Jak zbudować i nie zbankrutować? 15 sposobów na tańszą budowę

Część inwestorów, aby wybudować własny dom oszczędza latami, inni z kolei biorą kredyt. Nie zmienia to faktu, iż jest to duża inwestycja, a do tego bardzo kosztowna. Do głównych czynników, wpływających na koszty budowy domu zaliczyć można te związane przede wszystkim z architekturą, technologią budowy oraz wykończeniem budynku. Oprócz tego istotne znaczenie ma czas – generalnie im dłużej prowadzone są prace, tym budowa domu wychodzi drożej. Czy w związku z tym da się zbudować dom taniej bez prowizorycznych rozwiązań? Czy to w ogóle możliwe? Moim zdaniem tak, ale potrzebne jest właściwe planowanie, w tym określenie budżetu z maksymalną kwotą, jaką jesteśmy stanie wydać i kilka innych mądrych decyzji, jeszcze zanim wbije się pierwszą łopatę. To stworzy solidny fundament, który da nam jasny obraz naszych możliwości finansowych i pomoże unikać pokusy przekraczania limitów, a tym samym zapewni większą kontrolę nad całym procesem budowy. 

Jak obniżyć koszty budowy?

Jak wspomnieliśmy, budowa domu to inwestycja, która wymaga sporego nakładu finansowego. Jednakże, istnieje kilka sposobów na zaoszczędzenie pieniędzy podczas jej realizacji.

1. Zdefiniuj potrzeby, nie zachcianki

Największym błędem przyszłych inwestorów jest planowanie domu „na zapas”. Dodatkowy pokój, większy salon, osobna pralnia, spiżarnia... to wszystko brzmi pięknie, dopóki nie policzymy, ile kosztuje każdy dodatkowy metr kwadratowy. Lepiej zbudować mniejszy i funkcjonalny dom, zamiast dużego, w którym połowa pomieszczeń będzie zamknięta „na później”. Właściwy metraż, przemyślany układ i minimalizm w rozplanowaniu przestrzeni to pierwsze źródło oszczędności.

Planowanie domu warto rozpocząć od określenia niezbędnej powierzchni. Warto przyjąć 25 m2 części wspólnej i po 25 m2 na każdego kolejnego mieszkańca – to daje nam 100 m2 dla rodziny 2+1. I to, moim zdaniem, jest dobry punkt wyjścia. Oczywiście należy to wszystko starannie przemyśleć i przeliczyć z przysłowiowym ołówkiem w ręku, ponieważ z kolei zbyt mały dom będzie nieustawny i spowoduje frustrację wśród domowników zabiegających o nieco miejsca i prywatności dla siebie.  

2. Rezygnacja z piwnicy i garażu w bryle

Piwnica to dodatkowa kondygnacja budynku, która znajduje się poniżej poziomu gruntu i w związku z tym wymaga rozległych prac ziemnych. A te nie są tanie. To klasyczny przykład wydatku, który rzadko się zwraca. Kosztuje tyle, co całe piętro, a służy do przechowywania rzeczy, których przecież bardzo rzadko potrzebujemy. Podobnie jest z garażem w bryle budynku. Znacznie taniej i lepiej dla budżetu będzie postawić wiatę garażową obok domu. Właściwie zaprojektowana i wykonana spełni większość jego zadań za ułamek ceny. Możemy jak najbardziej też zaplanować budowę garażu. Wtedy warto zacząć od przygotowania odpowiednio fundamentu i konstrukcji ściany, przy której będziemy go chcieli  później – w przypływie gotówki - postawić.

3. Myśl etapami

Nie wszystko trzeba mieć od razu. Na przykład poddasze użytkowe możemy sami wykończyć później, a taras zbudować po dwóch sezonach. Jeśli projekt uwzględnia możliwość etapowania, zyskujemy elastyczność, bezpieczeństwo finansowe i pewność, że nie przekroczymy założonego budżetu w połowie inwestycji.
Uwaga! Samodzielne wykonywanie niektórych prac to dobry sposób, aby poszukać oszczędności i obniżyć koszty inwestycji. Trzeba jednak pamiętać, że jest to bardzo odpowiedziane zadanie i nawet proste prace mogą nam sprawić niespodzianki, a ewentualne błędy mogą wymagać drogich poprawek i zamiast odnotowania oszczędności trzeba będzie głębiej sięgnąć do portfela. m

Tania budowa nie oznacza cięcia kosztów na lewo i prawo. Chodzi o mądre decyzje. Lepiej zapłacić za jakość tam, gdzie będziemy mieć długofalowe korzyści (projekt, fundamenty, termoizolacja, instalacje), a zrezygnować z rzeczy, które są tylko ozdobą.

