Niech no tylko zakwitną jabłonie

Jabłonie, wiśnie i śliwy należą do znanej z urody rodziny różowatych (Rosaceae). Nic dziwnego, że wyhodowano mnóstwo ich odmian typowo ozdobnych. Można je polecić do każdego ogrodu, bo są między nimi wysokie i niskie, a także o szerokich lub wąskich koronach. Kwitną dopiero z nastaniem prawdziwie ciepłych dni, zwykle pod koniec kwietnia lub w maju, niezbyt długo, ale bardzo obficie. Te, które mają pojedyncze kwiaty, jesienią obsypują się owocami, które mogą dotrwać do końca zimy. Niestety, najpiękniejsze półpełne oraz pełne odmiany owoców nie tworzą.

Rajskie jabłka

Wiele jabłoni (Malus) uprawia się głównie z powodu ich urody. Najbardziej znane to jabłoń purpurowa (M. purpurea), kwiecista (M. floribunda), jagodowa (M. baccata) i niska, a właściwie jej odmiana rajska (Malus pumila odm. paradisiaca) oraz mieszańce międzygatunkowe. Wszystkie ozdobne jabłonie popularnie nazywanie są rajskimi. Osiągają wysokość 3-6 m, ale są też odmiany karłowe, np. 'Courtabri' dorastająca tylko do metra. Odmiany 'Royal Beauty', 'Rogów', 'Red Jade' mają pokrój płaczący, a 'Van Eseltine' i 'Sentinel' - kolumnowy.

Drzewa te tworzą z reguły pojedyncze kwiaty. Półpełne mogą powstawać u jabłoni kwiecistej i jej mieszańców, znanych także z tego, że mają dekoracyjne czerwone pąki, a rozwinięte kwiaty białe. Liście niektórych odmian, m.in. 'Royalty', 'Lemonei', 'Eleyi', 'Ola' i 'Betared', są purpurowe. Jabłonie o liściach zielonych i białych kwiatach to np. 'Dolgo', 'Evereste', 'Wintergold'. Jesienną ozdobą drzew są liczne żółte, pomarańczowe lub czerwone jabłuszka: bardzo drobne (o średnicy 0,5-1 cm u odmiany 'Wintergold') lub większe (3 cm średnicy u odmiany 'Ola') wiszące na długich cienkich szypułkach. Choć są mniej słodkie i soczyste od deserowych, to również nadają się do jedzenia i na przetwory, np. po utrwaleniu w syropie do ozdoby deserów.

Kwiaty samurajów

Ozdobne wiśnie (Prunus) najbardziej cenione są w Japonii, która dzięki nim zyskała miano Kraju Kwitnącej Wiśni. Japończycy uważają je za symbol wspaniałego, lecz krótkiego życia samurajów. Gdy drzewa te kwitną, urządza się w parkach pikniki i przyjęcia.

Większość wiśni ozdobnych ma pełne lub półpełne kwiaty i pięknie przebarwiające się jesienią liście. U nas dobrze rosną odmiany wiśni piłkowanej (P. serrulata): 'Amanogawa' o kolumnowej koronie wysokości 4-7 m i dużych (do 5 cm średnicy) kwiatach oraz osiągająca do 8 m wysokości 'Kanzan'. Do bardziej odpornych należy wiśnia nippońska (P. nipponica) 'Brillant' - niewysokie drzewo o pojedynczych białych kwiatach. Natomiast wiśnie: piłkowana 'Shirofugen', jodeńska (P. yedoensis) 'Shidare Yoshino' i kosmata (P. subhirtella) 'Pendula' mogą przemarzać.

Śliwy do podziwiania

Jeszcze do niedawna hodowcy nie doceniali urody śliw (także należą do rodzaju Prunus). Jeśli sadzono śliwy wiśniowe, czyli ałycze (P. cerasifera), to głównie jako nieformowane żywopłoty. Za ich wadę uznawano fakt, że obficie sieją owocami. Popularność więc zdobyła czerwonolistna odmiana 'Pissardii' (inaczej 'Atropurpurea') o czerwonych liściach i bladoróżowych kwiatach ukazujących się na nagich jeszcze gałązkach. Niemal nie owocuje, co poczytuje się za jej zaletę. Powstała też nowa odmiana 'Złoty Obłok' o żółtawych liściach oraz 'Hessei', której młode liście są zielono-kremowo-różowe, starsze zaś nabierają purpury. Dla smakoszy stworzono dobrze plonującą odmianę mieszańcową 'Traiblazer' (inaczej 'Hollywood') o lejkowato rozszerzającej się koronie, purpurowych liściach i owocach podobnych do mirabelek.

Co lubią, co im szkodzi

Drzewka owocowe należy sadzić w słonecznych miejscach (zwłaszcza wiśnie wymagają stanowisk ciepłych i zacisznych). Dobrze rosną na glebach piaszczysto-gliniastych. Na ubogich i piaszczystych należy je regularnie zasilać. Jabłonie, szczególnie te o purpurowych liściach, w czasie mokrego lata często zapadają na parch - chorobę grzybową objawiającą się brązowymi plamami na liściach. Większą odporność wykazują jabłonie o zielonych liściach i białych kwiatach.