Kiosk - kup onlineKiosk - Ladnydom.pl

Projekt gotowy czy indywidualny - jaki wybra膰?

ISz

Oszcz臋dza膰, kupuj膮c projekt gotowego domu z katalogu, czy zam贸wi膰 indywidualny projekt u architekta? Czym si臋 r贸偶ni膮 te dwie mo偶liwo艣ci? Jakie s膮 ich zalety i wady? Kt贸ra z opcji jest korzystniejsza?

forum ekspert贸w projekt gotowy czy na zam贸wienie jaki projekt domu kt贸ry projekt wybra膰 projekt indywidualny projekt z katalogu
Forum ekspert贸w: projekt gotowy czy na zam贸wienie?
Fot. Archiwum ekspert贸w

Projekt gotowy czy na zam贸wienie

Zam贸wi膰 projekt indywidualny, czy wybra膰 gotowy z katalogu? Wi臋kszo艣膰 os贸b decyduje si臋 na t臋 drug膮 opcj臋, mimo 偶e projekty indywidualne wykonuje si臋 鈥瀗a miar臋鈥 鈥 s膮 wi臋c idealnie skrojone do potrzeb przysz艂ych mieszka艅c贸w. Dlaczego tak si臋 dzieje? Odpowiedzi膮, kt贸ra od razu si臋 nasuwa, jest cena. Projekty gotowe s膮 o wiele ta艅sze od projekt贸w wykonywanych u architekta na zam贸wienie. Gdyby nie znaczna r贸偶nica w cenie, sporo os贸b zamiast z katalogu wybra艂oby projekt zrobiony 鈥瀗a miar臋鈥, indywidualny 鈥 a wi臋c dopasowany do potrzeb i gust贸w, a przede wszystkim do otoczenia. Wyliczony tak, by wszystkie rozwi膮zania by艂y mo偶liwie najta艅sze. Tylko nieliczni nadal obstawaliby za wyborem projektu gotowego. Byliby to przede wszystkim ci, kt贸rzy zdecydowanie nie chc膮 anga偶owa膰 si臋 w d艂ugi proces projektowania. Gotowi s膮 na kompromisy na rzecz 艣wi臋tego spokoju. A mo偶e tak偶e ci, kt贸rzy nie lubi膮 kupowa膰, zanim nie obejrz膮, nie dotkn膮. A katalogi projekt贸w, dzi臋ki wizualizacjom daj膮 namiastk臋 takiego bli偶szego, niemal namacalnego kontaktu z domem.
Kto艣 mo偶e powiedzie膰, 偶e wyb贸r pomi臋dzy projektem gotowym a indywidualnym to tak jak wyb贸r pomi臋dzy uszyciem ubrania u krawca a kupieniem gotowego w sklepie. Przecie偶 dzi艣 ma艂o kto chodzi do krawca. Wi臋kszo艣膰 kupuje gotowe ubrania. Tylko 偶e domu nie da si臋 zmieni膰 tak 艂atwo jak spodni :-)

Projekt gotowy i indywidualny 鈥 czym si臋 r贸偶ni膮, a co je 艂膮czy?

Mariusz Jaworski: Projekt indywidualny jest dopasowany w ka偶dym detalu do potrzeb i oczekiwa艅 inwestora, a jednocze艣nie spe艂nia wymagania formalne dla danej dzia艂ki, wykorzystuj膮c wszystkie jej atuty. W efekcie powstaje dopasowany do potrzeb projekt budowlany, kt贸ry sk艂adamy razem z wnioskiem o pozwolenie na budow臋. Taki projekt to korzystne rozwi膮zanie w sytuacji, gdy na przyk艂ad dysponujemy nietypow膮 dzia艂k膮 鈥 jest ona wyj膮tkowo w膮ska lub ma spory spadek. Zdarzaj膮 si臋 r贸wnie偶 sytuacje, 偶e na konkretnym terenie obowi膮zuj膮 restrykcyjne warunki zabudowy ograniczaj膮ce wyb贸r domu do niewielkiej grupy projekt贸w, kt贸re z r贸偶nych powod贸w nie odpowiadaj膮 gustom inwestor贸w. To tak偶e najlepsza opcja, je艣li mamy sprecyzowan膮 wizj臋 tego, jaki ma by膰 nasz wymarzony dom. Wykonanie projektu indywidualnego wymaga wi臋kszych nak艂ad贸w finansowych ni偶 zakup projektu typowego. Koszty projektu rysowanego od podstaw zale偶膮 od wielko艣ci domu, stopnia jego skomplikowania czy regionu, w kt贸rym inwestor zamierza budowa膰. Projekt indywidualny to proces tw贸rczy, czas potrzebny na przygotowanie dokumentacji jest d艂u偶szy. Dodatkowe wyd艂u偶enie termin贸w mog膮 spowodowa膰 na przyk艂ad problemy komunikacyjne mi臋dzy inwestorem a architektem. Niezrozumienie koncepcji, liczne zmiany na etapie projektowym 鈥 to wszystko mo偶e wp艂yn膮膰 na wyd艂u偶ony czas realizacji oraz zwi臋kszy膰 dodatkowo koszty.
Oferta projekt贸w katalogowych jest aktualnie bardzo szeroka i r贸偶norodna. Du偶ym atutem jest to, 偶e przed zakupem mo偶emy przeanalizowa膰 projekt 鈥 zobaczy膰 wizualizacje domu, pozna膰 szczeg贸艂owe informacje dotycz膮ce mi臋dzy innymi kubatury, powierzchni czy wielko艣ci pomieszcze艅, co ju偶 na etapie projektu umo偶liwi zaplanowanie aran偶acji wn臋trza 鈥 w skr贸cie: wiemy, co budujemy. Jest to wygodne rozwi膮zanie dost臋pne 鈥瀘d r臋ki鈥. Projekt katalogowy jest baz膮, kt贸ra wymaga adaptacji do lokalnych warunk贸w 艣niegowych, wiatrowych i gruntowych. Koszt gotowego projektu razem z adaptacj膮 do pozwolenia na budow臋 to oko艂o
40-60% projektu indywidualnego.