4. Działka z mediami

Działka nieuzbrojona - bez przyłączy kusi ceną, ale szybko okazuje się, że tania ziemia to tylko początek wydatków. Doprowadzenie wody, prądu, kanalizacji to nie tylko formalności, lecz i dziesiątki tysięcy złotych oraz czas, który też ma swoją wymierną cenę. Warto zapłacić więcej za grunt z doprowadzonymi mediami niż potem stresować się wysokim rachunkiem za wykonanie przyłączy. Trzeba  wspomnieć, że także lokalizacja działki i je powierzchnia ma też duże znaczenie. Drożej zapłacimy za nieruchomość pod budowę w granicach administracyjnych miasta, a mniej na terenach wiejskich. Jeśli więc możemy zgodzić się na dojazdy do pracy czy do szkoły samochodem lub komunikacją podmiejską, to czemu nie skorzystać z  takiej tańszej opcji?

5. Uważaj na grunt

Musimy wiedzieć, że nie każda działka nadaje się pod budowę, nawet jeśli na pierwszy rzut oka wygląda solidnie. Glina, torf czy wody gruntowe mogą wymusić kosztowny drenaż lub konieczność wzmocnienia fundamentów. Dlatego warto wcześniej wykonać badania geotechniczne. To wydatek raptem kilkuset złotych. A mogą przynieść oszczędności nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych kiedy prace na budowie ruszą już pełną parą.

Budowanie taniej to nie kompromis z komfortem - to inwestycja w rozsądek. Bo dom to nie jest pomnik, tylko miejsce, w którym ma się nam i naszej rodzinie po prostu dobrze żyć.

6. Gotowy projekt zamiast indywidualnego

Zamówienie projektu „od zera” kusi, bo wydaje się, że wtedy dom będzie wyjątkowy, idealnie skrojony pod nasze potrzeby. Ale w praktyce często oznacza to dłuższy czas projektowania, ryzyko błędów i wyższą cenę. Gotowe projekty są tańsze, sprawdzone i łatwiejsze do adaptacji. Na rynku są ich tysiące, na pewno znajdziemy coś dla siebie.

7. Prostota bryły to nie nuda

Najbardziej ekonomiczne są domy o prostym rzucie, zbliżonym do prostokąta lub kwadratu. Każdy wykusz, balkon czy załamanie to dodatkowa praca murarza, więcej materiałów i więcej mostków cieplnych. Poza tym, prosty dom wcale nie musi być nudny. Dobrze zaprojektowane proporcje i naturalne materiały dadzą nam efekt ponadczasowej elegancji i sprawią, że nasz dom będzie znakomicie harmonizował z otoczeniem.

8. Im prostsza konstrukcja dachu, tym lepiej

Jeśli chcesz zaoszczędzić, unikaj wielospadowych dachów, zwłaszcza z lukarnami. Są trudniejsze w wykonaniu, mają więcej łączeń i obróbek blacharskich. A każdy taki detal to potencjalne miejsce przecieku i wyższy koszt robocizny. Najtańszy w budowie, a z pewnością generujący mniej kosztów będzie  dach dwuspadowy, bezokapowy. Taki dach to także mniej odpadów przy wykonywaniu pokrycia dachowego.

9. System zlecony zamiast generalnego wykonawcy

Zatrudnienie jednej firmy do całości budowy wydaje się wygodne, choć oczywiście ta wygoda ma swoją cenę. Jeśli masz doświadczenia w budownictwie możesz sam zlecać poszczególne etapy - fundamenty, stan surowy, instalacje, wykończenie. Co prawda wymaga to czasu i kontroli, ale pozwala uniknąć dodatkowych kosztów i elastycznie reagować na ceny materiałów. Z drugiej strony jeden nieuczciwy wykonawca może sprawić, że poprawki będą nas kosztować więcej niż to, co zaoszczędziliśmy.

10. Dom prefabrykowany – szybciej i często taniej

Z pewnością warto rozważyć budowę domu w alternatywnych technologiach. Jedną z nich jest prefabrykacja. Dom prefabrykowany, zbudowany z gotowych elementów, może powstać w kilka miesięcy. Produkcja w nowoczesnej fabryce oznacza wysoką jakość, a krótszy czas realizacji to mniejsze ryzyko wzrostu kosztów robocizny czy cen materiałów.

