Kompostowniki - rodzaje, zakładanie i korzystanie

Elżbieta Balano

Naturalny nawóz zrobiony z domowych i ogrodowych odpadków to najlepsza pożywka zarówno dla roślin doniczkowych, jak i ogrodowych. Kompostownik można zrobić samemu lub kupić w sklepie. Dowiedz się, jak go założyć i jak pozyskiwać biomasę

Na kompost zbieramy chwasty, ściętą trawę, obierki oraz opadłe liście.
Na kompost zbieramy chwasty, ściętą trawę, obierki oraz opadłe liście.
Fot. Shutterstock
- Głównym celem kompostowania jest produkcja nawozu humusowego z odpadów organicznych Drugorzędnym, ale bardzo ważnym - unieszkodliwienie odpadów przez ich zagospodarowanie, a tym samym zmniejszenie ich szkodliwości dla środowiska - mówi Eugeniusz Mystkowki z Podlaskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Szepietowie. Dojrzały kompost możemy stosować bez żadnych obaw i ograniczeń: zwiększy on urodzajność plonów, pozwoli na rekultywację ubogiej w składniki odżywcze i mineralne gleby.



Rodzaje kompostowników

Otwarte



To rodzaj skrzyni bez dna, najczęściej zbudowanej z desek lub listew. Taki kompostownik możemy skonstruować sami. Po wkopaniu do ziemi czterech pionowych narożników, deski stopniowo układamy wraz ze wzrostem wysokości pryzmy. Pamiętajmy, by ścianki nie były szczelne. W sklepach ogrodniczych kompostownik kosztuje minimum 40 zł. Można też zastosować gotowy otwarty kompostownik - plastikowy lub metalowy.

Zamknięte



Najczęściej plastikowe, zapewniają utrzymanie odpowiedniej temperatury, wilgotności i stałego dopływu powietrza. Często stosowane w nich systemy szczelin przewietrzających oraz termoizolacja powodują, że humus można otrzymywać kilka razy do roku. Taki rodzaj kompostownika zwany jest kompostownikiem termicznym.

Rotacyjne



Zamknięte obrotowe beczki wykonane z plastiku lub metalu, zawieszone na konstrukcji, która umożliwia ich obracanie. Rotacja zapewnia lepsze wymieszanie i napowietrzenie biomasy.

Lokalizacja kompostownika

Kompostownik najlepiej zakładać w miejscach zacienionych, osłoniętych od wiatru, aby składowany materiał zachowywał odpowiednią wilgotność i temperaturę. Pojemnik musi być ustawiony bezpośrednio na ziemi, nie można go izolować od gruntu. Dla każdej pryzmy należy przygotować odpowiednie podłoże (gdy mamy glebę piaszczystą, dno pryzmy wykładamy warstwą gliny; jeżeli zakładamy pryzmę w miejscu porośniętym trawą, należy najpierw całkowicie usunąć warstwę trawy). Tam, gdzie występują częste opady deszczu, pryzma powinna być u góry węższa. Na obszarach suchych układa się niższe i węższe pryzmy.

Sprawę usytuowania kompostowników regulują dwa przepisy:

Rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z jego zapisami kompostownik o pojemności nie przekraczającej 10 m sześc. powinien znajdować się w odległości co najmniej 2 metrów od płotu i 5 metrów od budynków mieszkalnych.

Art. 144 Kodeksu Cywilnego, który mówi o tym, że należy tak korzystać ze swojej własności, aby nie zakłócać możliwości korzystania z sąsiednich nieruchomości. Na ten przepis można się powołać w odniesieniu do nieprzyjemnych zapachów i uciążliwych hałasów.

Formowanie kompostownika

Kompostownik zakładamy wtedy, kiedy na dworze panują dodatnie temperatury - od wiosny do jesieni. Przeznaczamy na niego 4-5 m kw. zacisznej, częściowo zacienionej powierzchni. Dobry kompostownik powinien umożliwiać przewietrzanie warstw masy, odprowadzanie nadmiaru wilgoci, łatwe nawilżanie materiału i łatwy dostęp.

Ważne jest formowanie poszczególnych warstw materiału kompostowego. W fazie drenażowej na dnie układamy około 20-cm warstwę połamanych gałązek (najgrubsze - najniżej). Następnie tworzymy warstwę pochłaniającą składniki mineralne wymywane przez wodę z wyższych warstw - tutaj stosujemy torf, ziemię ogrodową, słomę lub częściowo rozłożony zeszłoroczny kompost. Później układamy kolejne warstwy materiału, które przekładamy ziemią ogrodową lub drobno rozkruszoną gliną.

Kompost powinien być cały czas wilgotny, ale nie mokry (jak wyciśnięta gąbka). By kompost nie zaczął gnić po obfitych opadach deszczu, warto go przykryć np. warstwą liści lub słomą. Jeżeli natomiast kompost jest za suchy, należy go podlać.

Warunki kompostowania

Aby uzyskać w pełni wartościowy kompost, musimy zapewniać dopływ tlenu i wilgoci do odpadków. Nie można dopuścić do ich przechłodzenia i wysychania. Co pewien humus czas należy wymieszać, by napowietrzyć pryzmę i by mikroorganizmy dotarły do wszystkich frakcji. Jeśli jest zbyt suchy, trzeba go zraszać. Na początku warto dodać bakterie przyspieszające proces kompostowania. W idealnych warunkach trwa on trzy miesiące, w gorszych się wydłuża nawet do dwóch-trzech lat. Dojrzały kompost wygląda jak próchnica, przyjemnie pachnie ziemią i ma kolor brunatny lub czarny.

Dojrzewanie kompostu

Aby w kompoście procesy rozkładu zachodziły prawidłowo, konieczne jest przerabianie pryzmy kompostowej. Polega ono na przekopywaniu warstw kompostu w taki sposób, aby warstwy wierzchnie znalazły się pod spodem, a spodnie na wierzchu. Stwarza to korzystne warunki rozwoju dla przyspieszających rozkład drobnoustrojów. Przyspieszenie można też uzyskać nasączając masę roztworem dojrzałego kompostu lub preparatem biodynamicznym sporządzonym z ziół. Można też wrzucić do kompostownika dżdżownice.

Co kompostujemy?

Skoszoną trawę wymieszaną z glebą, drobnymi gałązkami lub liśćmi (jednolita warstwa trawy zagęści się i zacznie gnić, co nie jest dobre)
Rozdrobnione gałęzie - szybciej ulegną rozkładowi niż długie i grube
Chwasty, ale bez zawiązanych nasion, w przeciwnym razie możemy zachwaścić ogród nawożony kompostem
Liście i igły, z wyjątkiem liści orzecha włoskiego, które bardzo trudno się rozkładają
Roślinne odpadki kuchenne, fusy z kawy i herbaty, skorupki jajek, obierki
Resztki surowych owoców i warzyw. Gnojówkę, obornik, odchody zwierząt domowych, włosy, sierść, papier (niezadrukowany).

Czego nie kompostujemy?

Roślin porażonych chorobami
Liści kasztanowca (ze względu na szkodnika - szrotówka kasztanowcowiaczka) i orzecha włoskiego (bardzo trudno się rozkładają)
Kamieni
Popiołu
Kości i odpadów mięsnych
Martwych zwierząt
Środków ochrony roślin.

Korzystałam z Biuletynu Informacji Publicznej i portalu dlaziemi.org

Skomentuj:

Kompostowniki - rodzaje, zakładanie i korzystanie