Budowa zimą. Czy to dobry pomysł?

Choć miesiące jesienno-zimowe nie sprzyjają intensywnym pracom na placu budowy, eksperci wskazują, że budowa w tym czasie jest możliwa. Po pierwsze, zimy w Polsce są ostatnio bardzo łagodne, a ponadto dziś dostępne na rynku materiały to zupełnie inne produkty niż w czasach słusznie minionych, które umożliwiają prowadzenie prac nawet przy negatywnych warunkach pogodowych. Oczywiście, nie oznacza to jednak, że wszystkie prace można wykonywać o tej porze roku. O ile bowiem znajdziemy materiały odporne na mróz, o tyle trudno będzie realizować prace zewnętrze podczas silnych opadów śniegu, które mogą pojawić się w każdym momencie. Ogólną zasadą jest zatem, że zimą nie przeprowadza się raczej prac zewnętrznych, a jedynie wewnętrzne wykończeniowe. Poza tym, jeśli faktycznie przerwiemy budowę, to jest to idealny okres na etap planowania czy rezerwowania ekip wykonawczych. Zazwyczaj nie ma też problemu z dostępnością materiałów budowlanych, które dodatkowo są w lepszych cenach niż latem. Dodatkowo, jeśli pogoda będzie sprzyjać, budowa domu zimą pozwala mocno nadgonić prace. To wszystko pozwala uniknąć wiosennego pośpiechu, rosnących kosztów i problemów z dostępnością pracowników. 

Kiedy najlepiej rozpocząć budowę domu?

Największy ruch na działkach budowlanych obserwujemy w ciepłych miesiącach roku i nie ma w tym nic dziwnego. Przede wszystkim ograniczenia związane z wykonywaniem prac mokrych, a szczególnie betonowaniem, układają zwykle kalendarz budowy.  

Zatem, kiedy budować dom? Wszystko zależy tak naprawdę od wybranej technologii, aktualnej aury, decyzji kierownika budowy oraz inwestora. Jeszcze kilka lat temu uważano, że budowa domu w zimie jest niewskazana lub możliwa tylko w szczególnych przypadkach. Specjaliści radzili, by na ten czas wstrzymać się z pracami i zaplanować je na wiosnę, ale dzisiaj podejście do tematu – o czym powiedzieliśmy na wstępie - mocno się zmieniło. Za odwrotem od utartych zwyczajów budowlanych stoi nie tylko odczuwalna zmiana klimatu w Polsce, ale też rozwój technologii.

Rozpoczęcie budowy domu w miesiącach wiosennych jest chyba najbardziej optymistycznym scenariuszem. Jeśli wszystko przebiega zgodnie z harmonogramem, do nowego domu można wprowadzić się nawet przed zakończeniem roku. Najlepiej zacząć w połowie marca, gdy grunt rozmarznie i nie ma już ryzyka występowania bardzo niskich temperatur. Wtedy jest dobry moment na rozpoczęcie prac ziemnych, na przykład można zdjąć humus, czyli wierzchnią, nienośną warstwę ziemi i  przystąpić do przygotowania podłoża pod fundamenty.
Rozpoczęcie budowy domu w czerwcu, lipcu lub sierpniu również ma plusy. Szczególnie warto uwzględnić tutaj wyższe temperatury umożliwiające bezproblemowe wykonanie większości prac. Ale uwaga – nawet tu mogą pojawić się problemy, związane np. przy wykonywaniu stropów z użyciem betonu, ponieważ zbyt wysoka temperatura zdecydowanie nie sprzyja wiązaniu betonu. Dodatkowo, taki strop należy pielęgnować, opóźniając odparowanie wody technologicznej. Budowa w trzecim kwartale roku i przy sprzyjających temperaturach nie jest wcale złym rozwiązaniem. Do plusów w przypadku wnoszenia domów murowanych trzeba na pewno zaliczyć niższe koszty robocizny. Ekipy budowlane mają wtedy nieco mniej pracy i konkurują cenowo, a to szansa na ewentualne oszczędności.

