Wystawa o Alicji Wyszogrodzkiej w Muzeum Miasta Gdyni nagrodzona Dobrym Wzorem 2025

Zamiast gabloty – bliskość materiału

Jak opowiadać o tkaninie, by nie sprowadzać jej do eksponatu za szkłem? Założenie było jasne: wzory mają być oglądane z bliska, a w wielu miejscach także dotykane. Obok oryginalnych obiektów, które wymagają zabezpieczenia, kluczową rolę otrzymały wysokiej jakości reprodukcje. Pozwoliły one przywrócić projektom skalę i funkcję znaną z codzienności, w której tkaniny Wyszogrodzkiej pierwotnie działały jako pościel, element odzieży czy dekoracja wnętrza.

Ważnym etapem pracy okazało się techniczne przygotowanie wzorów do druku. Rekonstrukcja projektów wymagała obróbki materiałów tak, by tworzyły powtarzalne raporty i zachowywały spójność w dużych formatach. Efekt tej pracy jest celowo dyskretny, a zarazem fundamentalny dla odbioru wystawy: dzięki niemu tkanina odzyskuje swoją naturalną, „użytkową” obecność.

Kolor i skala jako język opowieści

Warstwa graficzna ekspozycji została zbudowana z mocnych akcentów: przeskalowanych fotografii, motywów kół, wyrazistej typografii i dużych powierzchni wzoru, pojawiających się w zasłonach czy elementach przypominających tapety. To decyzje, które wyprowadzają wystawę poza klasyczny układ ramek i podpisów, a jednocześnie podkreślają nowoczesność projektów powstających kilkadziesiąt lat temu.

Istotnym punktem odniesienia stał się niewdrożony projekt tkaniny dekoracyjnej z lat 60., zbudowany na motywie kolorowych kół i półkoli. Po reinterpretacji stał się motywem przewodnim identyfikacji wizualnej i szeregu elementów ekspozycji, od ścianki tytułowej, przez oś czasu, po tkaninę zawieszoną pod sufitem. W kolorystyce szczególną uwagę zwraca zestawienie czerwieni z różem i bordo, nawiązujące do ulubionych połączeń stosowanych przez projektantkę.

Narracja poprowadzona nad głowami

Jednym z najbardziej sugestywnych rozwiązań przestrzennych jest tkanina biegnąca wzdłuż sufitu od wejścia przez kolejne części ekspozycji. Na początku pozostaje biała, pozbawiona druku, a następnie stopniowo nasyca się półkolistym wzorem i kolorem. Ten prosty zabieg tworzy czytelną, lecz nienachalną oś narracyjną, w której przejście przez wystawę przypomina drogę od idei do materialnego efektu.

Pierwsza część ekspozycji wprowadza kontekst pracy Wyszogrodzkiej, jej inspiracje, podróże i sposób budowania wzorów. Dopiero później pojawia się przestrzeń o bardziej intensywnym charakterze, w której dominują najbardziej wyraziste projekty. Duże formaty tkanin ułożone rytmicznie tworzą rodzaj barwnego tunelu, a próbki materiałów wracają do pierwotnych zastosowań poprzez prezentację na przedmiotach użytkowych oraz na fotografiach przywołujących kontekst odzieżowy.

Finał, w którym najważniejszy jest zmysł dotyku

Zwieńczeniem trasy jest przestrzeń sensoryczna, zaplanowana jako mocny epilog wystawy. Nie jest to sala z gotowym scenariuszem działania ani zestawem instrukcji. Zamiast tego pojawia się możliwość intuicyjnego doświadczania form i faktur: miękkie elementy zachęcają do wejścia w strukturę kompozycji, filcowe kształty pozwalają układać własne zestawienia, a niewielki namiot daje chwilę oddechu wśród koloru. 

Edukacyjne aspekty wystawy

Rozbudowana strefa edukacyjna została pomyślana jako naturalne przedłużenie narracji o twórczości Wyszogrodzkiej, z miejscem szczególnie przyjaznym dla dzieci i młodzieży. Aktywności zaprojektowano tak, by były różnorodne, ale nienachalne, a jednocześnie bliskie logice projektowania tkaniny. Już przy wejściu znajduje się stół przygotowany we współpracy z firmą LeoArt, wykorzystujący elementy wykonane w druku 3D na podstawie wybranych wzorów. Umożliwia to odrysowywanie motywów, kolorowanie i zabranie ze sobą fragmentu kompozycji.

W dalszej części ekspozycji pojawia się podświetlany stół z zestawem transparentnych folii do samodzielnego budowania wzorów, a rezultaty można prezentować na przygotowanej ścianie. Edukacyjny wymiar podkreśla także sposób opracowania informacji: opisy umieszczono na miękkich tkaninach, a podpisy obiektów mają formę eleganckich metek drukowanych na wysokiej jakości papierze. Ważne miejsce zajmują również materiały przeznaczone do dotykania, w tym próbki druków oraz przedruki archiwalnych opracowań naukowych. Teksty pisane na maszynie, pełne obserwacji i inspiracji, pozwalają zajrzeć w realia pracy projektantki i działają jak dokument epoki, który można dosłownie wziąć do ręki.

Nagroda w konkursie Dobry Wzór 2025 

Spójne połączenie warstwy edukacyjnej z doświadczeniem sensorycznym oraz konsekwentnie poprowadzona narracja przestrzenna sprawiły, że wystawa została doceniona także ogólnopolsko. W 2025 roku otrzymała godło konkursu Dobry Wzór w kategorii „Wzornictwo: rozwój i promocja – Edukacja i promocja wzornictwa”. Projekt zdobył również nagrodę finansową Instytutu Wzornictwa Przemysłowego za nowatorskie rozwiązania kuratorskie i edukacyjne, skutecznie popularyzujące polskie wzornictwo.

Informacje o realizacji

• Koncepcja i projekt wystawy: Dorota Terlecka, Natalia Ringwelska (Biuro Kreacja), Anita Wasik.
• Kuratorzy: Dorota Dombrowska, Cezary Lisowski, Weronika Mojska.
• Organizator: Muzeum Miasta Gdyni.
• Projekt graficzny i identyfikacja wizualna: Anita Wasik.
• Tytuł wystawy: „Alicja Wyszogrodzka. Polskie Projekty Polscy Projektanci”.
• Nagroda: Dobry Wzór 2025 – Instytut Wzornictwa Przemysłowego.