Czy projekt domu lepiej wybra膰 z katalogu, czy zam贸wi膰 u architekta?

Leszek Kalandyk: Projekt domu to jest bardzo trudny temat architektoniczny. Na uczelniach nie ma zaj臋膰 z projektowania dom贸w jednorodzinnych, lecz tylko du偶e kubatury. Szkoda, poniewa偶 projekt domu jednorodzinnego wymaga podej艣cia bardzo szczeg贸艂owego. Liczy si臋 tutaj ka偶dy centymetr oraz ogromna wiedza o potrzebach mieszka艅c贸w, wynikaj膮ca z obserwacji 偶ycia, kt贸re stale si臋 zmienia. Pocz膮wszy od wej艣cia do domu, poprzez inne pomieszczenia. Tylko wtedy mo偶na wszystko z wyprzedzeniem zaprojektowa膰 w taki spos贸b, 偶eby mieszka艅cy przez wiele, wiele lat mogli 偶y膰 komfortowo. Do tego trzeba doda膰 materia艂y, kt贸re te偶 si臋 zmieniaj膮, instalacje oraz inne rozwi膮zania. Obecnie, przy mo偶liwo艣ciach, jakie daj膮 nam dost臋pne technologie, dom jednorodzinny da si臋 zaprojektowa膰 bardzo dobrze, perfekcyjnie. Trzeba mie膰 tylko ogromn膮 wiedz臋 i lata do艣wiadcze艅.
Wiemy, 偶e w Polsce jest olbrzymia liczba projekt贸w gotowych, kt贸re mo偶na wybra膰 z katalogu. S膮 one por贸wnywalne ze sob膮, je艣li chodzi o jako艣膰. I tu mo偶emy trafi膰 na r贸偶ne pu艂apki, gdy偶 czasami s膮 to projekty opracowane kilka lat temu i wprowadzenie zamian rodzi ogromne problemy w realizacji i u偶ytkowaniu. Czasami zdarza si臋, 偶e mo偶emy trafi膰 na dobry projekt z katalogu, kt贸ry b臋dzie spe艂nia艂 wszystkie nasze wymagania. To jednak naprawd臋 wymaga ogromnej wiedzy, je艣li chodzi architektur臋. Jest mn贸stwo rozwi膮za艅, kt贸rych nie powinno by膰 w projekcie, na przyk艂ad otwieranie drzwi na zewn膮trz, zbyt ma艂a sie艅, w kt贸rej trudno przyj膮膰 go艣ci lub nawet usi膮艣膰, 偶eby zawi膮za膰 buty. Czasami nie rozpatruje si臋 tak zwanej energii 鈥瀢chodz膮cej鈥 do domu (na przyk艂ad toaleta jest naprzeciwko wej艣cia). W domu jednorodzinnym ka偶dy element, pocz膮wszy od sposobu otwierania okien i drzwi, przez prowadzenie instalacji, a偶 po wyko艅czenie elewacji ma ogromne znaczenie. Aby jednak taki dobry projekt gotowy powsta艂, trzeba w niego w艂o偶y膰 wiedz臋 i uczucia.
Og贸lnie jednak wiadomo, 偶e projekty katalogowe s膮 tylko po to, 偶eby je sprzeda膰 i na nich zarobi膰. Wi臋kszo艣膰 dom贸w ma niepog艂臋bion膮 analiz臋. Je艣li sprzedaj膮 si臋 domy o powierzchni 120 m2, to takie projekty przygotowuje si臋 do katalogu. Natomiast z funkcjonalno艣ci膮 tego typu dom贸w i doborem materia艂贸w bywa r贸偶nie. B艂臋dem jest te偶 niedostosowanie usytuowania domu do stron 艣wiata. Nie mo偶emy lekcewa偶y膰 tego, 偶e wi臋kszo艣膰 okien wychodzi na stron臋 zachodni膮, poniewa偶 w Polsce z tego kierunku najcz臋艣ciej zacina deszcz. To jest taki strumie艅 wody, kt贸ry sp艂ywa po ca艂ej elewacji. Jeszcze inn膮 kwesti膮 jest planowanie dom贸w katalogowych tylko na r贸wny teren, a nie ka偶da dzia艂ka taka jest. Je偶eli grunt ma r贸偶ny k膮t nachylenia, dom jest bardziej dynamiczny, bardzo pi臋kny, przynajmniej dla mnie. Przy budowie domu z katalogu cz臋sto jednak odbywa si臋 to tak, 偶e koparka podbiera p贸艂 zbocza i t膮 zabran膮 ziemi膮 wyr贸wnuje si臋 dzia艂k臋. I to jest nieporozumienie. W przypadku gruntu urozmaiconego w projekcie liczy si臋 ka偶dy centymetr, ka偶dy stopie艅. To jest bardzo wa偶ne. To wszystko powoduje, 偶e projekt katalogowy kosztuje 2-6 tysi臋cy, a zam贸wienie projektu u architekta wi膮偶e si臋 z wydatkiem kilkudziesi臋ciu tysi臋cy z艂otych.
Reasumuj膮c, sam raczej zamawia艂bym u architekta, ale czasami zdarzaj膮 si臋 w katalogach domy zaprojektowane perfekcyjnie, tylko musimy znale藕膰 taki dom i dok艂adnie go przejrze膰, dowiedzie膰 si臋 na temat wielu kwestii (wysoko艣膰 pomieszcze艅, rodzaj instalacji, rzeczywiste 艣wiadectwo energetyczne), poniewa偶 w wielu takich element贸w sk艂adowych projekt贸w katalogowych brakuje rzetelno艣ci.
Zam贸wienie projektu u architekta te偶 nie jest proste. Musimy wiedzie膰, 偶e jest podobnie tak jak w wielu innych dziedzinach naszego 偶ycia. Architekt architektowi nier贸wny. Zanim si臋 zdecydujemy, powinni艣my sprawdzi膰, jaki to jest architekt, jakie ma do艣wiadczenie, jakie domy zrealizowa艂. To s膮 kwestie fundamentalne, poniewa偶 tak jak ju偶 na pocz膮tku powiedzia艂em, dom jednorodzinny to jest najtrudniejszy temat architektoniczny. Dlatego kryzys domu jednorodzinnego jest permanentny i jest na ca艂ym 艣wiecie. Dlatego 偶e wielu architektom nie op艂aca si臋 projektowa膰 dom贸w jednorodzinnych, a z kolei je艣li oczekujemy wysokiej jako艣ci architektury i rozwi膮za艅, to za ten projekt musimy odpowiednio zap艂aci膰. Musimy te偶 wiedzie膰, 偶e ta staranno艣膰 przy sporz膮dzaniu projektu na zam贸wienie pozwoli nam oszcz臋dzi膰 pieni膮dze w trakcie realizacji i na etapie eksploatacji.

