Ogrody
Rośliny
Rośliny w odcieniach błękitu i fioletu - w stylu śródziemnomorskim

Rośliny w odcieniach błękitu i fioletu - w stylu śródziemnomorskim

Tekst dr Wojciech Podstolski, Ogród Botaniczny UW08-12-2025 08:45

Fioletowe kwiaty? Kwitnące zioła to nieodłączny element rozgrzanych słońcem zakątków śródziemnomorskich i romantycznych ogrodów angielskich. Przywołują wspomnienia z wakacji. Zatrzymajmy te wspomnienia we własnym ogrodzie - wśród rabat wypełnionych kępami wonnych ziół, delektując się zapachem lawendy i szałwii

Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia)

Fioletowe kwiaty – dlaczego warto mieć je w ogrodzie?

Rośliny aromatyczne nieodłącznie kojarzą się ze słonecznym, gorącym latem . Spacer pośród nich działa na wszystkie zmysły. Unoszące się w powietrzu olejki eteryczne, intensywny kolor kwiatów i brzęczenie pszczół - to wszystko tworzy niezwykły klimat ziołowych rabat.

Warto mieć w ogrodzie zakątek, w którym poczujemy pełnię lata . Oprócz dobrze znanej lawendy i szałwii można wykorzystać inne rośliny o podobnych wymaganiach i kolorystyce, takie jak delikatne kocimiętki i coraz modniejsze perowskie.

Kwiaty fioletowe kwitnące latem

Najpiękniejsze rośliny o fioletowych kwiatach

Lawenda wąskolistna – klasyka ogrodu śródziemnomorskiego

To klasyka ziołowego ogrodu. Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia), od wieków uprawiana w celach leczniczych, należy też do bardzo lubianych roślin ozdobnych. Tworzy niskie, zwarte krzewy o wąskich srebrzystych liściach. Intensywnie fioletowe kwiaty masowo pojawiają się w czerwcu.

Lawendę najlepiej sadzić po kilka sztuk, na brzegach rabat lub pomiędzy kamieniami suchych murków. W większych ogrodach możemy ulokować ją wzdłuż ścieżek, utworzyć z niej obwódkę rabat lub niski żywopłot. W sklepach znajdziemy wiele odmian różniących się wysokością, wielkością kwiatostanów i intensywnością zabarwienia. Do najpopularniejszych należą fioletowe 'Hidcote Blue', 'Munstead', 'Dwarf Blue' oraz biała 'Alba'.

12 roślin kwitnących całe lato. Kocimiętka, trytoma groniasta, trzykrotka...

Szałwia – aromat, kolor i dekoracyjne liście

Szałwia: Wyjątkowo aromatyczne, zielonkawosrebrzyste listki i atrakcyjne fioletowe kwiaty ma również szałwia lekarska (Salvia officinalis). W sprzyjających warunkach może tworzyć szeroko rozrastające się kępy o wysokości 70 cm. Stosowana jako roślina lecznicza jest także oryginalną przyprawą kuchenną. W ogrodach najczęściej sadzi się odmiany o dekoracyjnym ulistnieniu - brązowopurpurową 'Purpurascens', 'Icterina' z żółtą obwódką, a także 'Tricolor' - purpurową z białym brzegiem. Wyróżniająca się zwartym pokrojem szałwia 'Berggarten' ma bardzo dekoracyjne eliptyczne liście, lecz rzadko zakwita.

Coraz większą popularnością ze względu na intensywnie fioletowe kwiaty cieszy się bylinowa szałwia omszona (Salvia nemorosa). Jej kępy o wyprostowanych niczym kandelabry kwiatostanach (40-60 cm) pojawiają się od czerwca do sierpnia. Do najpiękniejszych odmian należą klasyczna, mocno fioletowa 'Superba', żywoniebieskie: 'Amethyst', 'Mainacht' i 'Lubecca', a także ciemnofioletowa 'Ostfriesland'. W szkółkach znajdziemy również odmiany o kwiatach różowych - 'Rose Queen' i 'Rosenwein' oraz białych - 'Adrian'. Wszystkie odmiany szałwii omszonej (liście, jak i łodygi roślin) wydzielają ciekawy aromat przypominający zapach owoców czarnej porzeczki.

Poza tym ze względu na piękne fioletowe kwiaty warto uprawiać szałwię łąkową (Salvia pratensis), zaś z uwagi na wysokość - szałwię muszkatołową (S. sclarea), która jest okazałą byliną dorastającą do 1 m.