Jesienią praktykuje się zwykle wylewanie fundamentów, wznosi mury i wykonuje więźby oraz pokrycia dachowe. Najlepiej, żeby do zimy udało się doprowadzić dom do stanu surowego zamkniętego, tzn. wstawić okna i drzwi – wtedy wnętrze będzie chronione przed deszczem czy śniegiem.
Zimą, przy sprzyjającej pogodzie i z zastosowaniem specjalnych materiałów, też – jak wspomnieliśmy - da się budować, ale pamiętajmy, że wymaga to dokładnego zaplanowania oraz zastosowania specjalistycznych technik i materiałów. Warunki atmosferyczne, takie jak mróz i opady śniegu, mogą znacząco utrudnić lub wręcz uniemożliwić wykonanie niektórych prac. Największym wyzwaniem są tzw. prace mokre, jak murowanie czy betonowanie, które wymagają dodatnich temperatur, aby materiały mogły prawidłowo wiązać i twardnieć. Zakres dozwolonych w zimie robót w przypadku tradycyjnej technologii jest mocno ograniczony.

Zimą nie należy:

• §  przeprowadzać prac zewnętrznych, w tym ocieplania i tynkowania elewacji przy temperaturze niższej niż 5°C;

(warto w tym miejscu pamiętać o ryzyku, jakie niesie ze sobą pozostawienie na mrozie na dłuższy czas nieosłoniętego styropianu – materiał zżółknie, a jego warstwa zewnętrzna ulegnie skruszeniu, co utrudni późniejsze prace tynkarskie. Nierozważne jest również używanie wełny mineralnej podczas zmiennej, zimowej pogody – wełna, która nasiąknie wodą i wilgocią traci swoje właściwości termoizolacyjne)

• §  wykonywać innych prac mokrych, takich jak wylewanie fundamentów, stropów oraz murowanie czy wszystkich innych czynności, które wymagają użycia betonu
  (bardzo niskie temperatury powietrza sprawiają, że proces schnięcia i utwardzania betonu znacznie wydłuża się, a jego ; właściwości chemiczne i mogą ulec pogorszeniu).

Poza tym, w przypadku murowania kominów zimą narażamy się na możliwość powstawania białych wykwitów wapiennych na powierzchni spoin (najczęściej grafitowych) na skutek wiązania w warunkach dużej wilgotności powietrza.

Podczas silnych mrozów nie montuje się również stolarki zewnętrznej, a te prace przeprowadza się dopiero po ich ustaniu.

W budownictwie za zimę uważa się okres, w którym średnia temperatura dobowa powietrza wynosi poniżej 5ºC. W warunkach polskich okres ten może trwać nawet 5-6 miesięcy. Tak długa przerwa w pracach budowlanych nie jest ekonomiczna – wydłuża proces budowy, a więc oddala moment przeprowadzki do nowego domu. 

Jakie prace zakończyć przed zimą…

Niektóre prace budowlane należy koniecznie zakończyć przed zimą. Przykładem są prace ziemne, które powinno się wykonać przed pierwszymi przymrozkami. Zrobienie wykopów przy zamarzniętym gruncie będzie bowiem bardzo trudne. Niewskazana jest również budowa fundamentów, jeśli temperatura spada poniżej zera. Jeśli budowa domu przed zimą zatrzyma się na tym etapie, należy odpowiednio zabezpieczyć na ten okres zarówno wykopy, jak i fundamenty

Przed zimą najlepiej też zakończyć prace murarskie, ponieważ murowanie przy ujemnych temperaturach jest niewskazane ze względu na problem z wiązaniem zapraw.

Również budowa dachu zimą nie jest zalecana, ponieważ niekorzystne warunki pogodowe bardzo utrudniają prace dekarskie. W ogóle znalezienie ekipy dekarzy, która jest doświadczona w pracach w niskich temperaturach i  potrafi dostosować materiały budowlane do trudnych warunków atmosferycznych jest bardzo trudne  Dlatego do jesieni warto przynajmniej dokończyć stropy i więźbę, a następnie zabezpieczyć całą konstrukcję przed opadami.

A jeśli już wykonaliśmy ocieplenie budynku, warto zadbać o położenie na nim tynku, ponieważ w przeciwnym razie warstwa izolacyjna podczas zimy może zawilgotnieć i przez to utracić swoje właściwości. Choć i tu wymagana jest ostrożność – tynkowanie zaleca się wyłącznie wtedy, gdy temperatura na zewnątrz wynosi minimum 5°C. Niższa może bowiem doprowadzić do przemrożenia tynku, co skutkuje potem przebarwieniami i nierównościami wymagającymi napraw (wprawdzie istnieją specjalne domieszki mrozoodporne do tynków, to jednak czas ich schnięcia jest sporo dłuższy, poza tym istnieje niebezpieczeństwo, że tynk może zawilgotnieć i stracić swoje właściwości). 

