Urdzik (Soldanella). Oryginalna roślina na skalniak
Urok niziutkich roślin polega na tym, że ich kwiaty są często niewiele mniejsze niż one same. Taki właśnie jest urdzik - oryginalny mieszkaniec skalniaków.
![Urdzik alpejski (Soldanella alpina) rozwija kwiaty w kwietniu i w maju. Osiąga wówczas wysokość 10-15 cm. Urdzik alpejski (Soldanella alpina) rozwija kwiaty w kwietniu i w maju. Osiąga wówczas wysokość 10-15 cm.](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_cover/h8/20041356-urdzik-alpejski-soldanella-alpina-rozwija-kwiaty.jpeg)
![Urdzik alpejski (Soldanella alpina) rozwija kwiaty w kwietniu i w maju. Osiąga wówczas wysokość 10-15 cm. Urdzik alpejski (Soldanella alpina) rozwija kwiaty w kwietniu i w maju. Osiąga wówczas wysokość 10-15 cm.](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_section_gallery_item/h8/20041356-urdzik-alpejski-soldanella-alpina-rozwija-kwiaty.jpeg)
![Urdzik owłosiony (S. villosa) rozkwita w kwietniu i maju Urdzik owłosiony (S. villosa) rozkwita w kwietniu i maju](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_section_gallery_item/5g/20041349-urdzik-owlosiony-s-villosa-rozkwita-w-kwietniu.jpeg)
![Urdzik górski (S. montana) rozwija drobne kwiaty od maja do sierpnia. Urdzik górski (S. montana) rozwija drobne kwiaty od maja do sierpnia.](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_section_gallery_item/cz/20041350-urdzik-gorski-s-montana-rozwija-drobne-kwiaty-od.jpeg)
![Urdzik alpejski na górskiej łące w Alpach rozrasta się łanami. Kwitnie wczesną wiosną. Urdzik alpejski na górskiej łące w Alpach rozrasta się łanami. Kwitnie wczesną wiosną.](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_section_gallery_item/qx/20041351-urdzik-alpejski-na-gorskiej-lace-w-alpach-rozrasta.jpeg)
![Urdzik drobny (S. minima) w pełni wiosny tworzy kwiaty w kształcie wydłużonych dzwonków. Urdzik drobny (S. minima) w pełni wiosny tworzy kwiaty w kształcie wydłużonych dzwonków.](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_section_gallery_item/u1/20041352-urdzik-drobny-s-minima-w-pelni-wiosny-tworzy-kwiaty.jpeg)
![Mieszaniec powstały ze skrzyżowania urdzika karpackiego i drobnego. Mieszaniec powstały ze skrzyżowania urdzika karpackiego i drobnego.](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_section_gallery_item/xi/20041353-mieszaniec-powstaly-ze-skrzyzowania-urdzika-karpackiego.jpeg)
![dDwarf Soldanella, Dwarf Snowbell Flower (Soldanella pusilla, Soldanella alpicola), blooming, Germany kF005JA Dwarf Soldanella, Dwarf Snowbell Flower (Soldanella pusilla, Soldanella alpicola), blooming, Germany](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_section_gallery_item/c1/20041354-ddwarf-soldanella-dwarf-snowbell-flower-soldanella.jpeg)
![Owocem urdzika jest torebka. Gdy dojrzeje, uwalnia nasiona. Owocem urdzika jest torebka. Gdy dojrzeje, uwalnia nasiona.](https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/pressland-cms/cache/article_show_section_gallery_item/bx/20041355-owocem-urdzika-jest-torebka-gdy-dojrzeje-uwalnia.jpeg)
Kto wędruje po Tatrach wiosną, może zauważyć pośród kamieni błękitne "parasolki" z charakterystycznie postrzępionymi płatkami, wyrastające na cienkich łodyżkach o długości zaledwie 10-15 cm. Wokół nich widać kępki okrągłych zimotrwałych listków o średnicy 1-2 cm, które wystają nad ziemię na wysokość 5-6 cm. Ich górna część jest skórzasta i błyszcząca, natomiast dolna fioletowa. Pod ziemią znajdują się krótkie kłącza wraz z korzeniami. Ot, i cała roślina, zwana urdzikiem karpackim (Soldanella carpatica).
Warto pamiętać, że chociaż nie jest pod ochroną, to w parkach narodowych urdzika nie wolno wykopywać. Na szczęście w jego posiadanie można wejść całkiem legalnie, na przykład kupując roślinę w centrach i na kiermaszach ogrodniczych lub w sklepach internetowych (patrz ramka u góry po prawej).