11. Porównuj wyceny i pytaj o rabaty

Warto poświęcić kilka dni na zebranie ofert i dokładne porównanie zakresu prac, bo różnica w wycenach może sięgać 15-20% kwoty w zależności od wykonawcy. Nigdy nie bój się negocjować! Rabaty w hurtowniach czy przy zakupie większej partii materiałów są normą, nie wyjątkiem.

12. Sam kupuj materiały

Niektóre ekipy doliczają własną marżę do materiałów. Ich samodzielny zakup pozwala lepiej kontrolować wydatki i korzystać z sezonowych promocji. Dodatkowo masz pewność co do jakości. Uważaj tylko, by nie przesadzić z oszczędnościami kosztem parametrów technicznych, bo tanie nie zawsze znaczy trwałe.

Z drugiej strony warto pamiętać, że powierzając zakup materiałów ekipie, możemy zaoszczędzić na podatku VAT, bo wykonawca może zastosować niższą stawkę (8% przy usługach kompleksowych). Wszystko jest kwestią kalkulacji i umowy.

13. Technologia tak,  ale z rozsądkiem

Pompa ciepła, rekuperacja, fotowoltaika – to nowoczesne, „zielone” systemy i instalacje, które niosą za sobą wiele korzyści. Nie zawsze jednak są opłacalne -  wszystko zależy od konkretnego przypadku. Przed zakupem warto przeliczyć realny czas zwrotu inwestycji. Czasem lepiej zainwestować w znacznie lepszą izolację niż w kosztowny system, który zwróci się dopiero po kilkunastu latach eksploatacji.

14. Ogranicz drogie detale architektoniczne

Wykusze, balkony, rozbudowane fantazyjne tarasy – to wszystko zwiększa koszt budowy, a mało wnosi do funkcjonalności domu. Zamiast tego lepiej postawić na prostotę i jakość wykonania. Co więcej, mniej skomplikowanych detali architektonicznych to mniej miejsc, gdzie może w przyszłości pojawić się wilgoć przecieki czy problemy z izolacją. A naprawa takich newralgicznych miejsc jest i trudna, i kosztowna.

15. Zainwestuj w dobrą termoizolację

To nie jest miejsce, by ciąć koszty. Dobrze ocieplony dom to niższe rachunki za ogrzewanie przez dziesięciolecia. Wydane dziś kilka tysięcy więcej z pewnością zwróci się w ciągu kilku sezonów grzewczych. Oszczędność to nie tylko niższy koszt budowy, ale też niższy koszt utrzymania domu w przyszłości.

Wykończenie – tu łatwo stracić głowę!

Na koniec powiem kilka słów o wykończeniu domu. Paradoksalnie to etap, na którym najłatwiej przekroczyć budżet. Gdy dom już stoi, trudno odmówić sobie „lepszych” płytek czy armatury. Tymczasem wykończenie potrafi pochłonąć znaczną część kosztów budowy. Aby utrzymać budżet w ryzach, warto się trzymać kilku zasad - trwałe materiały ze średniej półki, proste rozwiązania i powtarzalność wzorów. To równa się mniej odpadów, tańszy montaż i bardziej spójny efekt. Nie wszystko trzeba zrobić natychmiast - detale i dekoracje można dodać lub zmienić później, kiedy nasz budżet – nadwyrężony budową już się ustabilizuje.

Gdzie nie należy oszczędzać?  

Na pewno  nie należy oszczędzać na jakości materiałów, wykonawcach oraz na etapie projektowania. Warto zainwestować w solidne fundamenty, dobrej jakości izolacje oraz sprawdzone instalacje, aby zapewnić bezpieczeństwo i trwałość budynku na dłuższy czas. Oszczędność na jakości materiałów, wykonawcach oraz etapie projektowania może prowadzić do poważnych konsekwencji. Nie tylko wpływa to negatywnie na wygląd i funkcjonalność budynku, ale także może wpłynąć na bezpieczeństwo mieszkańców. Dlatego warto zwrócić uwagę na jakość wykorzystywanych materiałów (najlepiej jeśli pochodzą od uznanego producenta) oraz na doświadczenie i  umiejętności wykonawców, którzy pracują na naszej budowie.