna. W drugim zaś typie okien stosuje się specjalną obudowę, która podnosi kąt montażu okna o 15° w stosunku do połaci dachowej. Jeden z krótszych boków obudowy jest o kilka centymetrów wyższy, a dłuższe są ukośnie ścięte. Obudowa ta wykonana jest z drewna, ocieplonego materiałem termoizolacyjnym. Szczelność całej konstrukcji zapewnia aluminiowy kołnierz łączący okno z obudową.

Zdaniem eksperta - Co warto wiedzieć o wymianie pokrycia dachowego?

Podstawą do rozpoczęcia prac i oszacowania kosztów jest dokładne sprawdzenie stanu technicznego istniejącej więźby dachowej. Przed zakupem nowych materiałów cieśla lub konstruktor musi ocenić, czy drewniane krokwie nie są zawilgocone, porażone przez grzyby lub osłabione przez szkodniki. Stan techniczny konstrukcji decyduje o tym, jaki materiał będzie można zastosować. Ciężkie dachówki ceramiczne i betonowe wymagają solidnego oparcia, pokrycia lekkie takie jak blachodachówka, gont bitumiczny czy panele na rąbek stojący mogą być zamontowane na konstrukcjach o mniejszych przekrojach.
Wybór nowego pokrycia w dużej mierze zależy od zaplanowanego budżetu, architektury budynku oraz zapisów w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP), który może narzucać kolorystykę lub rodzaj materiału. Poza samym pokryciem, kluczowe znaczenie mają warstwy izolacyjne. Wymiana dachu to idealny moment na ułożenie nowoczesnej membrany paroprzepuszczalnej oraz wykonanie skutecznego ocieplenia (np. wełną mineralną, pianą PUR lub płytami PIR), co skutecznie obniży rachunki za ogrzewanie.
Równie istotne są kwestie formalne. Wymóg zgłoszenia lub pozwolenia zależy od zakresu planowanych prac. Zgodnie z prawem budowlanym, jeśli wymienia się tylko pokrycie dachowe (np. blachę na blachę, dachówkę na dachówkę) bez ingerencji w konstrukcję, formalności zazwyczaj nie są wymagane. Zgłoszenie jest potrzebne przy wstawianiu okien dachowych lub naprawie więźby. Pozwolenie na budowę jest obowiązkowe przy zmianie kształtu, kąta nachylenia, podniesieniu dachu oraz adaptacji poddasza.
Prace ciesielskie i dekarskie najlepiej planować od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Profesjonalna ekipa oraz dobrej jakości materiały to fundament inwestycji: błędy w montażu pokrycia, obróbek blacharskich, czy uszczelnień wokół elementów przechodzących przez dach są najczęstszą przyczyną późniejszych przecieków i kosztownych poprawek. Kompleksowa wymiana dachu powinna obejmować także montaż nowego systemu rynnowego, stopni kominiarskich oraz płotków przeciwśniegowych, co zapewni bezpieczeństwo i trwałość konstrukcji na kolejne dekady.

Michał Jabłonkowski, Menadżer Produktu Galeco

Kiedy potrzebna jest całkowita wymiana dachu?

Całkowita renowacja dachu jest dość kosztownym i czasochłonnym przedsięwzięciem, dlatego wykonuje się ją bardzo rzadko. Częściej przeprowadza się mniej skomplikowane naprawy, które pozwalają uniknąć przeciekania dachu. Wymiana dachu staje się niezbędna, gdy:

• dach jest bardzo stary i większa jego część jest uszkodzona,
• pokrycie ma widoczne ślady rdzy lub regularnie przecieka w wielu miejscach,
• konstrukcja więźby dachowej jest osłabiona przez długotrwałe działanie wilgoci,
• planowana jest gruntowna modernizacja budynku lub zmiana jego charakteru,
• koszty częstych napraw przewyższają w dłuższej perspektywie koszt wymiany.

Zanim wybierzesz dekarza

Wybór dekarza to jedna z ważniejszych decyzji podczas remontu dachu – nieprawidłowo wykonane prace dekarskie mogą skutkować kosztownymi poprawkami, obniżeniem trwałości pokrycia oraz problemami z gwarancją. Dlatego warto wiedzieć, czym należy się kierować i jakie pytania zadać wykonawcy, aby sprawdzenie jego kompetencji było rzetelne, a podjęta decyzja bezpieczna w przyszłości. Dlatego wybierając dekarzy trzeba zwrócić uwagę między innymi na:

• doświadczenie i referencje – zapytaj potencjalnego wykonawcę o liczbę lat działalności oraz o projekty, które już zrealizował. Poproś również o referencje od zadowolonych klientów;
• specjalizacja – upewnij się, że firma specjalizuje się w remontach dachów. Wybierając specjalistę, masz większą pewność, że prace będą wykonane zgodnie z najwyższymi standardami;
• oceny i opinie klientów – sprawdź opinie innych klientów na stronie internetowej firmy, w mediach społecznościowych lub na platformach oceniających usługi;
• umowa i gwarancja – przed rozpoczęciem prac upewnij się, że firma oferuje pisemną umowę określającą zakres prac, terminy, koszty oraz warunki płatności. Zapytaj również o gwarancję na wykonane prace;
• ceny i koszty – porównaj oferty kilku firm, pamiętając, że najtańsza oferta nie zawsze jest najlepszym wyborem. Zwróć uwagę na jakość wykonania i doświadczenie firmy.