Inne gatunki
W naszych ogródkach skalnych można też sadzić inne europejskie gatunki pochodzące z Alp, Pirenejów czy Apeninów: urdzik górski (S. montana), alpejski (S. alpina) oraz karłowy (S. pusilla). Mają podobne rozmiary, jednak różnią się kształtem kwiatów i barwą: bywają błękitne czy różowofioletowe.
Najmniejsze z nich - urdzik karłowy (S. pusilla) i drobny (S. minima) - osiągają wysokość 6-10 cm, a najbardziej okazały górski nawet do 20 cm. Hodowcy poprzez krzyżowanie uzyskują odmiany obficiej kwitnące, np. "Sudden Spring", oraz w odmiennym kolorze, jak biała "Alba". Urdzik karpacki i górski kwitną w maju, inne w maju i w czerwcu, a górski - także jeszcze w lipcu.
Miejsce w ogrodzie
Te malutkie górskie rośliny najlepiej wyeksponować w ogródku skalnym albo w ceramicznym pojemniku o grubych ściankach, który na tarasie czy na dużym balkonie z powodzeniem będzie pełnił funkcję miniskalniaka. Dobrym towarzystwem dla urdzika mogą być rojniki, zarzyczka górska i dzwonek drobny.
Łatwo przewidzieć, że urdzik posadzony wśród silniej rosnących bylin szybko zostanie przez nie zagłuszony. Jeśli więc chcemy go umieścić na rabacie, odgrodźmy go kamieniami lub posadźmy w donicy, co umożliwi jego przenoszenie.
Gdzie kupimy urdziki
Sadzonki można zamówić w sklepach internetowych: sadzawka.pl/Soldanella, ogrodkomercyjny.pl/sklep/species/3/urdzik, kwietnik.com.pl/pl/p/urdzik, zielony-ogrod.firmy.net/urdzik. Ceny za doniczkę: 10-15 zł.
Tajniki uprawy
Światło: Urdziki lubią miejsca jasne, ale nie bezpośrednio nasłonecznione. Warto je posadzić za załomem skalnym lub kamieniem, który w południe osłoni je przed ostrymi
promieniami słońca. Głęboki cień ogranicza kwitnienie.
Podłoże: Trzeba je tak przygotować, by przypominało rumowisko skalne i miało odczyn lekko zasadowy. Najlepiej ziemię ogrodową zmieszać z piaskiem, kompostem liściowym oraz żwirem wapiennym i w takim podłożu posadzić rośliny.
Podlewanie: Podczas suszy trzeba koniecznie podlewać urdziki, bo w naturze przyzwyczajone są do częstych opadów.
Mrozoodporność: Te górskie rośliny nie są zbyt wrażliwe na mróz. Najlepiej
jednak zimują pod śniegiem.
Zagrożenia: Gdy zimą na zmianę występują silne mrozy i roztopy, urdzik może zgnić. Aby do tego nie doszło, przed posadzeniem roślin zastosujmy drenaż.
Rozmnażanie: Jesienią można wysiać nasiona w skrzynce i pozostawić je
na zimę na zewnątrz, bo kiełkują tylko po wcześniejszym przemrożeniu.
Starsze okazy można podzielić zaraz po kwitnieniu (latem). Trzeba przy tym umiejętnie rozplątać listki i korzenie, by się nie połamały.
Rośnie też w naszych górach
W Polsce rośnie w naturze urdzik karpacki, zwany jaślinkiem. W Tatrach i na Babiej Gorze jest dosyć liczny, ale można go także znaleźć w masywie Pilska, w Gorcach i Pieninach. Mniej obficie, także na terenie Karpat, rosną u nas urdziki: węgierski (S. hungarica) i górski (S. montana). W warunkach naturalnych rośliny występują w większych skupiskach, powstałych dzięki licznym rozsianym nasionom. Zimują pod śniegiem, kwitną wiosną, gdy jego warstwa stopnieje.
- Więcej o:
Salsefia - biały korzeń
Barbula klandońska (Caryopteris x clandonensis). Ciekawe odmiany barbuli. Uprawa i pielęgnacja. Ogrodowy rarytas
Dejnante niebieska. Uprawa i pielęgancja Deinanthe Caerulea
Ogrodowe rarytasy
Kruszyna pospolita (Frangula alnus) uprawa. Ciekawe odmiany
Jesienne cebulki kwiatowe - które z nich warto posadzić w ogrodzie?
Laurowiśnia wschodnia (Prunus laurocerasus). Uprawa i pielęgnacja wiśni laurowej
Niesamowity judaszowiec - uprawa i pielęgnacja