Niecierpki - rośliny do cienia

Alicja Gawryś, KJ

Kto chociaż raz posadził na balkonie niecierpki, dobrze wie, jak efektownie ożywiają zacienione miejsca. Do kolekcji wypróbowanych już odmian co roku dołączają nowe, coraz ciekawsze.

Niecierpek Wallerian
Niecierpek Wallerian
Fot. Pixabay/CC0

Niecierpki - kwiaty

Można powiedzieć, że niecierpki to roślinni optymiści, kwitną bowiem w najróżniejszych odcieniach różu: od subtelnych, pastelowych po zdecydowane, nasycone. Gamę kolorystyczną uzupełniają odmiany białe, łososiowe, czerwone oraz fioletowe, a także dwubarwne - w paski bądź nakrapiane.

Niecierpki słyną z wytrwałego kwitnienia przez cały sezon. Ich kwiaty mają średnicę od 1 cm (niecierpek sułtański) aż do 4-5 cm (najnowsze odmiany nowogwinejskiego). Jest ich zawsze bardzo dużo i niemal całkiem zasłaniają liście. Znane są także odmiany o pełnych kwiatach przypominających różyczki (np. z serii Fiesta). Rośliny mają zwykle kształt kopułek. Szczególnie efektownie wyglądają te niewysokie o dużych kwiatach, np. z serii Harmony. Niektóre niecierpki, np. z serii Spellbound, mają wiotkie pędy i świetnie wyglądają w wiszących doniczkach, gdzie tworzą kule.

Wielkość roślin jest zróżnicowana: od karłowych (np. z serii Fiesta Ole), osiągających zaledwie około 15 cm wysokości, po niektóre serie niecierpka nowogwinejskiego dorastające do 40-50 cm. Najnowsze odmiany mają zwarty pokrój i dobrze się krzewią.

Niecierpek na balkon 

Niecierpki na balkon kupujemy zazwyczaj w drugiej połowie maja. Jeśli ktoś jednak już w lutym wypatrzy ciekawy okaz, może go śmiało kupić.
Najpopularniejsze gatunki:
  • niecierpek sułtański, czyli Wallera (Impatiens walleriana),
  • nowogwinejski (I. nova-guinea) oraz niecierpek mieszańcowy określany jako Impatiens velvetea z powodzeniem rosną w domu w miejscach dobrze oświetlonych światłem rozproszonym. Te same rośliny mogą w letnim sezonie zdobić balkon lub rabatę. Wymienione gatunki najlepiej się rozrastają i kwitną w miejscach lekko zacienionych.
  • W głębszym cieniu dobrze się sprawdza tylko niecierpek nowogwinejski.
  • Hodowcy starają się uzyskać także odmiany, które dobrze znoszą upały i nie ulegają poparzeniom w pełnym słońcu. Do takich należą serie niecierpka nowogwinejskiego: Kokomo oraz Super Goal.

Niecierpek do ogrodu

Niecierpki są doskonałymi roślinami na rabaty, gdzie tworzą kwietne łąki. W ogrodzie oprócz sułtańskiego i nowogwinejskiego możemy uprawiać niecierpek balsamina oraz gruczołkowaty. Dwa ostatnie odznaczają się pokaźną wysokością (60-100 cm).

Niecierpek do ogrodu - kiedy sadzić

Odmianowe niecierpki pochodzą z gospodarstw ogrodniczych i sprzedawane są w doniczkach. Takie okazy mają silnie rozrośnięte korzenie. W pojemniku lub w gruncie sadzimy je w drugiej połowie maja. Stosujemy rozstawę 15-25 cm, w zależności od siły wzrostu danej odmiany. Rośliny szybko się przyjmują i natychmiast zaczynają obficie kwitnąć.

Niecierpek - nasiona

Jeżeli kupimy nasiona niecierpków i wysiejemy je w marcu, np. w skrzynce na parapecie, wówczas na kwiaty będziemy czekać aż do lipca. Uwaga: ani niecierpek nowogwinejski, ani I. velvetea nie są dostępne w postaci nasion.