Jaki to jest dobry projekt domu? Co zawiera?

Mariusz Jaworski: Przed wyborem projektu gotowego lub na indywidualne zam贸wienie w pierwszej kolejno艣ci powinni艣my sprawdzi膰 wytyczne Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) dla konkretnej dzia艂ki, na kt贸rej chcemy wybudowa膰 sw贸j wymarzony dom (lub w przypadku jego braku wyst膮pi膰 do Urz臋du Gminy z wnioskiem o wydanie warunk贸w zabudowy). Zar贸wno projekt typowy, jak i indywidualny musz膮 spe艂nia膰 wszystkie wytyczne MPZP, kt贸ry precyzyjnie definiuje, jakie parametry musi spe艂nia膰 budynek na danej posesji, mi臋dzy innymi wysoko艣膰, liczb臋 kondygnacji, szeroko艣膰, kszta艂t i k膮t nachylenia dachu. Opr贸cz tych wymog贸w mog膮 pojawi膰 si臋 r贸wnie偶 zapisy dotycz膮ce ochrony konserwatorskiej.
Kiedy okre艣limy ju偶 warunki, jakie musi spe艂nia膰 nasz przysz艂y dom pod k膮tem formalnym, czas na analiz臋 potrzeb rodziny. Na etapie wyboru projektu warto przeanalizowa膰 styl i rytm 偶ycia oraz to, jak zmieni si臋 za kilka lat, na przyk艂ad kiedy rodzina si臋 powi臋kszy lub b臋dziemy chcieli zamieszka膰 ze starszymi rodzicami. Zawsze warto skonsultowa膰 si臋 na tym etapie z architektem, kt贸ry doradzi i pomo偶e dopasowa膰 projekt. Architekt wie, o co pyta膰, na co zwr贸ci膰 uwag臋. Pomo偶e to jasno zdefiniowa膰 potrzeby. Porz膮dna analiza pozwoli unikn膮膰 b艂臋d贸w i zb臋dnych wydatk贸w zwi膮zanych z utrzymaniem domu 鈥 pami臋tajmy, 偶e im wi臋kszy metra偶, tym wi臋ksza kubatura do ogrzania.

Kiedy nale偶y zdecydowa膰, czy realizujemy dom wed艂ug projektu typowego z katalogu, czy zamawiamy projekt indywidualny dopasowany do naszych potrzeb?

Pawe艂 Lis: O tym, jak b臋dzie wygl膮da艂 nasz przysz艂y dom, decyduj膮 Warunki zabudowy lub MPZP, jaki obowi膮zuje dla terenu, na kt贸rym taki dom powstanie. Wi臋c nale偶y sprawdzi膰, czy dom typowy da si臋 do nich dopasowa膰, czy b臋dzie potrzebny projekt indywidualny.
Kolejna rzecz to nasza dzia艂ka. Czy jej wielko艣膰 i orientacja wed艂ug stron 艣wiata pozwala na dopasowanie do niej domu typowego czy wymaga domu o autorskiej aran偶acji? Decyduje te偶 o tym nasza osobowo艣膰, czy nasze potrzeby s膮 typowe, czy zale偶y nam na indywidualnym charakterze domu, w jakim zamieszkamy?
Na taki wyb贸r ma tak偶e wp艂yw nasz domowy bud偶et; projekt typowy z racji swojej powtarzalno艣ci kosztuje zdecydowanie mniej ni偶 projekt przygotowany specjalnie dla nas.

Jakie s膮 zalety projektu gotowego?

Monika Lisowska-艁臋tocha: W艣r贸d wielu zalet gotowych projekt贸w dom贸w nale偶y podkre艣li膰 dost臋pno艣膰 鈥瀘d r臋ki鈥. Jest ona dla inwestora du偶ym u艂atwieniem i pozwala w kr贸tkim czasie przyst膮pi膰 do za艂atwiania formalno艣ci i rozpocz臋cia prac budowlanych. Wa偶nym atutem projekt贸w dom贸w katalogowych jest r贸wnie偶 ich atrakcyjna cena. Z racji swojej powtarzalno艣ci s膮 one ta艅sze od projekt贸w indywidualnych 鈥 w tym przypadku koszty przygotowania dokumentacji mog膮 by膰 zale偶ne od takich czynnik贸w jak: powierzchnia budynku, liczba kondygnacji, a tak偶e zastosowane rozwi膮zania instalacyjne. W kontek艣cie zalet nale偶y tak偶e pokre艣li膰 wspomnian膮 wcze艣niej powtarzalno艣膰 gotowych projekt贸w dom贸w. Inwestorzy maj膮 mo偶liwo艣膰 skorzystania z do艣wiadcze艅 os贸b, kt贸re ju偶 dany projekt zrealizowa艂y i dziel膮 si臋 swoimi spostrze偶eniami na prowadzonych blogach, forach internetowych czy portalach spo艂eczno艣ciowych. Zanim zdecydujemy si臋 na konkretny projekt, mo偶emy zajrze膰 do wn臋trza domu, ogl膮daj膮c filmy i zdj臋cia z wcze艣niejszych realizacji. Mamy tak偶e szans臋 pozna膰 jego mo偶liwo艣ci aran偶acyjne i lepiej wyobrazi膰 sobie uk艂ad pomieszcze艅, dzi臋ki przygotowywanym do gotowych projekt贸w wizualizacjom. Istotnym udogodnieniem dla inwestor贸w wybieraj膮cych gotowe projekty dom贸w s膮 opracowane do nich kosztorysy budowlane oraz mo偶liwo艣膰 sprawdzenia b膮d藕 por贸wnania rzeczywistych koszt贸w budowy dla kilku wybranych projekt贸w. Dzi臋ki temu ju偶 na etapie wyboru projektu mo偶na tak偶e dostosowa膰 decyzj臋 do w艂asnych za艂o偶e艅 i mo偶liwo艣ci finansowych.

