Rzodkiewka, rzodkiew, rzepa

Popularna rzodkiewka, rzodkiew nie do końca jeszcze odkryta w naszej kuchni i ponownie przywracana do łask rzepa należą do rodziny kapustowatych, dawniej nazywanej krzyżowymi. Cenimy je za smaczne zgrubienia korzeniowe, niektóre w kształcie kuli, inne długie niczym sople.

Samo zdrowie

Charakterystyczny ostry smak roślinom tym nadają związki siarki, które wzmagają wydzielanie soków trawiennych i działają przeciwbakteryjnie. Najwięcej zawiera ich korzeń czarnej rzodkwi (wyciąg z niego jest podstawowym składnikiem preparatu raphacholin). Dzięki zawartości witaminy C i soli mineralnych działa także wzmacniająco. Wyciśnięty z korzenia sok (można to zrobić w sokowirówce) pity z miodem leczy suchy kaszel i ból gardła, a wcierany w skórę głowy poprawia stan włosów.

Uprawa bez kłopotów

Warzywa te nie wymagają ciepła, potrzebują jednak dużo wody i światła. Najlepiej służy im podłoże średnio zwięzłe i żyzne (dla sopli 30-40 cm grubości). W lekkiej ziemi rośliny szybko zaczynają kwitnąć i parcieją, w ciężkiej tworzą niekształtne korzenie. Nasiona sieje się w rzędach w rozstawie: dla rzodkiewki - 15-20 cm (można wysiewać ją z nasionami marchwi lub pietruszki), dla odmian wczesnych rzodkwi i rzepy - 20-30 cm, a dla późnych - 30-40 cm. Nie wysiewajmy ich na grządce po kapustowatych, ponieważ to sprzyja chorobom.

Po wzejściu siewki trzeba przerwać: rzodkiewkę co 2,5 cm, wczesne odmiany rzodkwi i rzepy 5-10 cm, późne zaś co 10-15 cm. Szybko zbierane odmiany (tzw. wczesne) uprawia się jako przedplon, np. przed ogórkami czy pomidorami lub jako poplon - po letnich warzywach. Zbieramy je sukcesywnie w miarę dorastania. Natomiast tzw. odmiany późne lepiej udają się wysiewane latem na zbiór jesienny.

Różne odmiany

Rzodkiewka

Może być siana od końca marca do początku września z krótką letnią przerwą. Większość odmian ma kulisty kształt:

bardzo wczesne: 'Marabelle' (karminowa), 'Śnieżka' (biało-kremowa);

wczesne, które stosunkowo długo nie parcieją: 'Carmen' (czerwono-biała), Lidka (karminowoczerwona), 'Szkarłatna z Białym Końcem' (ostra w smaku), 'Tetra Iłówiecka' (szkarłatno-biała), 'Jutrzenka' (walcowata, różowa);

późne: 'Sopel Lodu' (wrzecionowata, biała, ostra w smaku); 'Zlata' (żółtawa, ostra).

Rzodkiew

Wymaga dłuższego okresu wegetacji:

odmiany wczesne zbiera się po 40-60 dniach. Tworzą klinowate zgrubienia długości do 20 cm o barwie białej ('Agata', 'Milno Early'), biało-zielonej lub czerwonej.

odmiany późne (zbierane po 90-110 dniach wegetacji) zwykle ostre w smaku. Kształt owalny lub kulisty, białe lub czarne ('Murzynka'). Te ostatnie błędnie nazywane są czarną rzepą.

rzodkiew japońska, inaczej daikon, stanowi odrębną grupę odmian. Tworzy białe długie zgrubienia (do 50 cm), łagodne w smaku. Do siewu w kwietniu nadaje się 'Silver Star' i 'April Cross'; a w lipcu 'Florian', 'Okura' i 'Tama Winter'. Zbiera się je po dwóch, trzech miesiącach i przechowuje do 3 tygodni.

Rzepa

Jest uprawiana podobnie jak rzodkiew. Tworzy kuliste, duże (średnica 5-8 cm) zgrubienia o białej skórce z delikatnymi fioletowymi przebarwieniami. Ma delikatny smak. Jej odmiany to:

średnio wczesne na siew wczesną wiosną, które zbiera się w czerwcu - 'Schneebal' i 'Snow Ball' (białe).