Jaki uprawiać niecierpki

Temperatura. Niecierpki to miłośnicy ciepła. Wiosną nie wynośmy ich zbyt wcześnie na zewnątrz, bo są wrażliwe na przymrozki. W temperaturze poniżej 5°C słabo się rozwijają. Jeżeli jesień jest ciepła, niecierpki kwitną długo, jednak wystarczy jedna noc z temperaturą poniżej 0°C, by zwarzyć kwiaty i liście.

Podłoże. Rośliny te najlelepiej rosną w żyznej i przepuszczalnej ziemi, np. w mieszance do roślin balkonowych. Gdy sadzimy niecierpki na rabacie, sprawdźmy, czy gleba nie jest nadmiernie piaszczysta lub - przeciwnie - gliniasta, bo niecierpki nie lubią ani jednej, ani drugiej.

Podlewanie. Podłoże w pojemniku powinno być stale wilgotne. Jeśli je przesuszymy albo zalejemy, rośliny szybko zwiędną.

Nawożenie. Niecierpki świetnie reagują na dokarmianie - kwitną wtedy bardzo obficie. Stosujmy nawozy do gatunków balkonowych i kwitnących (np. Planton K, Bioekor, Piękne Kwiaty, Agrecol dla Roślin Balkonowych).

Niecierpki -rozmnażanie

Niecierpki można rozmnażać siejąc je do doniczek w marcu lub kupując gotowe sadzonki w sklepie ogrodniczym. Sadzonki są dostępne praktycznie przez cały sezon w sklepach ogrodniczych. Jeśli udało nam się przechować niecierpki w domu po zimie to wczesną wisoną można zrobić sadzonki pędowe i jak się ukorzenią posadzić je na balkonie w nowej ziemi.

Niecierpki - zimowanie

Niecierpki jak wiele innych roślin doniczkowych należy zimować w domu - dobrze czują się nawet w ciepłych pomieszczeniach i czasem potrafią kwitnąć nawet zimą. We wrześniu należ zaprzestać ich nawożenia i pod koniec miesiąca przenieść do domu. Przed przeprowadzką pędy warto przyciąć na 10- 15 cm. Podczas spoczynku wystarczy podlewać raz w miesiącu - ale nie dopuścić do przesuszenia ziemi. Ponieważ niecierpki najpiękniej kwitną na jednorocznych pędach to warto wiosną zrobić sadzonki pędowe.

Jak pielęgnować niecierpki?

  • Okazy uprawiane cały czas w domu, a także przeniesione z balkonu do pomieszczenia powinny od jesieni do wiosny stać na parapecie. Wtedy tworzą kwiaty nawet zimą. W tym czasie wymagają temperatury 16-18°C i mniej wody niż latem. Zasilamy je tzw. nawozami zimowymi.
  • Jeśli na liściach widać jasne smugi, a na ich dolnej stronie cienką pajęczynkę, to rośliny zostały zaatakowane przez przędziorki. Zwalczymy je preparatem Tarcznik lub Provado Combi Pin.
  • Gdy zauważamy na liściach brązowe plamy i kożuszek grzybni, oznacza to, że niecierpki poraziła szara pleśń. Ten grzyb chorobotwórczy zwalczamy, opryskując rośliny preparatem Anty-Grzyb lub Biosept. Profilaktycznie usuwamy liście z plamami i unikamy moczenia nadziemnych części roślin.
  • Obgryzione brzegi liści i kwiatów to objawy żerowania ślimaków. Szkodników szukamy pod pojemnikiem lub pod kamieniami na rabacie, gdzie kryją się w ciągu dnia. Jeśli ślimaki pojawią się masowo, możemy zastosować Mesurol Alimax.

Skomentuj:

Niecierpki - rośliny do cienia