Od czego zacz膮膰, wybieraj膮c projekt domu z katalogu? Na co zwr贸ci膰 uwag臋? Jakie pytania trzeba sobie zada膰, aby wybra膰 w艂a艣ciwy projekt?

Mariusz Jaworski: Przede wszystkim warto sobie zada膰 pytania. Ile os贸b b臋dzie mieszka膰 w domu? Czy b臋dziemy mieszka膰 sami czy w niedalekiej przysz艂o艣ci z rodzicami (dom dwulokalowy, dwupokoleniowy)? Jaki jest stan zdrowia domownik贸w? Czy maj膮 k艂opoty z poruszaniem si臋? W贸wczas lepszym rozwi膮zaniem b臋dzie brak schod贸w, a wi臋c dom parterowy. Czy cz臋sto pracujemy w domu? Je艣li tak, warto pomy艣le膰 o osobnym gabinecie lub wyciszonej pracowni, na przyk艂ad na poddaszu.
Czy chcemy mie膰 sypialni臋 z w艂asn膮 艂azienk膮 i garderob膮? Czy lubimy przyjmowa膰 go艣ci? Jak cz臋sto? Czy potrzebny b臋dzie osobny pok贸j go艣cinny, czy wystarczy, na przyk艂ad gabinet z wygodn膮 sof膮, kt贸ry od czasu do czasu spe艂ni rol臋 go艣cinnej sypialni? Czy mamy hobby, na kt贸re przyda si臋 osobny pok贸j? Czy potrzebny b臋dzie gara偶? Jaki? Jedno- czy dwustanowiskowy? Wkomponowany w bry艂臋 domu, czy wolno stoj膮cy? A mo偶e wystarczy wiata samochodowa? To jednak tylko cz臋艣膰 aspekt贸w, kt贸rych trzeba by膰 艣wiadomym.

Jak wybra膰 projekt z katalogu?

Monika Lisowska-艁臋tocha: Du偶a r贸偶norodno艣膰 projekt贸w katalogowych zapewnia inwestorom bardzo szerokie mo偶liwo艣ci wyboru. Nale偶y pami臋ta膰, 偶e projekt domu zawsze musi by膰 zgodny z wytycznymi zawartymi w MPZP lub WZ, dlatego analiza uwarunkowa艅 lokalizacyjnych dzia艂ki zawsze powinna by膰 punktem wyj艣cia. Aby dobrze dopasowa膰 projekt domu, nale偶y r贸wnie偶 zwr贸ci膰 uwag臋 na naturalne uwarunkowania konkretnej dzia艂ki, jej wielko艣膰, kszta艂t, istniej膮cy drzewostan. Na etapie poszukiwa艅 projektu u艂atwieniem jest stosowana klasyfikacja i wyszczeg贸lnione kolekcje gotowych projekt贸w dom贸w, przeznaczonych na w膮skie dzia艂ki czy te偶 dzia艂ki z wjazdem od po艂udnia. Nale偶y r贸wnie偶 pami臋ta膰 o konieczno艣ci zachowania okre艣lonych prawem minimalnych odleg艂o艣ci pomi臋dzy budynkiem a granic膮 dzia艂ki, a tak偶e o optymalnej lokalizacji budynku wzgl臋dem stron 艣wiata, celem w艂a艣ciwego nas艂onecznienia poszczeg贸lnych pomieszcze艅. Uwzgl臋dniaj膮c wymogi formalne i lokalizacyjne, w kolejnym kroku mo偶na dopasowa膰 projekt pod wzgl臋dem funkcjonalnych oczekiwa艅 mieszka艅c贸w, bior膮c pod uwag臋 bie偶膮ce i przysz艂e potrzeby rodziny.

Je艣li chcemy dom energooszcz臋dny/pasywny, to lepiej wybra膰 projekt gotowy czy indywidualny?

Micha艂 Pierzchalski: Je艣li dom ma by膰 energooszcz臋dny czy pasywny w rzeczywisto艣ci, a nie tylko na papierze, to powinien by膰 dobrze przemy艣lany i dok艂adnie zaprojektowany, a ostatecznie prawid艂owo zrealizowany. Wa偶ne jest usytuowanie budynku, analiza otoczenia i uwzgl臋dnienie uwarunkowa艅 lokalnych. Z tych powod贸w trudno zaprojektowa膰 budynek pasywny w spos贸b uniwersalny. Oczywi艣cie mo偶e si臋 zdarzy膰, 偶e znajdziemy dobrze zaprojektowany dom pasuj膮cy idealnie do naszej dzia艂ki, ale to powinno by膰 potwierdzone wykonaniem oblicze艅 charakterystyki energetycznej, uwzgl臋dniaj膮cej wcze艣niej wymienione aspekty. Weryfikacj臋 gotowego projektu powinien przeprowadzi膰 architekt, kt贸ry specjalizuje si臋 w projektowaniu budynk贸w w standardzie pasywnym. Na zadane pytanie odpowiedzia艂bym jednym zdaniem 鈥 lepiej wykona膰 projekt indywidualny.

Na co zwr贸ci膰 uwag臋, przy wyborze projektu energooszcz臋dnego/pasywnego?

