Dach płaski czy stromy?

Mimo że większość inwestorów w Polsce decyduje się na domy z dachem stromym, wielu rozważa też projekty domów z płaskim dachem. Kubiczne bryły, ogromne przeszklenia i płaskie dachy znów stały się wyznacznikami nowoczesnej architektury. Projekty domów piętrowych pozwalają na wykorzystanie przestrzeni, której nie ograniczają skosy. Pełne kondygnacje minimalizują też powierzchnię zabudowy, co sprawia, że dom piętrowy jest dobrym rozwiązaniem na niedużą działkę.

Projekt dachu płaskiego

Już na etapie planowania inwestycji warto zaznajomić się z nowoczesnymi rozwiązaniami. Dobre rozwiązanie to takie, które zapewnia pełną ochronę zarówno w kontekście termoizolacji, hydroizolacji, jak i prawidłowo działającego systemu odprowadzania wody z dachu. Materiały dobrane do izolacji dachu muszą by odporne na zmienne warunki atmosferyczne.
W projekcie ważne jest uwzględnienie przeznaczenia i funkcji, jaką dach płaski będzie spełniał. Innego wykończenia wymaga dach o charakterze użytkowym, na którym umieszcza się zieleń lub po którym mogą chodzić osoby, a odmiennego dach nieużytkowy, który zostanie przykryty żwirem. Równie istotny jest kąt nachylenia dachu, który zapewni odpowiednie odprowadzanie wody. Jeśli kąt nachylenia jest mniejszy niż 3°, może dochodzić do powstawania zastoin wody lub warunków utrudniających jej odprowadzanie.

Najprostszy w budowie jest stropodach niewentylowany, czyli konstrukcja, w której wszystkie warstwy bezpośrednio do siebie przylegają. Na stropie nad ostatnią kondygnacją układa się izolację cieplną, na niej warstwę przeciwwilgociową. Takie dachy bardzo często służą również jako tarasy lub ogrody zielone.
Coraz częściej dach płaski wykonuje się z odwróconym układem warstw, gdzie na stropie układa się izolację przeciwwilgociową, a  na niej – izolację termiczną. Dzięki temu izolacja przeciwwilgociowa jest chroniona przed skutkami działania wysokiej i niskiej temperatury, promieniowania UV oraz uszkodzeniami mechanicznymi.

Ocieplenie dachu płaskiego

Dach płaski powinien mieć współczynnik izolacyjności termicznej nie większy niż U = 0,15 W/(m2K). Warstwę ocieplenia dachu odwróconego należy wykonać z materiału, który oprócz dobrych parametrów cieplnych, ma również odpowiednią sztywność, wytrzymałość na obciążenia, odporność na zawilgocenie oraz zamarzanie i rozmarzanie.
Do ocieplenia stropodachu niewentylowanego stosuje się styropian (EPS). Do dachów płaskich przeznaczone są specjalne płyty połączone z papą podkładową. Na dachy płaskie w układzie odwróconym polecany jest także styropian o podwyższonej wodoodporności.
Do ocieplenia dachu płaskiego używany jest też polistyren ekstrudowany (XPS) oraz płyty lub płyty rezolowe, a także wełnę mineralną, która charakteryzuje się dużą trwałością i wytrzymałością na odkształcenia oraz jest niepalna.

Do ocieplenia stropodachu wentylowanego stosuje się materiały miękkie lub granulaty. Na stropie można ułożyć miękkie płyty lub maty z wełny. Przestrzenie wentylowane ociepla się też metodą nadmuchową, gdzie specjalny agregat za pośrednictwem rury wtłacza pod dach granulat z wełny mineralnej albo strzępki celulozowe.

Wykończenie dachu płaskiego

Szczelność dachu płaskiego to podstawa jego trwałości. Im mniejszy spadek, tym lepszej izolacji będzie potrzebował dach. Do wykonania hydroizolacji stosuje się papy termozgrzewalne, membrany EPDM, TPO i FPO. Tańsze papy układa się w dwóch warstwach, przy czym najpierw daje się papę podkładową, potem nawierzchniową. Z kolei droższe membrany układa się jednowarstwowo. Lepiej jednak zdecydować się na membranę, ponieważ mają one lepsze parametry, co sprawia, że są trwalsze. Trzeba też wiedzieć, że jasne dachy odbijają więcej światła słonecznego, co skutkuje niższą o około 30% temperaturą pokrycia niż w przypadku dachu czarnego. Dzięki temu zmniejsza się ilość ciepła, jaka przenika do wnętrza budynku, co pomaga nie tylko utrzymać komfort termiczny w pomieszczeniach, oszczędzając energię potrzebną do ich ochłodzenia, ale także przyczynia się do redukcji temperatury wokół budynków.