… a jakie można wykonywać dalej?

Zwykle prace te wiążą się przede wszystkim z tzw. wykończeniówką. Kiedy budynek ma pokrycie dachowe, okna i drzwi, można w nim z powodzeniem rozprowadzać w nim:

• §  instalacje wewnętrzne (wodno-kanalizacyjną i elektryczną),
• §  montować podwieszane sufity oraz stelaże ścianek działowych,
• §  wykonywać wylewki,

Jeśli udało nam się uruchomić ogrzewanie (nawet prowizoryczne np. przenośne grzejniki lub nagrzewnice, ), da się robić posadzki, układać glazurę oraz terakotę i przeprowadzać tzw. biały montaż.

Ważne jest jednak, aby w pomieszczeniach utrzymywana była odpowiednia temperatura (przynajmniej +15°C) i zapewniona właściwa wentylacja, aby wilgoć mogła być efektywnie odprowadzana.

Niskie temperatury nie są przeszkodą w prowadzeniu wielu prac budowlanych. Prace te wymagają jednak dobrego przygotowania. To podstawa spokojnej i terminowej realizacji inwestycji. Korzystając z odpowiednich technologii i materiałów, można je kontynuować nawet w niesprzyjających warunkach, ale ważne jest zrozumienie, które prace można wykonać zimą, a które lepiej odłożyć na cieplejsze miesiące.

Jak zabezpieczyć budowę na zimę?

Rozpoczęta budowa domu powinna być odpowiednio zabezpieczona przed zimą. Przede wszystkim zabezpieczyć należy wykop ziemny, fundamenty lub piwnicę, nad którą nie został wykonany strop. Takie elementy należy przykryć słomianymi matami lub styropianem, na które trzeba następnie położyć folię budowlaną, a całość przykryć cegłami lub kamieniami, które uchronią taką konstrukcję przed silnym wiatrem. Same fundamenty często pokrywa się także warstwą ziemi, którą należy usunąć wiosną.

Jeśli budowa domu zimą zatrzymała się na etapie stanu surowego otwartego, należy zabezpieczyć wnętrze budynku przed chłodem i wilgocią poprzez zabicie deskami pustych otworów okiennych i drzwiowych. A czy można zostawić dom bez dachu na zimę? Można, ale konieczne jest zabezpieczenie więźby specjalną folią oraz deskowaniem.

Można natomiast pozostawić tynki na zimę bez ogrzewania. Nic się z nimi nie stanie, jednak niezwykle ważne jest, aby je porządnie wysuszyć przed nadejściem pierwszych mrozów. Jeśli tego nie dopilnujemy, tynki mogą popękać, a na ścianach może się pojawić grzyb.

 „My się zimy nie boimy…”

Budowa domu zimą? Dla technologii prefabrykowanej to żaden problem! Czas przeprowadzenia wszystkich prac w tym przypadku jest zdecydowanie krótszy niż ten potrzebny na postawienie i wykończenie budynku murowanego, a pora roku nie stwarza w tym przypadku większych ograniczeń. A to dlatego, że elementy konstrukcyjne budynku prefabrykowanego, tj. ściany z drzwiami i oknami, podłogi, stropy oraz dach powstają w hali produkcyjnej – w zamkniętych warunkach, więc niestraszna im niesprzyjająca pogoda. Natomiast montaż prefabrykatów na działce może być zrealizowany nawet w niskich temperaturach, dlatego budowa domu prefabrykowanego jest jak najbardziej możliwa. Proces ten trwa od kilku godzin do kilku dni, w zależności od wielkości budynku i stopnia skomplikowania projektu. Czas przygotowania wszystkich elementów, począwszy od dnia złożenia zamówienia, aż do przyjazdu gotowego zestawu na miejsce docelowe, w zależności od producenta i przygotowania administracyjnego działki wynosi nawet 90 dni od chwili przyjęcia zlecenia. Jedyne ograniczenia podczas budowy domu zimą w przypadku budownictwa prefabrykowanego stwarzają prace mokre prowadzone na działce, czyli prace przygotowawcze z przygotowaniem fundamentów. Te najlepiej wylać, gdy temperatury nie są zbyt niskie, ale ostatecznie o terminie wszystkich robót decyduje kierownik budowy/generalny wykonawca.