Micha艂 Pierzchalski: Jest du偶o element贸w, kt贸re wp艂ywaj膮 na efektywno艣膰 energetyczn膮 budynku. Nie wiem, czy jestem w stanie wymieni膰 wszystkie, ale spr贸buj臋:

  • uk艂ad wewn臋trzny 鈥 czy pomieszczenia s膮 usytuowane zgodnie z zasadami projektowania tego typu budynk贸w (pomieszczenia pomocnicze od p贸艂nocy, pomieszczenia na pobyt ludzi od po艂udnia, du偶e przeszklenia od po艂udnia itp.);
  • zwarta bry艂a 鈥 mo偶na policzy膰 wsp贸艂czynnik zwarto艣ci A/V kt贸ry nie powinien przekracza膰 warto艣ci 0,7 dla standardowej wielko艣ci dom贸w jednorodzinnych;
  • izolacja przegr贸d zewn臋trznych 鈥 w budynkach pasywnych dach i 艣ciany powinny mie膰 wsp贸艂czynnik U = 0,1 W/(m2K) lub mniej;
  • rysunki szczeg贸艂owe 鈥 powinny by膰 opracowane detale poszczeg贸lnych cz臋艣ci budynku ze sprawdzeniem, czy wyst臋puj膮 nadmierne mostki cieplne;
  • analiza projektowanej charakterystyki energetycznej 鈥 jakie jest jednostkowe zapotrzebowanie na energi臋 u偶ytkow膮 do ogrzewania i wentylacji, jakie jest zapotrzebowanie na energi臋 ko艅cow膮;
  • zastosowanie rozwi膮za艅 ograniczaj膮cych przegrzewanie budynku latem 鈥 chodzi przede wszystkim o rozwi膮zania 鈥瀙asywne鈥, to jest zadaszenia nad oknami po艂udniowymi czy zewn臋trzne 偶aluzje;
  • zapisy dotycz膮ce zapewnienia wysokiej szczelno艣ci powietrznej obudowy zewn臋trznej, ciep艂ego i szczelnego monta偶u okien itp.
  • elementy instalacji i urz膮dze艅 o wysokiej sprawno艣ci i efektywno艣ci energetycznej.

Czy usytuowanie pomieszcze艅 wzgl臋dem stron 艣wiata ma znaczenie?

Micha艂 Pierzchalski: Ma to zasadnicze znaczenie. Prosz臋 spojrze膰 na za艂膮czony obrazek. Rysunek przedstawia jeden z analizowanych energooszcz臋dnych budynk贸w. Obracaj膮c budynkiem, obserwujemy zmiany zapotrzebowania na energi臋 (w tej sytuacji ko艅cow膮). Jak wida膰 zmiany w zakresie +/鈥30掳 wzgl臋dem po艂udnia nie powoduj膮 du偶ych zmian, natomiast obr贸t o 60掳 i wi臋cej stopni powoduje znaczny wzrost zapotrzebowania na energi臋 do ogrzewania w budynku.

Co powinien zawiera膰 projekt domu energooszcz臋dnego/gotowego?

Micha艂 Pierzchalski: Zawarto艣膰 projektu zasadniczo nie r贸偶ni si臋 od standardowych projekt贸w. Raczej chodzi o zastosowane rozwi膮zania architektoniczne oraz techniczne. Dokumentacja dodatkowo powinna zawiera膰 opis metod zapewnienia wysokiej szczelno艣ci powietrznej budynku, spos贸b ciep艂ego monta偶u okien 鈥 poniewa偶 nie s膮 to typowe i standardowo stosowane rozwi膮zania. Ponadto powinien znale藕膰 si臋 opis parametr贸w szklenia okien (wsp贸艂czynniki Uw, Uf oraz g), projektowan膮 charakterystyk臋 energetyczn膮 oraz szczeg贸艂owe detale poszczeg贸lnych element贸w. Wa偶nym elementem projektu s膮 instalacje w budynku, dlatego w projekcie powinny by膰 uwzgl臋dnione rozwi膮zania poprawiaj膮ce efektywno艣膰 energetyczn膮, na przyk艂ad rekuperator w instalacji wentylacji o wysokiej sprawno艣ci odzysku energii cieplnej oraz wysokiej sprawno艣ci wentylator贸w oraz kana艂y wentylacyjne o odpowiednich przekrojach i cz臋艣ciowo zaizolowane termicznie. Podobnie instalacja grzewcza 鈥 powinna uwzgl臋dnia膰 rozwi膮zania poprawiaj膮ce efektywno艣膰 energetyczn膮, na przyk艂ad je艣li stosujemy pomp臋 ciep艂a, to spos贸b ogrzewania powinien uwzgl臋dnia膰 ogrzewanie niskotemperaturowe p艂aszczyznowe, a same rury doprowadzaj膮ce wod臋 w odpowiedni spos贸b zaizolowane.

Czy mo偶na zmienia膰 projekt gotowy? Kto wprowadza zmiany w projekcie?