Odwodnienie dachu płaskiego

Do odprowadzania wody z dachu płaskiego najlepiej wykorzystać systemy wewnętrzne, których podstawowymi elementami są wpusty dachowe. Umożliwiają one zbieranie wody zarówno z pokrycia wierzchniego, jak i znajdującej się pod nim izolacji przeciwwodnej. Ich rozkład i rodzaj dobierają projektanci, uwzględniając wielkość, kształt i rodzaj pokrycia oraz spadki.
Do dyspozycji mamy dwa sposoby odprowadzania wody z dachu płaskiego za pomocą systemów wewnętrznych – odwodnienie ciśnieniowe i grawitacyjne. W pierwszym umieszczona we wpustach przegroda powietrzna sprawia, że po przekroczeniu pewnego poziomu wody następuje zamknięcie dopływu powietrza, a płyn całkowicie wypełnia rury. Zwiększa to szybkość przepływu i umożliwia samoczynne czyszczenie rur. Odwodnienie grawitacyjne jest mniej skomplikowane. Woda odprowadzana jest siłami grawitacji z wpustów umieszczonych na dachu. Umożliwiają to rury ułożone ze spadkiem w kierunku odpływu – wystarczy lekkie pochylenie w kierunku wpustu.

Okna w dachu płaskim 

Przeszklenia w dachu płaskim idealnym sposobem na wpuszczenie światła naturalnego do centrum wnętrza. W przeciwieństwie do okien fasadowych, które rozjaśniają tylko obrzeża pomieszczenia, okno w płaskim dachu można umieścić dokładnie tam, gdzie tego potrzebujemy. Do okna dachowego tego typu można też dodać roletę regulującą ilość wpadającego światła. Najważniejsze jest to, aby dobrać okna przeznaczone specjalnie do dachów płaskich. Ich liczba jest uzależniona od wielkości pomieszczenia oraz nośności stropu. 

Projekt dachu stromego

Projekt dachu jest nierozerwalną częścią projektu domu. Powinien spełniać wymagania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub zapisów w warunkach zabudowy. Te dokumenty mogą narzucać kształt dachu, rodzaj pokrycia, a nawet jego kolor.
Inną kwestią jest to, że całkowitą odpowiedzialność za projekt dachu ponosi architekt. Wprawdzie na etapie projektowania możemy sugerować pokrycie, które chcielibyśmy mieć na dachu, ale jego kształt i konstrukcja wynikają z bryły domu i powinny być z nią spójne. Również układ poszczególnych elementów więźby dachowej oraz ich przekroje wynikają z obliczeń wytrzymałościowych, w których uwzględnia się między innymi wymiary domu, jego lokalizację, kąt nachylenia dachu, rozmieszczenie i wymiary okien dachowych oraz rodzaj pokrycia i wstępnego krycia. Wszystkie te informacje zapisuje się w dokumentacji technicznej.

Izolacja dachu stromego

Na rynku jest wiele produktów pozwalających na skuteczne ocieplenie dachu stromego. Ich zastosowanie pozwala spełnić zapisany w WT 2021 współczynnik przenikania ciepła U, który nie może być większy niż 0,15 W/(m2K). Najpopularniejszym materiałem jest wełna mineralna. Bardzo rzadko w tym przypadku stosuje się styropian i polistyren ekstrudowany.
Od kilkunastu lat izolację termiczna dachów skośnych wykonuje się z  płyt termoizolacyjnych PIR/PUR. Ten rodzaj materiału osiąga bardzo niski współczynnik przewodzenia ciepła λ, co pozwala zastosować cieńszą termoizolację niż z tradycyjnie stosowanych materiałów.
Materiałem chętnie stosowanym w drewnianych domach pasywnych jest wełna drzewna, a podczas remontów – termoizolacja cienkowarstwowa.
W dachach stromych potrzebna jest też izolacja, która zabezpieczy warstwę ocieplenia i wnętrza przed wodą opadową. Taką warstwą jest wstępne krycie – izolacja przeciwwilgociowa, której zadaniem jest zapewnienie szczelności przed wodą opadową i umożliwienie odprowadzenia pary wodnej z wnętrza domu. O tym, jaki rodzaj warstwy wstępnego krycia powinien się znaleźć na dachu decyduje materiał do jego krycia. Pod dachówki, blachodachówki i panele z blachy płaskiej najczęściej stosuje się membrany wstępnego krycia (MWK), pod blachy płaskie potrzebne jest sztywne poszycie, czyli deskowanie kryte papą. Papa na deskowaniu jest również konieczna, jeżeli dach ma niewielki kąt nachylenia połaci. Zamiast papy na deskowaniu można ułożyć membranę. Powinna mieć ona dużą gramaturę (nie mniejszą niż 130 g/m2) i odpowiednią grubość.

Konstrukcja dachu stromego 

Konstrukcja dachu zależy od jego kształtu i rozpiętości. Oprócz tego przy projektowaniu uwzględnia się również rodzaj pokrycia dachowego, kąt nachylenia połaci i dodatkowe obciążenia, między innymi wiatrem i śniegiem. Każda więźba dachowa podlega odbiorowi technicznemu.

Tradycyjne więźby dachowe montują cieśle z elementów dostarczonych z tartaku lub firmy sprzedającej drewno. Prefabrykowane wiązary wykonuje się z drewna suszonego przemysłowo i czterostronnie struganego w halach produkcyjnych. Kratownice są lżejsze niż tradycyjne elementy i dokładniejsze od nich wymiarowo. Można budować z nich dachy o sporej rozpiętości, bez przedzielania przestrzeni na poddaszu słupami.