Kocimiętka – roślina jak lawenda, ale łatwiejsza w uprawie

Na słonecznych ciepłych rabatach wspaniale sprawdza się kocimiętka Faassena (Nepeta x faassenii). Ta atrakcyjna bylina w pełni kwitnienia przypomina nieco lawendę. Ma drobne, szarozielone liście i tworzy poduchowate kępy. Kwitnie wyjątkowo obficie, wydając latem (czerwiec - wrzesień) niezliczoną ilość drobnych fioletowych kwiatków. Najpopularniejszą odmianą jest wysoka 'Six Hills Giant' (90 cm). Mniej miejsca potrzebuje niższa (30-50 cm) kocimiętka Mussina (Nepeta mussini).

Perowskia – „rosyjska lawenda” kwitnąca późnym latem

Kiedy lato ma się już ku końcowi (sierpień - wrzesień), zakwita perowskia łobodolistna (Perovskia atriplicifolia) 'Blue Spire' i mniejsza 'Little Spire'. Posadzone w dużej masie rośliny te dają wspaniały efekt podobny jak łany lawendy.

Ich delikatne srebrzyste ulistnienie o gorzkawym, żywicznym aromacie wspaniale kontrastuje się z szerokimi wiechami intensywnie fioletowych kwiatków. Z czasem perowskie rozrastają się w szerokie i wysokie (120 cm), malowniczo przewieszające się kępy. Efektownie prezentują się posadzone przy żwirowych lub kamiennych ścieżkach. Doskonale komponują się z kwitnącymi o tej samej porze jeżówkami purpurowymi (Echinacea purpurea) i rudbekią błyskotliwą 'Goldsturm'.

Jak uprawiać rośliny o fioletowych kwiatach? Warunki i pielęgnacja

Lawenda, szałwia, perowskia i kocimiętka mają zbliżone wymagania. Warto sadzić je w miejscach w pełni nasłonecznionych i ciepłych, osłoniętych od wiatru. Najlepiej rosną na glebach umiarkowanie żyznych i bardzo przepuszczalnych, o neutralnym lub zasadowym odczynie. Na wzrost roślin korzystnie działa domieszka wapnia lub dolomitu.

Po przekwitnięciu kwiatostany lawendy, szałwii lekarskiej i kocimiętki przycinamy wraz z kilkoma parami liści, nadając roślinom półkulisty kształt. Podobnie traktujemy szałwię omszoną, choć by zakwitła ponownie, warto ściąć pędy aż do samej ziemi. Na wiosnę skracamy przemarznięte pędy lawendy i szałwii lekarskiej. Martwe gałązki wycinamy w całości. Pędy perowskii na ogół przemarzają, dlatego wiosną ścinamy je nisko, 10 cm nad ziemią.

Co pasuje do fioletowych kwiatów?

Wonne srebrzyste krzewinki to rośliny typowe dla obszaru śródziemnomorskiego. Posadzone na rabatach wnoszą nastrój południowego ogrodu zalanego słońcem i aromatem wonnych ziół.

Ogród środziemnomorski

Śródziemnomorski charakter kompozycji podkreślą jasnoszare odmiany jałowca wirginijskiego 'Skyrocket' i 'Glauca' o smukłych sylwetkach przypominających cyprysy. Możemy także wykorzystać inne iglaki o niebieskawych igłach, np. świerk kłujący (Picea pungens) 'Glauca Globosa' i świerk czarny (P. mariana) 'Nana'. Do kompozycji w stylu śródziemnomorskim pasować będą także oliwniki: wąskolistny (Elaegnus angustifolia) i Elaegnus commutata podobne do drzewek oliwek srebrzystych, a także kępy traw - aweny wiecznie zielonej (Avena sempervirens), kostrzewy sinej (Festuca glauca) czy kostrzewy ametystowej (F. amethystina).

Nieodłącznym elementem śródziemnomorskich ogrodów są również zimozielone krzewy. Lawendy i szałwie wspaniale wyglądać będą na tle ciemnej zieleni strzyżonych w kule bukszpanów, a także laurowiśni bądź mahonii. Wczesnym latem nasz śródziemnomorski zakątek mogą urozmaicać kosaćce bródkowe typowe dla ogrodów Południa.

Przycinanie po kwitnieniu

Regularne przycinanie lawendy, szałwii, kocimiętki i perowskii po zakończonym kwitnieniu pozwala utrzymać ich zwarty pokrój, pobudza rośliny do ponownego kwitnienia i zapobiega ich nadmiernemu „wyłysieniu” u podstawy. Najlepiej wykonywać cięcie w słoneczny, suchy dzień – skracając pędy o kilka centymetrów i nadając krzewinkom półkulisty kształt. W przypadku szałwii omszonej warto ściąć pędy nisko, nawet tuż przy ziemi, aby roślina zakwitła powtórnie latem. Przy lawendzie i szałwii lekarskiej usuwamy tylko część zielonych, tegorocznych przyrostów, nie wchodząc w zdrewniałe pędy, które mogą się nie zregenerować.