Leszek Kalandyk: W projekcie domu liczy si臋 ka偶dy centymetr. Je艣li 藕le usytuujemy drzwi do pomieszczenia, to p贸藕niej zmiana tego oznacza dni贸wk臋 lub wi臋cej na budowie. Im wi臋cej takich zmian, tym wy偶sze koszty. Jeszcze nie tak dawno niekt贸re pracownie okre艣la艂y procentowo mo偶liwo艣膰 wprowadzania zmian.
Zmiany w projekcie wprowadza architekt i tu jest kolejne nieporozumienie, poniewa偶 inwestorzy najcz臋艣ciej pomijaj膮 architektur臋, natomiast chc膮 takich zmian dora藕nych fizycznych, na przyk艂ad przeniesienie kuchni z jednego miejsca w inne. Musimy jednak wiedzie膰, 偶e dom to jest skomplikowana struktura, powi膮zana ze sob膮 i przenikaj膮ca si臋. To funkcja przenika si臋 z konstrukcjami, z instalacjami z otworami okiennymi, drzwiowymi i materia艂ami. To wszystko razem ma by膰 ze sob膮 powi膮zane, musi by膰 funkcjonalne, bardzo trwa艂e w czasie i jednocze艣nie pi臋kne. Je偶eli wi臋c zmieniamy projekt gotowy wykonany przez innego architekta, to mo偶emy nie odczyta膰 鈥 i najcz臋艣ciej si臋 tak dzieje 鈥 idei czy te偶 pomys艂u na dom. Owszem wiele dom贸w jest bez pomys艂贸w. S膮 te偶 takie, m贸wi膮c kuriozalnie, kt贸re mo偶na zmienia膰 w niesko艅czono艣膰 i zawsze b臋d膮 tak samo wygl膮da艂y. Natomiast zdarzaj膮 si臋 domy zaprojektowane tak dobrze i starannie, 偶e wyrzucenie jednego okna powoduje zmian臋 ca艂ej architektury.
Jak ju偶 wiemy, zmiany w projekcie gotowym zawsze wprowadza architekt 鈥 mo偶e to by膰 inny ni偶 autor, poniewa偶 dopuszcza to Prawo budowlane. Ten drugi projektant mo偶e nie by膰 zaanga偶owany, a bez tego nie jest w stanie zrobi膰 dobrej architektury. Wprowadzanie zmian wed艂ug 偶ycze艅 inwestora ko艅czy si臋 藕le. Mamy tego najlepszy dow贸d, ogl膮daj膮c krajobraz Polski. 呕al tylko pieni臋dzy, trudu i wysi艂ku inwestor贸w.
Istnieje takie przekonanie, 偶e jak jest co艣 艂adnego, to musi drogo kosztowa膰. To nie jest prawda. To kwestia pomys艂u na architektur臋, na funkcje, na materia艂y i to jest istot膮 projektu. Te same materia艂y mo偶na po prostu inaczej u偶y膰. Brzydki projekt nie b臋dzie ta艅szy. Wr臋cz przeciwnie 鈥 czasami bywa jeszcze dro偶szy dlatego, 偶e w trakcie budowy dojrzewamy, rozmawiamy, prze偶ywamy i dokonujemy zmian. Wed艂ug mnie zmiany powinna wprowadza膰 osoba, kt贸ra zna projekt i jest jego autorem. Ale jest tak jak jest. Oczywi艣cie, 偶e mo偶na zmienia膰 projekt gotowy. Trzeba si臋 tylko uzbroi膰 w cierpliwo艣膰, bo czasami dopiero dziesi膮ty po projekcie wyj艣ciowym b臋dzie idealny. Wi臋c mo偶na, tylko 偶e znowu te zmiany musz膮 i艣膰 w popraw臋 tego, co ju偶 mamy, a nie zmienia膰 co艣, co jeszcze dodatkowo spowoduje, 偶e projekt b臋dzie nie do ko艅ca dobry.

Dlaczego warto wybra膰 projekt indywidualny?

Pawe艂 Lis: Dla mnie jako architekta, ale tak偶e z punktu widzenia prostej logiki inwestora, odpowied藕 jest jedna. Decyduj膮c si臋 na budow臋 domu, czyli wydatek rz臋du kilkuset tysi臋cy z艂otych, a cz臋sto i kilku milion贸w z艂otych, warto mie膰 pewno艣膰, 偶e inwestycja mo偶e spe艂ni膰 w 100% nasze oczekiwania i stanie si臋 dobr膮 lokat膮 kapita艂u.
Projekt indywidualny gwarantuje, 偶e w pe艂ni spe艂ni Warunki zabudowy lub warunki wynikaj膮ce MPZP, jakie obowi膮zuje dla terenu, na kt贸rym taki dom powstanie.
Ka偶dy z nas jest niepowtarzalny, ma w艂asne upodobania i przyzwyczajenia. Bardzo trudno odnale藕膰 si臋 w powtarzalnym module zaprojektowanym z my艣l膮 o u艣rednionych potrzebach ca艂ej populacji. My艣l臋, 偶e warto cieszy膰 si臋 tym, 偶e nasz dom jest oryginalny, 偶e powsta艂 z my艣l膮 tylko o nas. Troch臋 jak suknia czy garnitur szyty na miar臋.
Decyduj膮c si臋 na projekt indywidualny, warto wybra膰 pracowni臋 architektoniczn膮, kt贸rej realizacje s膮 sp贸jne i kt贸rych charakter najbardziej nam odpowiada. Nale偶y stawia膰 na ludzi utalentowanych z wiedz膮 i prawdziw膮 pasj膮. Warto te偶 sprawdzi膰, czy nasz dom nie b臋dzie poligonem do艣wiadczalnym dla projektanta, bo to z pewno艣ci膮 wi膮偶e si臋 z dodatkowymi kosztami, wi臋c do艣wiadczenie na polu realizacji jest zawsze mile widziane. Musimy by膰 pewni, 偶e architekt dobrze zrozumia艂 nasze potrzeby, bo projekt, jaki nam przedstawi, musi zawiera膰 funkcje, kt贸re z nich wynikaj膮.
Dlatego warto zdecydowa膰 si臋 na projekt indywidualny domu, poniewa偶 odpowiada on na wszystkie nasze potrzeby i pozwala na maksymalne wykorzystanie walor贸w naszej dzia艂ki. Taki projekt gwarantuje, 偶e pokoje mieszka艅c贸w nie b臋d膮 wychodzi艂y na p贸艂noc, a strefa dzienna b臋dzie mia艂a wystarczaj膮c膮 ilo艣膰 艣wiat艂a s艂onecznego. Mamy szans臋 zdecydowa膰 si臋 na pomp臋 ciep艂a lub kocio艂 gazowy, na ogrzewanie pod艂ogowe lub 艣cienne, na posadowienia na p艂ycie fundamentowej lub 艂awach. Zdecydowa膰, czy bry艂a domu ma si臋 wyr贸偶nia膰, czy te偶 wpisa膰 si臋 w charakter otaczaj膮cej zabudowy.
Niew膮tpliwie nasz dom mo偶e odpowiada膰 za pierwsze wra偶enie o jego w艂a艣cicielu. Chc膮c nie chc膮c staje si臋 jego wizyt贸wk膮, a wi臋c warto zadba膰 o to, 偶eby dobrze si臋 prezentowa艂 ;)

Jak szuka膰 architekta, kt贸ry wykona projekt indywidualny?

Leszek Kalandyk: Z architektem jest tak, 偶e musi on by膰 w odpowiednim wieku. Jest to wa偶ne 鈥 tak jak ju偶 powiedzia艂em 鈥 ze wzgl臋du na obserwacj臋 偶ycia i funkcjonalno艣膰 ka偶dego z pomieszcze艅 w domu.
Perfekcyjne przygotowanie projektu wymaga du偶ego do艣wiadczenia i wiele ch臋ci do poznawania. Ogromna znajomo艣膰 konstrukcji, materia艂贸w, instalacji i innych element贸w. Wed艂ug mnie dom powinien by膰 traktowany ca艂o艣ciowo. Pocz膮wszy od frontowej elewacji, ogrodzenia, poprzez ogr贸d, bry艂臋 domu a偶 po wn臋trza. Tak powinien by膰 opracowany dom, 艂膮cznie z tymi elementami dodatkowymi. Wtedy mamy jak膮艣 sp贸jno艣膰 stylistyczn膮, jaki艣 charakter, jaki艣 styl. Przekraczaj膮c furtk臋, wchodzimy w inny 艣wiat i po to projektujemy, po to jest architektura, kt贸ra zachwyca, kt贸ra nas chroni, pozwala nam rozwija膰 si臋, pozwala nam na zachowanie zdrowia, dobrej kondycji. To jest istot膮. Nie jest to tylko kwestia tego, 偶eby mie膰 ile艣 tam pokoi. Powiem inaczej, dom jednorodzinny powinien by膰 dzie艂em sztuki. To ma wp艂yw na wiele element贸w naszego 偶ycia. Opr贸cz podstawowych funkcji 鈥 schronienia i miejsca do jedzenia 鈥 my jako rodzina i nasza dusza potrzebujemy pi臋kna. Wtedy lepiej nam si臋 偶yje, pracuje, dzieci si臋 wychowuj膮 zupe艂nie inaczej.

Jakie s膮 obowi膮zki architekta wzgl臋dem inwestora przy projekcie z katalogu i przy indywidualnym?

Leszek Kalandyk: Obowi膮zki architekta s膮 ogromne. Kontakt z inwestorem jest jak najbardziej w艂a艣ciwy, mnie si臋 akurat cz臋sto to zdarza. W czasie projektowania, a p贸藕niej ju偶 w trakcie budowy domu jest o wiele 艂atwiej z realizacj膮 ka偶dego etapu. A budowa domu to jest 偶ywio艂. Nie jeste艣my w stanie wszystkiego przewidzie膰, chocia偶 wiadomo, 偶e w projekcie wiele element贸w musi by膰 dogranych, przewidzianych. Im wi臋cej, tym lepiej, ale jednak czasami na budowie bywaj膮 zdarzenia, kt贸re wymagaj膮 interwencji. Takich dobrych interwencji. To dotyczy finans贸w, wygl膮du, funkcjonalno艣ci, jak r贸wnie偶 wielu innych spraw. Przy projekcie z katalogu wygl膮da to w ten spos贸b, 偶e niekiedy inwestor sam decyduje si臋 na nadzorowanie swojego domu. Powierza to wykonawcy, czasami ze zgubnym skutkiem, poniewa偶 wykonawca jest zainteresowany tylko wybudowaniem i to bardzo szybko i uzyskaniem wynagrodzenia. Natomiast drobiazgi typu boniowanie, kolory, faktury za bardzo wykonawcy nie interesuj膮. Natomiast architekt 鈥 cho膰 mo偶e nie ka偶dy 鈥 jest tym zainteresowany. I je艣li jest ten kontakt przez ca艂y czas budowy, to zawsze, w moim wypadku czy telefonicznie, czy przez przyjazd na budow臋, te kwestie s膮 wyja艣niane. I one s膮 bardzo wa偶ne. To spotyka si臋 u nas coraz rzadziej i jest to pozosta艂o艣膰 po poprzednim systemie, poniewa偶 przed wojn膮 architekt by艂 ca艂y czas przy budowie, natomiast w czasach PRL-u taki nadz贸r architektoniczny zniesiono. Prymat wi贸d艂 wykonawca i pa艅stwowe biuro. I tak zosta艂o, cho膰 nie powinno tak by膰. Tylko architekt powinien by膰 odpowiedzialny za wykonanie rob贸t, a nawet ich odbi贸r. Architekci architektom zgotowali ten los. Od kilkudziesi臋ciu lat ci, kt贸rzy opracowuj膮 plany zagospodarowania terenu, najcz臋艣ciej nie maj膮 poj臋cia o projektowaniu dom贸w jednorodzinnych. Mog臋 powiedzie膰 z ca艂kowit膮 odpowiedzialno艣ci膮, 偶e od wielu, wielu lat funkcjonuj膮 zapisy, kt贸re uniemo偶liwiaj膮 zaprojektowanie normalnego domu. S膮 niekiedy takie zapisy, kt贸re si臋gaj膮 do pocz膮tku XX wieku, czyli 偶eby zaprojektowa膰 chaty rodem ze skansen贸w. To jest nieporozumienie. Jak du偶a Polska jest jeden zapis, 偶e dom mo偶e by膰 wysoki na 9 m. Nie mo偶e by膰 na 9,5 m, 10 m czy 20 m. Jakby to by艂o krokiem milowym w pokonaniu czego艣. Inne absurdalne zapisy dotycz膮 tego, 偶e na terenach o r贸偶nym ukszta艂towaniu czasami si臋 liczy 艣redni膮 arytmetyczn膮 do tych 9 m. Wi臋c je偶eli my chcemy dom, w kt贸rym pomieszczenia b臋d膮 mia艂y 3 m czy 3,5 m, to nie mo偶emy tego zrobi膰. Kolejn膮 spraw膮 jest brak mo偶liwo艣ci wykonania dach贸w p艂askich. Te偶 nie wiem, z czego to wynika, ale w zwi膮zku z tym wyst臋puje sporo problem贸w. Inwestor ma dzia艂k臋 4 ha, a architekt proponuje, 偶e elewacja ma mie膰 tylko 12 m. Przez to projekty s膮 kaleczone. Ludzie chc膮 budowa膰, 艂adnie budowa膰. Jest mo偶liwe, 偶eby艣my mieli kawa艂ki 艂adnego krajobrazu. Niestety, nie b臋dzie tak. Teraz bierze si臋 projekt katalogowy, wrysowuje na czerwono zmiany tylko po to, aby zosta艂 zatwierdzony. Nikt ju偶 chyba dom贸w nie odbiera. Ludzie traktuj膮 dom na zasadzie, byle by by艂o pozwolenie, a my ju偶 sobie zrobimy, co chcemy. Urz膮d odbiera projekt jedynie wtedy, gdy kto艣 鈥炁紋czliwy鈥 doniesie. I donosicielstwo jest dalej bardzo cenne.
Architektoniczne prawa autorskie nie istniej膮. Sprawy o kopiowanie projekt贸w tocz膮 si臋 w s膮dach latami. Nie ma nawet w艂a艣ciwych s膮d贸w. P贸ki co niszczymy pi臋kny krajobraz naszego kraju i jak jedziemy przez Polsk臋, to widzimy jak jeden dom 鈥瀙rzekrzykuje鈥 inny. Wszystkie domy krzycz膮. Nie wiem po co. I to jest zmora, to jest problem. Ludzie niekiedy wydaj膮 ogromne pieni膮dze na dzia艂k臋 i nagle si臋 okazuje, 偶e ten dom musi mie膰 w kalenicy 9 m i 偶e musi by膰 poddasze, chocia偶 jest miejsce na pe艂n膮 kondygnacj臋. Ludzie si艂膮 zostali wt艂oczeni w poddasza, kt贸re nie s膮 dobre dla zdrowia, ani do 偶ycia, ani do spania. Ma艂o tego, na si艂臋, nawet je艣li mog膮 by膰 dwie kondygnacje, to jeszcze dodatkowo jest zapis, 偶e musi by膰 dach. Po co? Przecie偶 to s膮 ogromne pieni膮dze, niekiedy nawet 200 tysi臋cy z艂otych. A przecie偶 mo偶e by膰 偶wirek lub ro艣linno艣膰 i niewidoczne panele fotowoltaiczne.