Jak przezimować rośliny śródziemnomorskie?

Rośliny w stylu śródziemnomorskim – takie jak lawenda, szałwia, perowskia i kocimiętka – najlepiej zimują w miejscach ciepłych i dobrze zdrenowanych, gdzie nie gromadzi się wilgoć. Przed zimą warto ograniczyć podlewanie i usunąć przekwitłe kwiatostany, by rośliny nie zagniwały. W rejonach o mroźniejszych zimach rośliny warto zabezpieczyć: kopczykując podstawę krzewów korą, kompostem lub drobną korą, a następnie przykryć je przewiewną agrowłókniną. Perowskia, która często przemarza, powinna być wiosną przycięta nisko – około 10 cm nad ziemią. Lawendy i szałwie lekarskie nie lubią nadmiaru wilgoci zimą, dlatego kluczowe jest podłoże przepuszczalne, najlepiej wzbogacone o piasek lub żwir.

Ogród angielski

Inspiracje dla ziołowych rabat możemy również czerpać z ogrodów angielskich, w których lawenda i podobne do niej rośliny zajmują poczesne miejsce. Świetnie wyglądają w towarzystwie róż rabatowych, zarówno staroświeckich, jak i tych współczesnych. Warto wypróbować najnowsze długo i obficie kwitnące odmiany róż, takie jak 'The Fairy' i 'Lovely Fairy'. Kompozycję w stylu angielskim urozmaicać mogą rozsiewające się swobodnie naparstnice, wielobarwne orliki, wielosił błękitny , goździki "oprawione w ramy" bergenii i czyśćca wełnistego. Srebrne ulistnienie i fioletowe kwiaty ładnie wyglądają na ciemnym tle purpurowych odmian berberysów i krzewuszek.

Niebo na rabacie - najpiękniejsze niebieskie kwiaty

FAQ – najczęściej zadawane pytania o rośliny śródziemnomorskie

Czy rośliny w stylu śródziemnomorskim poradzą sobie w polskim klimacie?

Tak – większość śródziemnomorskich gatunków, takich jak lawenda, szałwia czy kocimiętka, dobrze znosi polskie zimy pod warunkiem sadzenia ich w przepuszczalnym podłożu i miejscach słonecznych. Wrażliwsze gatunki, np. perowskia, warto zabezpieczyć przed mrozem.

Które fioletowe rośliny najlepiej nadają się na słoneczną rabatę?

Najlepszym wyborem są: lawenda, szałwia, perowskia, kocimiętka oraz jeżówki purpurowe. Wszystkie preferują pełne słońce i suchsze, przepuszczalne gleby.

Czy fioletowe rośliny przyciągają owady?

Tak – to jedne z najbardziej miododajnych roślin. Lawenda, szałwia czy perowskia silnie przyciągają pszczoły, trzmiele i motyle, wspierając lokalną bioróżnorodność.

Jak często podlewać lawendę i szałwię?

Rzadko. Te rośliny są odporne na suszę i źle znoszą nadmiar wody. Podlewamy je dopiero, gdy ziemia dobrze przeschnie.

Dlaczego lawenda żółknie lub zamiera?

Najczęstsze powody to:
– zbyt mokra, nieprzepuszczalna ziemia,
– brak słońca,
– przycinanie zbyt głęboko w zdrewniałe pędy.

Lawendę sadzimy zawsze w pełnym słońcu, na lekkiej ziemi z dodatkiem żwiru.

Czy fioletowe rośliny można sadzić w donicach?

Oczywiście – lawenda, szałwia, kocimiętka i perowskia dobrze rosną w dużych, glinianych donicach z drenażem. Donice wymagają zimą zabezpieczenia przed mrozem.

Kiedy najlepiej przycinać lawendę?

Po głównym kwitnieniu (lipiec–sierpień), nadając jej zaokrąglony kształt. Wiosną wykonuje się cięcie sanitarne, usuwając przemarznięte pędy.

Z czym komponować fioletowe rośliny na rabacie?

Świetnie wyglądają z:
– trawami ozdobnymi (kostrzewa sina, avena),
– różami (w stylu angielskim),
– iglakami o srebrzystych igłach (jałowiec ‘Skyrocket’, świerk ‘Glauca Globosa’),
– krzewami zimozielonymi (bukszpan, laurowiśnia).