Jaki projekt domu b臋dzie najta艅szy w budowie?

Monika Lisowska-艁臋tocha: Powierzchnia domu nie jest jedynym czynnikiem, kt贸ry generuje wi臋ksze wydatki. Poszukuj膮c ekonomicznego w budowie projektu domu, nale偶y przede wszystkim zwr贸ci膰 uwag臋 na jego bry艂臋 i rodzaj zadaszenia. Im prostsze s膮 to konstrukcje, tym odpowiednio ni偶sze b臋d膮 koszty budowy. Proste rozwi膮zania pozwol膮 zminimalizowa膰 koszty, poprzez mniejsze zu偶ycie materia艂贸w budowlanych i izolacyjnych, zaoszcz臋dzi膰 mo偶na r贸wnie偶 na kosztach robocizny. Budowa domu o zwartej bryle przebiega sprawniej, a prosty i szybki w wykonaniu dach dwuspadowy nie powoduje wielu strat materia艂u pokryciowego, nie zu偶yjemy te偶 tak wielu element贸w wyko艅czeniowych, jak w przypadku dach贸w o wielu p艂aszczyznach. Jednocze艣nie warto podkre艣li膰, 偶e uproszczona forma domu pozytywnie oddzia艂uje na jego standard energetyczny, co z kolei w przysz艂o艣ci prze艂o偶y si臋 tak偶e na niskie koszty eksploatacji.

Z czym si臋 wi膮偶e adaptacja projektu?

Monika Lisowska-艁臋tocha: Adaptacja gotowego projektu jest procesem obowi膮zkowym, kt贸ry polega na jego dostosowaniu do uwarunkowa艅 lokalizacyjnych konkretnej dzia艂ki oraz wymog贸w okre艣lonych w MPZP lub WZ. Adaptacj臋 wykonuj膮 lokalni projektanci, maj膮cy odpowiednie uprawnienia i nale偶膮cy do Izby Architekt贸w lub Izby In偶ynier贸w Budownictwa. Adaptacji podlegaj膮 wszystkie bran偶e projektu. Poszczeg贸lne rysunki projektant adaptuj膮cy powinien opiecz臋towa膰 i podpisa膰 oraz do艂膮czy膰 do nich odpowiednie za艣wiadczenia. Podczas adaptacji jest sporz膮dzany projekt zagospodarowania terenu, uwzgl臋dniaj膮cy projektowany budynek na mapie geodezyjnej, przeznaczonej dla cel贸w projektowych. W ramach adaptacji mo偶na wprowadzi膰 w gotowym projekcie zmiany, kt贸re umo偶liwi膮 jego dopasowanie do indywidualnych potrzeb mieszka艅c贸w.

Je艣li mamy ju偶 projekt, to czy to koniec formalno艣ci?

Pawe艂 Lis: To tylko dobry pocz膮tek drogi do realizacji w艂asnego domu. Projekt budowlany razem z wnioskiem nale偶y z艂o偶y膰 do odpowiedniego urz臋du. Ten ma na decyzj臋 65 dni. Dopiero po jej uprawomocnieniu mo偶emy zacz膮膰 budowa膰 w艂asny dom.
Nale偶y zdecydowa膰 si臋 na spos贸b, w jaki chcemy to zrobi膰. Czy budowa膰 dom etapami, zatrudniaj膮c do ka偶dego z nich osobn膮 ekip臋, czy postawi膰 na jednego generalnego wykonawc臋, kt贸ry podejmie si臋 wykonania ca艂o艣ci.
Chc膮c mie膰 pewno艣膰, 偶e dom b臋dzie wygl膮da艂 zgodnie z projektem, warto w trakcie jego budowy zleci膰 architektowi nadz贸r autorski.
Zg艂oszenie zako艅czenia budowy w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dokonuje kierownik budowy. Po 14 dniach od takiego zg艂oszenia, kiedy inspektorat nie zg艂osi sprzeciwu, mo偶emy si臋 wprowadza膰.

    Wi臋cej o:

Skomentuj:

Projekt gotowy czy indywidualny - jaki wybra膰?